Sheet 1
حوزه انقلابي
  علي محبي اشني
    ضرورت حفظ انقلاب به واسطه حوزويان
      به وجود آمدن انقلاب از متن حوزه
      تعداد زياد شهداي حوزوي
      از حوزويان بودن امام راحل ره
      مادر انقلاب بودن حوزه علميه به فرمايش رهبري
      ضرورت حفظ و پرورش فرزند توسط مادر
      وظيفه ديني بودن دفاع و حفظ انقلاب براي حوزويان
    مفيد بودن انقلابي ماندن حوزه براي خود آن
    متن
      چون انقلاب ازمتن حوزه به وجودآمده وشهداي حوزوي زيادي داريم خصوصا انقلاب جمهوري اسلامي که به رهبري امام راحل که خود از حوزويان بودشکل گرفت و طبق فرمايش مقام معظم رهبري که حوزه علميه قم مادر حوزه هاي علميه است . اين انقلاب متولد از اين حوزه هاست و مادر نبايدفرزند خودرا رها کند و بايد آن را نگهداري کند و خوب بپروراند، پس انقلاب بايد به واسطه حوزويان حفظ شود .
      لذا اين دفاع و حفظ کردن وظيفه ديني ماست ، حوزه بايد انقلابي بماند زيرا براي خود حوزه مفيد است.
  محمد حسن فاضل گلپايگاني
    تذكر دادن به نهادهاي نظام توسط حوزه
      پيام‌رسان خوبي بودن حوزه
      در ارتباط با مردم بودن حوزه
    ضرورت جدّي گرفته شدن تذكّرات حوزه از طرف قواي سه‌گانه
    ضرورت تشكيل كميسيون پي‌گيري منويّات رهبري در مجلس خبرگان
    انقلابي ماندن از طريق استمرار درس‌هاي عاشورا
    متن
      نقش اجرايي شدن جدي گرفتن آن توسط سه قوااست و حوزه علميه ازباب اينکه پيام رسان خوبي است و با مردم در ارتباط هست بايد آن راجدي بگيرند هم در مسئله گفتن هم درنوشتن مکرر باشند و جايي که اجرا نمي شود تذکر بدهند و مجلس خبرگان بايد براي منويات مقام معظم رهبري يک کميسيون پيگيري تشکيل بدهد.
      عضو مجلس خبرگان رهبري بر لزوم ارائه مستمر درس‌هاي عاشورا تاکيد کرد و افزود: اين درس ها بايد همواره ارائه شوند تا جوانان ما عاشورايي و انقلابي بمانند. انقلابي ماندن نيازمند عاشورايي شدن و عاشورايي شدن زمينه‌ساز انقلابي ماندن است. درون و انديشه افراد بايد متحول شود و در اين راستا بايد نمونه و الگوهاي مناسبي به مردم معرفي شود و حماسه سازان کربلا بهترين الگوها براي دستيابي به اين هدف هستند.
  عباسعلي زارعي سبزواري
    شاخص‌هاي حوزه انقلابي
      اهميت به علم
      اهميت به سياست
        كيفيت صحيح اداره زندگي مردم
        بنا بر مبناي دين
      تقواي حوزوي
        زهد و دوري از تجمّلات
    انتقال مديريت اسلامي و سياست صحيح به طلاب
    حوزه انقلابي
      هم عالم، هم توجه به امور سياسي و فتنه‌هاي دشمن و راه مقابله با آن و هم زاهد
    متن
      لذا درجملات کوتاه حوزه انقلابي حوزه ي است که هم عالم هم توجه به امور سياسي و فتنه هاي دشمن وراه مقابله با آن وهم اينکه زاهد باشد.
      اگر ميبيند تمام سياست مداران جهان در نکته نکته سخنان مقام معظم رهبري دقت مي کنند و اتاق فکر تشکيل مي دهند به خاطر اين است که رهبر ما هم عالم است هم به اوضاع سياست روز و طرفندهاي دشمن آگاه است و کيفيت مقابله با آنها را مي داند و هم انسان والا و زاهدي است که دور از تجملات زندگي مي کند.
      و هم اينکه حوزه بايد در رابطه با مديريت اسلامي که همان سياست صحيح است به طلاب منتقل نمايند که بتوانند امر تقوا که بزرگترين شاخصه تقوا در يک عالم ديني زهد او و دوري از تجملات است نه آنکه در سخن از انقلاب و سياست و علم اما در عمل به تمام معنا در تجملات فرو رغته باشد .
      حوزه انقلابي حوزه ي است که هم به علم اهميت مي دهد هم به سياست که کيفيت صحيح اداره زندگي مردم است بنا بر مبناي دين و در کنار اين دو اصل آنچه که ضامن اجراي اين سياست مي باشد تقواي حوزوي است اين سه اصل چنانچه در حوزه رعايت شود الحمدالله خصوصا بعداز انقلاب به پيروي ازامام راحل و به دنبال آن پيگيري و هشدارهاي مقام معظم رهبري در مراحل حساس . آنان که اين لباس مقدس را به تن و احساس وظيفه نمودند در اين راه نوعا سعي کردند درست درس بخوانند و با تحقيق به شاگردانشان منتقل کنند آنچه را که آموخته اند.
  احمد احمدي قمي
    حوزه انقلابي
      عمل كننده بر اساس فرهنگ و معارف اسلام ناب
      تكليف‌مدار
    ويژگي‌هاي انقلاب اسلامي
      تكليف‌مداري در نگاه امام ره
      رجوع جديد به اسلام زمان پيامبر ص با شكل‌گيري انقلاب اسلامي
      نگاه صحيح به اسلام بر اساس نگاه ائمه ع
    متن
      ما اگرتاريخ اسلام را نگاه کنيم پيامبر (ص) وقتي مبعوث به رسالت شدند توانست يک حرکت عظيمي رادر جهان ايجادبکند که حتي بعد ازپيامبربا مسائلي و حوادثي که درجامعه اسلام پيش آمدتوانست دراکثرنقاط جهان جاي خود راپيداکند و گسترش يابد بعدها از قرن دوم به بعدمي بينيم که جهان اسلام دچاريک ايستادگي شد و ديگر آن گرايش قبلي باآن سرعت نيست.وبعدمي بينيم اززمان شکل گيري انقلاب اسلامي دوباره همان گرايش زمان پيامبر شروع شد شايد علل آن اين باشد که اين يک رجوع جديد و همان اسلام زمان پيامبر احيا شود و به خاطر اين بود که نگاه به اسلام يک نگاه صحيح بر اساس نگاه ائمه (ع) است و نگاه آنها علوم مهاجم بود که در قرن دوم تبديل به مدافع شده بود . اينکه ماجرا دراين مرحله انقلاب اسلامي توانست چنين کاري انجام دهد بر مي گردد به نگاه امام (ره) که بر اساس تکليف مداري بود و براين اساس حرکت را دنبال مي کنيم. حوزه انقلابي يک حوزه تکليف مدار است و اگر بخواهد انقلابي بماند بايد در هر زمان نگاهش به تکليف باشد.
      حوزه اي انقلابي حوزه اي است که بر اساس فرهنگ و معرف اسلام ناب کار کند .
  عبدالمجيد مقامي
    وظيفه حوزه بودن تبيين انقلاب
      آغاز انقلاب از حوزه‌هاي علميه
      متولّي اسلام بودن حوزه
      وظيفه اساتيد حوزه در تزريق مسائل انقلاب به طلبه‌ها براي تبيين به مردم توسط آنان
    ضرورت انقلابي ماندن حوزه
      متولّي فكري انقلاب اسلامي بودن
      از دست رفتن عقبه فكري انقلاب، در صورت سكولار شدن حوزه‌ها
      رها شدن انقلاب از سوي مردم در صورت از دست رفتن عقبه فكري انقلاب
      دشمن به دنبال جدا كردن حوزه از انقلاب
        براي عرضه اسلام غيرسياسي به مردم
      توليد موادّ اسلامي از حوزه در صورت انقلابي بودن حوزه
    آوردن افكار و انديشه‌هاي انقلابي و سياسي امام ره به حوزه، راهكار انقلابي ماندن آن
    متن
      راهکارهاي انقلابي ماندن : اينکه افکار و انديشه هاي انقلابي وسياسي امام ( ره) را درمتن حوزه بياوريم.
      اساتيد دراين برهه نقش مهمي دارند و بايد مسائل را به صورت صحيح به طلبه ها تزريق کنند تا طلبه ها بتوانند براي مردم بدرستي تبيين کنند.
      زماني مواد اسلامي از حوزه به وجود مي ايد که حوزه انقلابي باشد، و دشمن هم به دنبال جدا کردن حوزه از انقلاب است تا بتواند يک اسلامي را به مردم عرضه کند که کاربا سياست نداشته باشد و فقط به احکام ديني بپردازد.
      در انکه حوزه بايد انقلابي بماندشکي نيست : چون متون فکري و پتانسيل فکري انقلاب اسلامي حوزه علميه است ، اگر حوزه هاي ما به سمت سکولاري برود اين عقبه فکري را انقلاب از دست مي دهد و با از دست رفتن آن مردم ديگر به دنبال انقلاب نخواهد بود.
      انقلاب ما از حوزه هاي علميه آغاز شدبه خاطر اينکه حوزه متولي اسلام است و تبيين آن وظيفه حوزه است.
  سيد علي حسيني آملي
    تلاش دشمنان براي آسيب به منشأ انقلاب
      آغاز انقلاب از مرجع فقهي همراه با اعتقادات مردمي
    راه انقلابي نگهداشتن حوزه
      سوق دادن مردم به حلال و حرام فقهي
      مسأله گفتن براي مردم
      تشكيل نهضت مسأله‌گويي
      تبيين اصل اعتقادات
    عدم پيدايش تكفيريان در صورت تبيين درست
    ميدان عمل
      عمل به فقه اسلامي
      فهم اصول اعتقادات
    ضرورت تبيين اصول اعتقادات
      توحيد صدوق
      اسفار
    متن
      طبق بيانات مقام معظم رهبري (مد ظله عالي) که فرمودند : حوزه ها بايد رويکرد معقول داشته باشند. اگر تبيين درست صورت گيردتکفيري درست نمي شود امروز خط شکن منويات رهبري اساتيد نخبگان و طلبه ها هستند.ميدان عمل دو مقام دارد 1- عمل کردن به فقه اسلامي 2- فهم اصول اعتقادات.ما در حوزه هابايد اصول اعتقادات توحيد صدوق و اسفار را تبيين کنيم.
      مابايدبراي اينکه حوزه را انقلابي نگه داريم مردم را به حلال و حرام فقهي سوق بدهيم بايد براي مردم مسئله بگوييم ويک نهضت مسئله گويي تشکيل دهيم ، اصل اعتقادات را تبيين کنيم.
      ببينيم انقلاب از کجا نشأت گرفته و از همانجا دشمنان آمدند آنجاراببندند ، مابايد مواظب باشيم و آن جوي را لايه روبي کنيم و نهر هميشه جاري باشداز آنجاکه آغاز شد. انقلاب از مرجع فقهي آغاز شدهمراه با اعتقادات مردمي.
  مصطفي اسکندري
    رابطه حوزه و انقلاب
      حوزه و روحانيت؛ متولّي و مجري اسلام
      انقلاب اسلامي؛ محتواي اسلام
        اجراي اسلام در برنامه‌هاي خود
    وظيفه روحانيت
      تبيين اسلام براي اجراي بهتر
    متن
      حوزه و روحانيت متولي و مجري اسلام بوده اندو انقلاب اسلامي هم محتواي آن است و بايد در برنامه هاي خود اسلام را اجراکنند وظيفه روحانيت تبين اسلام است براي بهتر اجرا کردن ان.
  اکبر ترابي شهرضايي
    تزريق كاربردي منويات رهبري به طلبه‌ها توسط اساتيد
    كوتاهي ما در گسترش حوزه انقلابي
    متن
      مردم زمان ما آماده هستندو منتظر يک جرقه نظير آن را در عاشورا ، در پياده روي اربعين مي توان ديد شايد کوتاهي از ماباشد ما بايد آنها را دريابيم و بيشتر تلاش کنيم و حوزه انقلابي را گسترش دهيم.
      بيانات مقام معظم رهبري را به يک معنامي توان تفسير بيانات امام راحل (ره) دانست ، هدف ايشان همان هدف امام راحل مي باشد.
      براي اينکه حوزه انقلابي داشته باشيم بايد متويات مقام معظم رهبري به طور کاربردي توسط اساتيد به طلبه ها تزريق شود تا اين طلبه در هرجايي ارشادات مقام معظم رهبري را به مردم القا کند ، همانطور که در زمان امام راحل همينطور بوده.
  هادي عباسي
    استنباط و استخراج و عملياتي كردن نظريات جهاني قرآن و سنّت
    ورود حوزويان به مقام اقدام و عمل
    شروع انقلابي‌شدن از خود
      پرهيز از لغو، هرز و بي‌نشاط شدن
      نهادينه نمودن اخلاق
      به روز شدن حوزويان
    افزايش ارتباط جهت كاهش فاصله
      با خدا براي عبد شدن
      با خودمان براي عارف شدن
      با ديگران براي هدايت آن‌ها
    متن
      نسبت به منويات مقام معظم رهبري : حوزه 4 رکن دارد، 1- رهبري و مرجعيت اساتيد فضلا و طلاب مديريت .ما اگه نگاه جهان شمولي به حوزه داشته باشيم ما معتقديم قران اسلام ما جهاني است نظريات ما هم بايد جهاني باشد تا به اقدام عملي برسيم با توجه به اين وجودمقدس ائمه اطهار (ع)همه مسائل را به عنوان عترتي که جداي از قرآن نيستند و بزرگترين هنر حوزويان اين است که آن را استنباط و استخراج و عملياتي بکنند.
      مقام معظم رهبري در اين برهه از زمان دغدغه حوزه انقلابي را دارد. مابايدبحث اطاعت را قبول کنيم.همش در مسائل علمي نباشيم و بايد در مقام اقدام و عمل باشيم و اقدام را از خودمانشروع کنيم ، اگر صاحب نظران و مجتهدين ما درمقام فتوا صاحب فتوا ، و در مقام حکم صاحب عمل بودند به نتيجه رسيدند.کي به نتيجه مطلوب مي رسيم : وقتي که ما آن نشاطي که جوانان ما دارند و حوزويان و مدرسين ماکه پا به سن گذاشتند داشتند، را حفظ کنيم.
      حوزه وقتي انقلابي مي شود که از خودمان شروع کنيم نبايد خودمان لغو ، هرزو حذف شويم بينشاط نشويم . چرا اخلاق را نهادينه نکنيم ما در تمام مباحث اعتقادي اخلاقي و اجتماعي و خانواده نياز به انقلابي ماندن داريم . جوان ها دين گريز نشدندبلکه به طرف دين آمدند ولي ما بايد آنها را دريابيم و مطالعاتمان را به روز کنيم شاخصه ها اين است که ما به روز شويم.
      آسيب ها مارا فاصله دادند ما نياز به چندين ارتباط داريم : ا- ارتباط با خدا براي عبد شدن 2- ارتباط با خودمان براي عارف شدن 3- ارتباط با ديگران براي دستگيري ديگران که پيشرفت ما دراين است .
  علي نظري منفرد
    بررسي كارشناسي براي شناسايي عوامل نفوذ در حوزه
    حوزه انقلابي
      حوزه‌اي در مسير تحكيم اعتقادات ديني و انقلابي مردم
      جلوگيري از نفوذ دشمن
    پيشگامي حوزويان در تعظيم شعائر انقلابي
      راهپيمايي‌هايي مانند 22بهمن و روز قدس
    حفظ بالندگي و پويايي حوزه شيعه
      نشأت گرفتن انقلاب اسلامي از پويايي حوزه
    متن
      در پاسخ به اين سؤال که چه موضعي باعث شده است تا رهبر معظم انقلاب در زمينه تلاش برخي براي دورکردن حوزه از تفکر انقلابي هشدار بدهند بيان کرد: بايد اين مسئله به صورت کارشناسي بررسي شود و از طرفي عوامل نفوذ را شناسايي کنيم تا بتوانيم نفوذ چنين جريانات و تفکراتي را بگيريم.
      مهمترين رسالت حوزه تحکيم اعتقادات ديني و انقلابي مردم است و حوزه انقلابي حوزه اي است که در اين مسير حرکت مي‌کند زيرا وقتي باورها و اعتقادات مردم مستحکم شود دشمن نمي‌تواند در آنان نفوذ کند.
      شعارها تاثيرات جهاني دارند همان طور که پيام ۲۲ بهمن، راهپيمايي روز قدس و ... تاثيرات جهاي دارد وطلاب و حوزويان نيز پيشگام مردم در تعظيم اين شعائر هستند اما بايد تلاش حوزه در راستاي رسالت اصلي آن يعني تحکيم اعتقادات مردم استوارتر به پيش برود.
      حوزه علميه مرکزي براي پاسخگويي به سؤالات مردم و نيازهاي روز آنان در زمينه‌هاي ديني و فرهنگي و اجتماعي و سياسي است و بايد دستاوردهاي انقلاب اسلامي را در شعار و در عمل حفظ کند زيرا شعار هم تاثير خود را دارد اگرچه نبايد در شعار باقي بمانيم و متوقف شويم.
      حوزه‌اي انقلابي است که همين شعارهاي برگرفته از شعور جمعي را مورد تاکيد قرار دهد و در حفظ و تبيين آن در همه ادوار بکوشد.
      انقلاب اسلامي به خاطر پويايي حوزه از حوزه نشئت گرفت و تداوم آن نيز در گرو تداوم شعارهايي است که مردم با همراهي امام يعني استقلال، آزادي، جمهوري اسلامي سر دادند و براي رسيدن به آن انقلاب کردند.
      حوزه شيعه هميشه بالنده بوده و بايد بالندگي خود را حفظ کند زيرا بالندگي و پويايي آن را حفظ کرده است و اجتهاد پويا گوياي اين مسئله است.
  عليرضا اعرافي
    حوزه انقلابي
      نوانديش
      برنامه‌ريز
      طراح
      خلاق
    توجه هويّت ذاتاً انقلابي حوزه علميه
    روش‌هاي انقلابي و بنيادي؛ تنها روش حاكميت بخشيدن به اسلام
    انقلابي ماندن حوزه
      علم و دانش
        شناخت درست نيازهاي جامعه
        گسترش مرزهاي علم و دانش
        پاسخگويي به نيازهاي نو
        توليد نظريه‌هاي اصيل مبتني بر فقه جواهري
      بينش و رويكرد
        برخورداري از نگاه تمدني و راهبردي آينده‌نگر
        آگاهي از تحوّلات زمان
        شناخت معادلات جهاني
        بصيرت نسبت به مسائل سياسي، اجتماعي و فرهنگي
      برنامه
        نوانديش
        برنامه‌ريز
        طراح و خلاق
      رفتار و عمل
        مواضع روشن
        روحيه اقدام و عمل
        حاضر در صحنه
        حمايت از نظام
        متعرّض به انحرافات
    در‌آميختگي با توده‌هاي مردم؛ راز اثرگذاري
    در خدمت جامعه بودن روحانيت
    نشر توليدات حوزه در زبان‌ها و كشورهاي ديگر
    توليد فكر ناب انقلابي و اسلامي
    ايجاد شور و تغيير رو به حركت دين‌مدارانه
    پذيرش جامعيت دين و شمول نظامات دين بر زندگي بشر
    مشخص شدن جايگاه حوزه در سند تحول علوم اجتماعي و انساني و نظامات اجتماعي
    ناصح، منتقد دلسوز، راهبر و حامي بودن حوزه انقلابي
    توجه دادن نسبت به حاكم شدن روح پوزيتويسم در نظام آموزشي
    دور بودن حوزه انقلابي از تحجّر و هضم در نظامات غربي
    متن
      حوزه انقلابي نوانديش، برنامه ريز، طراح و خلاق است
      انقلابي بودن در ذات و هويت حوزه علميه نهفته است، زيرا موج برآمده از تمدن غرب غيرالهي به جهان در چنبره سياست‌هاي استکباري و غيرالهي در تضاد با ايده‌هاي ديني و قدسي مي‌باشد و انديشه اسلامي و حوزوي، از اساس با اين نگاه ناسازگار بوده و درصدد ساختن انسان بر بنياد ايمان و ارزش‌هاي الهي است. ‌اين‌جاست که طبيعت انديشه ديني و آموزه‌هاي حوزه‌اي با اين جريان گريزان از خداوند و معنويت سازگاري ندارد و نفوذ اين فکر وارداتي را در ابعاد گوناگون زندگي بشر برنمي‌تابد و اين فلسفه و نقطه آغاز انقلابي بودن حوزه و راز طلوع خورشيد انقلاب از افق حوزه بلندمرتبه قم است. انقلاب اسلامي به‌مثابه يکي از مهم‌ترين تحولات پايان قرن بيستم و آغاز قرن بيست‌ويکم داراي کالبد و جان بوده، کالبد آن انقلاب و قيام، روح و جان اسلام است.
      حوزه علميه براي حاکميت بخشيدن به اسلام و براي انفاذ دين در سراسر حيات فردي و اجتماعي بشر بايد قيام و اقدام کند و با توجه به موانع فراوان و آسيب‌هاي بي‌شمار و بلندي مقاصد، راهي جز روش‌هاي انقلابي و بنيادي وجود ندارد.
      نقش حوزه علميه در اين زمينه، ابعاد گوناگون دارد و از جمله آن‌ها اين موارد است:
      الف. در ساحت علوم و دانش‌ها: در اين ساحت انقلابي بودن يعني شناخت درست واقعيت‌ها و موضوعات و نيازهاي نظام و جامعه و جهان معاصر و گسترش مرزهاي دانش فقه و کلام و اخلاق و فلسفه و ساير رشته‌ها به‌سوي پاسخ‌گويي به نيازهاي نو و توليد نظريه‌هاي اصيل و مبتني بر فقه جواهري و روش‌هاي اصيل اجتهادي و عقلي براي تأمين اين نيازها و تأکيد بر توجه به همه ابعاد نيازهاي بشر و جهان و نظام.
      ب. در ساحت بينشي و رويکردي: ويژگي ديگر حوزه ‌انقلابي، برخورداري از نگاه تمدني و راهبردي و آينده‌نگر و آگاهي به تحولات زمان و شناخت معادلات جهاني و بصيرت عميق نسبت به مسايل سياسي و اجتماعي و فرهنگي و نيز داراي ‌نشاط‌ و سرزندگي ‌اجتماعي و فرهنگي و سياسي است و همين‌طور داراي رويکرد بين‌المللي و جهاني است.
      ج. در ساحت برنامه‌اي: حوزه انقلابي در عين اصالت و عمق و صيانت از سنت‌هاي ديرپا و هويت پرافتخار، نوانديش و برنامه‌ريز و طراح و خلاق است.
      د. در ساحت رفتاري و عملي: افزون بر همه آن‌ها حوزه انقلابي يعني حوزه‌اي داراي مواضع روشن و روحيه اقدام و عمل، حاضر در صحنه است و هم نظام را حمايت مي‌کند و در برابر کجي‌ها و انحرافات، نافذ و متعرض است.
      ارزيابي بنده در اين زمينه متوسط خوب است؛ از يک‌سو ما شاهد رويش‌ها و دستاوردهاي خوب هستيم و از سوي ديگر پيچيدگي مسايل جديد و ضعف در برنامه‌ريزي‌هاي کلان مشهود است.
      قوام روحانيت به تعامل با مردم و در خدمت جامعه بودن است و جامعه و مردم براي روحانيت چنان آب براي آبزيان و ماهيان است. از ويژگي‌هاي تاريخي حوزه و روحانيت درآميختگي با توده‌هاي مردم بوده است و راز اثرگذاري آن هم به‌شمار مي‌رود و اين يکي از خصايصي است که بايد دقت شود تا در عصر حکومت اسلامي آسيب نبيند و به ضعف نگرايد.
      اکنون توليدات حوزه و نيروهاي آن در حصار زبان و ادبيات فارسي و فضاي ايران است و برون‌رفت از آن، شرط بين‌المللي شدن و قدرت اثرگذاري بر گفتمان‌هاي جهاني و مقابله با موج‌‌هاي معارض اسلام و انقلاب مي‌باشد. گرچه گام‌هاي بلندي براي حل اين مشکل برداشته شده است، اما کافي نيست.
      مدير حوزه‌هاي علميه سراسر کشور، با بيان اينکه حوزه علميه انقلابي ناصح، منتقد دلسوز، راهبر و حامي است، گفت: اين حوزه بايد يک عرصه توليد فکر ناب انقلابي و اسلامي را ايجاد کند.
      ‌به گزارش ايسنا، آيت‎الله عليرضا اعرافي روز پنجشنبه در همايش حوزه انقلابي در مدرسه علميه دارالشفا گفت: انقلابي بودن به معني ايجاد شور و تغيير رو به حرکت دين مدارانه در ذات حوزه نهادينه شده است.
      وي افزود: هرگاه که انحراف و کج‌روي ايجاد شود، اين جوشش حوزوي به حرکت درمي‎آيد؛ حوزه و مراجع و شخصيت‎ها بزرگ حوزه، زماني که به انحرافات و کج‌روي‎ها برخوردند، قيام و اقدام علمي و عملي کردند و به گونه‎هاي مختلف در مقابل سيطره اهريمن ايستادند.
      مدير حوزه‎هاي علميه گفت: نگاه تمدني به اسلام که در ذات اسلام است، از نکات بارز انقلابي ماندن و انقلابي بودن است؛ نبايد اسلام را تنها در عرصه محدود عبادي محصور کرد؛ اسلام از نگاه فردي و اجتماعي محدود نيز تمدن ساز نيست.
      وي تصريح کرد: در سه دهه گذشته انديشه‎هايي از سر ناداني و يا از سر ناآگاهي نسبت به انديشه اسلام ترويج يافت که يکي از بندهاي آن، اين است که اسلام دين متمدني نيست؛ نتيجه آنها اين است که بايد از حرکت انقلابي فاصله بگيريم.
      عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي يادآور شد: مبناي انقلابي که در فيضيه شکل‌گيري شد مبناي دين فراگير در حوزه‎هاي مختلف بشر بود؛ نظريه دين حداقلي از الهيات غرب و مسيحيت ورشکسته در مقابل هجوم غربي شکل گرفت؛ دين حداقلي در زندگي اجتماعي و سياسي هيچ حضوري ندارد.
      وي افزود: حوزه انقلابي، حوزه‎اي است که جامعيت دين و شمول نظامات دين به زندگي بشر را بپذيرد؛ آيات وحي و تعاليم اولياي الهي، فرياد مي‎زنند که دين اسلام دين داراي نظامات و شمول است.
      مدير حوزه‎هاي علميه گفت: شناخت وضع موجود جهان و آشنايي با تمدن انحرافي امروز بشر از ديگر لوازم حوزه انقلابي است؛ امام راحل، زماني که مي‎خواستند بحث ولايت فقيه را مطرح کنند فرمودند که ما به انسان‎‎‎هايي نياز داريم که معادلات جهان و روح حاکم بر تمدن غرب را به خوبي بشناسند.
      وي تصريح کرد: آموزش و پرورش و دانشگاه و حوزه سه رکن بسيار مهم براي ايجاد ارکان تمدن اسلامي هستند؛ اگر حوزه و دانشگاه، ارکان تمدني غربي را به خوبي نشناسند نمي‎توان در مقابل آن بايستد.
      عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي يادآور شد: امروز حضور در سوريه و جهت‌دهي راهبردي به گفتمان انقلاب اسلامي در يمن، سوريه و عراق و ... با درک اين مسايل امکان‌پذير است؛ اگر انسان درک از خود و تمدن غرب را به خوبي داشته باشد مي‏‌تواند معني فتنه را به خوبي بفهمد.
      وي افزود: در حوزه امروز وارث يک اجتهاد فاخر و فخيم هستيم ولي اين دستگاه فعال اجتهاد بايد در تمدن سازي و استخراج نظامات و شناخت واقعيات ايران و جهان وارد شود و بايد در عرصه نظامات فرهنگي و اجتماعي و اقتصادي گره گشايي داشته باشد.
      مدير حوزه‎هاي علميه گفت: جايگاه حوزه در سند تحول علوم اجتماعي و انساني و نظامات اجتماعي و سياسي و فرهنگي و ... بايد مشخص شود؛ سند مهندسي فرهنگي کشور دو سال است به پايان رسيده است ولي هنوز مقدمات اجراي آن کليد نخورده است؛ در عرصه سند تحول آموزش و پرورش اقداماتي شده است ولي بلنداي اين سند بسيار بالاتر است.
      وي تصريح کرد: حوزه انقلابي بايد توليد فکر کند؛ رهبر معظم انقلاب در جريان 9 دي قد برافراشتند و اجازه تزلزل در مباني استدلال و مردم‌سالاري و دين‌داري را ندادند.
      عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي يادآور شد: در ساختار جديد با هدايت شوراي عالي، نقاطي پيش‌بيني شده است که تا حدي به اين مقوله بپردازد ولي راه بسياري در اين عرصه وجود دارد؛ بايد بخشي که دائما بخش‎هاي سياسي و فرهنگي و تمدني و .... را دنبال کند ايجاد شود.
      مدير حوزه علميه يادآور شد: حوزه علميه انقلابي ناصح، منتقد دلسوز، راهبر و حامي است؛ اين حوزه يک عرصه توليد فکر ناب انقلابي و اسلامي را بايد ايجاد کند.
      عضو شوراي انقلاب فرهنگي بيان کرد: روح پوزيتيويسم در جاي جاي نظام آموزشي وجود دارد زيرا از سوي غربي‎ها مهندسي شده است که در اين زمينه بايد جوانان را نسبت به اين مساله متوجه کرد؛ نکته بعد اين است که نگاه جوان ما بايد اسلامي ملي و با اعتماد به نفس باشد.
      وي گفت: دانشمندان جوانان توانستند در شرايط تحريم به بالاترين قله‎ها برسند؛ فکر «ما نمي‏‌توانيم» يک فکر نفوذي است که بايد از آن بيزاري جست؛ از مهمترين مدافعان رشد و حرکت علمي در کشور، شخص مقام معظم رهبري بودند؛ مگر مي‎شد که جز با حمايت قاطع ايشان قله علم انرژي هسته‎اي را فتح کرد؟
      مدير حوزه علميه يادآور شد: علوم انساني و اجتماعي و مباحث علمي و عقلاني از جمله عرصه‎‏هايي است که حوزه انقلابي بايد روي آن تکيه کند؛ حوزه انقلابي از تحجر و هضم در نظامات غربي دور است.
      عضو شوراي انقلاب فرهنگي بيان کرد: پيام 9 دي چون 19 دي در يک قضه و تاريخ تمام نمي‎شود بلکه هميشه ما را نسبت به وقايع بصير مي‏کند که اميدواريم با حمايت طلاب وعلما و تبعيت از رهمنودهاي رهبر انقلاب و مراجع کمک بگيرم و به عمق يابي انقلابي برسيم.
  محمدتقي مصباح يزدي
    توفيق فضلا به ژرف‌كاوي در مفاهيم ديني، به بركت پيروزي انقلاب
    اقامه شدن اسلام ناب
    رها نكردن مسئوليت‌هاي اجتماعي و وظايف سياسي
      مشغول به كار فردي نشدن
      پرهيز از تنبلي
      دوري از كج‌سليقگي
    نيافتادن به دام ارتجاع و بازنگشتن از انقلاب
      در سراشيب سقوط قرار گرفتن اسلام در صورت ارتجاع
      نابود شدن نور چشم انبيا و اولياي خدا
    عدم تضعيف نظام
      عامل تقويت عوامل شيطاني
      باز شدن پاي آمريكا به كشور
      بزرگ‌ترين كبائر
      پرهيز از رفتارهاي مشعر به تضعيف نظام
      تلاش براي اصلاح اشتباهات و كمبودهاي نظام از راه صحيح و منطقي
    متن
      انتخاب اين آيه به اين مناسبت است كه مردم ما را در جامعه به‌عنوان دين‌شناس و ترويج‌کنندة دين مي‌شناسند و ان‌شاءالله که همين‌‌طور هم باشد. به‌طور طبيعي، ابتدا سؤال مي‌شود که دين يعني چه؟ تكليف قصاب و نانوا معلوم است؛ ما که در دنيا به‌عنوان دين‌شناس و معرفي‌کننده و مروج دين شناخته مي‌شويم، تکليف‌مان چيست؟ اين دين چيست که بايد معرفي و اقامه کنيم؟ به تعبير قرآن، فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ؛ خداوند در آيه‌اي ديگر نيز مي‌فرمايد: شَرَعَ لَكُم مِّنَ الدِّينِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ ...؛[2] و بعد از آن‌ هم مي‌فرمايد: وَمَا تَفَرَّقُوا إِلَّا مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمُ الْعِلْمُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ؛[3] به‌هر‌حال، اين ديني که همه ـ به‌ويژه کساني که متصديان اين کار هستند، و در درجة اول انبيا سلام‌الله‌عليهم اجمعين ـ مأمورند آن را اقامه کنند چيست؟ از ابعاد مختلفي مي‌توان در اين‌باره تحقيق كرد. در عصر ما، به برکت پيروزي انقلاب، اين توفيق نصيب بسياري از فضلاي ما شده است که در مفاهيم ديني بيشتر دقت، ژرف‌کاوي و تحقيق کنند و به چيزهاي ساده و سطحي اکتفا نکنند. البته در اين زمينه کارهاي زياد و خوبي هم انجام گرفته است.
      اين همان است كه مقام معظم رهبري با اين تعبير اشاره فرمودند که حوزه بايد انقلابي باشد. انقلابي‌بودن حوزه يعني اين‌كه اين‌جا اسلام ناب اقامه شود؛ دوباره نرويد در گوشه‌اي مشغول کار فردي شويد، و از روي تنبلي يا از روي کج‌سليقه‌گي به مسئوليت‌هاي اجتماعي و وظايف سياسي- اجتماعي خودتان كاري نداشته باشيد. اين چيزي است که بعد از 1400سال، به کوري چشم ابليس در عالم تحقق پيدا کرده است. مبادا شما بياييد دوباره همان مشکلات گذشته را احيا کنيد و با ارتجاع،‌ اسلام را به سراشيب سقوط سوق دهيد، که اين سير نزولي تا اسفل السافلين پيش مي‌رود. بازگشت از انقلابي که امام در حوزه ايجاد کرد، در واقع يعني نابود کردن آن‌چه نور چشم انبيا و اولياي خدا و وجود مقدس ولي عصر اروحنافداه است. پس اين مسئله را ساده نگيريم و نپنداريم اين هم يك اختلاف سليقه‌اي است، و گاهي يک كنايه‌اي به مرجعي بزنيم. اين‌جا، جاي شوخي نيست. اين نظام به برکت خون صدها هزار شهيد به ثمر نشسته است، که فضيلت يک قطرة خون‌شان از کعبه بيشتر است: «دم المؤمن اعزّ عندالله من الکعبة». صدها هزار دسته گل بهشتي (که کسي باور نمي‌کرد چنين انسان‌هايي وجود داشته باشند) شهيد شدند، تا امروز من و شما بتوانيم اين‌جا دربارة اسلام، فقه و حديث صحبت کنيم؛ آن‌گاه مبادا ناخودآگاه، از روي جهل يا غفلت و يا تغافل، کاري کنيم که اين نظام تضعيف شود؛ يعني دوباره عوامل شيطاني تقويت شوند، دوباره پاي آمريکا به کشور باز، و عوامل آن در داخل دستگاه‌هاي حکومتي، و يا خداي‌ناكرده در حوزة عليمه، نفوذ پيدا کنند!
      بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، مخالفت با اين نظام اسلامي مقدسي که به دست مبارک امام رضوان‌الله عليه در اين کشور پديد آمد، مخالفت با نظرية ولايت فقيه و اين نظام مقدس، و مخالفت با شخصي که متصدي اين نظام است، که بيني و بين‌الله در اين عالم و در زير آسمان کسي را بهتر از او نمي‌شناسيم، تشکيک کردن درباره صلاحيت او، يا بعضي از رفتارها، سياست‌ها و موضع‌گيري‌هاي وي، از مصاديق «تفرق عن بغي» است. مگر شما نمي‌گوييد: فتواي هر کسي براي خودش و مقلدينش حجت است؟ اگر شما فتوايت مخالف است، انجام نده؛ چرا و بر اساس چه حجتي فتواي ديگري را تضعيف مي‌کنيد؟! اگر واقعاً اين فتواي حقيقي و به نفع اسلام بود و شما تضعيفش کرديد، آيا در تضعيف دين شريک نيستيد؟ حداکثر اين است که اگر کسي مقلد شماست، از شما استفتا کند و شما هم فتواي خودتان را برايش بگوييد. مراجع بزرگ ما که دست و پاي همه‌شان را مي‌بوسيم مکرر فرموده‌اند که تضعيف نظام از بزرگ‌ترين کبائر است. آنها با اين‌که با برخي مسئولان در موارد خاصي اختلاف تشخيص و فتوا دارند، اما تصريح مي‌کنند که تضعيف نظام از بالاترين کبائر است. پس بايد مواظب باشيم رفتار ما به‌گونه‌اي نباشد که تضعيف نظام باشد؛ بلکه بكوشيم تا آن‌جا که مي‌توانيم، اگر نقصان، اشتباه و کمبودي هست، از يک راه منطقي و صحيح که قابل اجرا، و نزد خداوند حجت داشته باشد، آن را اصلاح کنيم. بزرگ‌ترين خطري که وضع فعلي ما و اين نعمت عظيم الهي را تهديد مي‌کند، اين است که از آن حرکت فکري و عملي که امام در جامعه اسلامي ـ و به تعبير ديگر، در دنيا ـ به وجود آورد، تخطي و يا آن را تضعيف کنيم. اين به عقيده بنده، از بزرگ‌ترين مصاديق تفرق عن بغي است.
  سيد ابوالحسن مهدوي
    حوزه انقلابي
      حساس نسبت به
        مسائل روز
        مصلحت داخل كشور
        هجمه‌هاي دشمن
      گوش به دهان رهبري
      برقراري درس ولايت فقيه با سرفصل‌هاي مدوّن در حوزه
      تفقه و شناخت دين
      آگاهي از مسائل روز
      عملياتي‌سازي مطالبات رهبري
    توجه به نقش حوزه انقلابي در تمدن‌سازي اسلامي
    انقلابي نبودن كار افراطي
    انقلابي بودن
      شناخت صحيح دين
      داشتن تفكر راهبردي براي رسيدن به اهداف دين
      عدم تبعيت از استكبار جهاني
      داشتن بصيرت
      در صحنه بودن
    حساسيت انقلابي بروز دادن اساتيد
      الگو بودن اساتيد براي طلاب
      سوق دادن شاگردان به سوي سخنان رهبري
    انتقال محاسن اولياء دين به كل دنيا
    تلاش نهادهاي آموزشي و پژوهشي
      انتقال به روز اخبار به طلاب
      انتشار سريع مواضع رهبري
      كمك اساتيد به تحليل صحيح طلاب
      حساس بودن نسبت به تشيّع انگليسي
    مشخص نمودن احكام مورد نياز امروز با تفقه در دين
    علمي بودن انقلاب ما
      نظامي بودن ساير انقلاب‌هاي دنيا
      درس گرفتن شاگردان امام ره از ايشان
      ترويج انقلاب از طريق درس‌هاي گرفته شده از امام ره
      متوقف بر همين حركت علمي بودن بقاي انقلاب
    متن
      حوزه انقلابي بايد نسبت به مسايل روز حساس، مصلحت داخل کشور و هجمه هاي دشمن حساس باشد و اولين چيزي که مهم بوده و معيار محسوب مي شود، سخنان مقام معظم رهبري است. يعني حوزوي بايد گوشش به دهان رهبري باشد.
      تدريس درس ولايت فقيه با سرفصل هاي مدون، بايد به عنوان يکي از دروس حوزه انتخاب شود.
      "تفقه و شناخت دين"، آگاهي از مسائل روز" و "عملياتي سازي مطالبات رهبر معظم انقلاب" را از ديگر شاخصه هاي حوزه انقلابي دانست و افزود: رهبر معظم انقلاب اسلامي ايران بر اساس اشراف دقيقي که بر مسائل جهاني به ويژه جهان اسلام دارند، در بيانات خود، آخرين نياز کشور و مقابله با دشمن را بيان مي کنند. ايشان دنيا و حوادث داخلي کشور را دائما رصد کرده و رهنمودهاي لازم را ارائه مي دهند و روحانيون نيز بايد افسران جنگ نرم باشند.
      امام جمعه موقت اصفهان، همچنين گريزي هم به نقش حوزه انقلابي در تمدن سازي اسلامي و پيش نيازهاي اين مسئله زد و تصريح کرد: بدون تفقه در دين تمدن سازي اسلامي محقق نمي شود.
      حدود يکسالي است که رهبر معظم انقلاب فرمايشات مختلفي را در زمينه بحث انقلابي ماندن، انقلابي بودن و انقلابي فکر کردن بيان داشته­اند، ابتدا بحث انقلابي ماندن در جمع خبرگان رهبري و حوزويان و سپس در جمع دانشگاهيان و انجمن هاي اسلامي و قاريان قرآن، تشکل هاي مختلف دانشگاه ها و همچنين اشاره اي هم در سالگرد امام راحل در مرقد امام (ره) داشتند.
      رهبر معظم انقلاب در مرقد امام(ره) شاخص هاي انقلابي بودن را فرموده و بيان کردند معيار چيست، معظم له فرمودند؛ انقلابي بودن اين نيست که کار افراطي کنيم، منظور از انقلابي بودن، اين است که دين را خوب بشناسيد و تفکر راهبردي براي رسيدن به آن اهداف و عدم تبعيت از استکبار جهاني و بصيرت داشته باشيم و در صحنه باشيم، ايشان در زمينه هاي مختلف از جمله راجع به اين که از استکبار تبعيت نکنيد. « فَلا تُطِع الْکفِرِينَ وَ جَهِدْهُم بِهِ جِهَاداً کبِيراً (فرقان /۵۲)».
      نخستين شاخصه تعريف شده از منظر رهبر معظم انقلاب پيرامون انقلابي بودن حوزه ها که همانا شناخت دين است، در حوزه هاي علميه انجام مي شود، چون شغل و مسير و علم طلبه ها و روحانيون، همين است، چه درسي که مي خوانند و چه درسي که مي دهند، علم فقه و اخلاق و تفسير است، شاخصه دوم انقلاب بودن حوزه علميه اين که بعد ازشناخت دين توسط طلبه، نسبت به مسايل روز کشور، حکومت اسلامي و ولايت فقيه توجه داشته، دشمن را بشناسد و با دشمن مقابله کند.
      حوزه انقلابي بايد نسبت به مسايل روز حساس، مصلحت داخل کشور و هجمه هاي دشمن حساس باشد و اولين چيزي که مهم بوده و معيار محسوب مي شود، سخنان مقام معظم رهبري است. يعني حوزوي بايد گوشش به دهان رهبري باشد، چون رهبر معظم انقلاب اسلامي براساس اشراف دقيقي که به مسائل جهاني، به ويژه جهان اسلام دارند، در بيانات خود، آخرين نياز کشور و مقابله با دشمن را بيان مي کنند. ايشان دنيا و حوادث داخلي کشور را دائما رصد کرده و رهنمودهاي لازم را ارائه مي دهند و روحانيون نيز بايد افسران جنگ نرم باشند.
      طلاب چشمشان به اساتيد است. بنابراين استاد مي تواند نکات لازم را منتقل کرده و براي شاگرد الگو باشد. البته لازم نيست با بحث سياسي، درس را رها کند، ولي به مناسبت هايي، حساسيت هاي انقلابي را نشان داده و شاگرد را به سمت و سوي سخنان رهبري سوق دهد.
      قاعدتا زيربناي کار انقلاب زدايي، دشمن است، منتهي دشمن هرگز به طور مستقيم نمي گويد من دشمن هستم، بلکه با چند واسطه مي آيد، چه بسا به افرادي ده يا پانزده سال حقوق مي دهد و چندين سال در مراکز مختلف درس هم مي خوانند، تا در موقع لزوم، از آنان در پوشش هاي مختلف براي ضربه زدن به انقلاب اسلامي استفاده کنند.
      جريان هاي انقلاب زدايي عنوان خاصي ندارند. عده اي مقابل نظام هستند و گروهي هم در قبال مواضع انقلابي سکوت مي کنند. چه آنهايي که در حال مقابله بوده و چه آناني که سکوت مي کنند، در يک سو قرار دارند، حداقل خواسته دشمن سکوت است. مجموعه تحجر عنوان خاصي ندارد، مانند حجتيه که سفره اش جمع شد، کساني که معتقد بودند نبايد انقلاب شکل بگيرد، چون در مسير اصلاح اسلام است. از يک طرف مي گفتند فساد همه جا را بگيرد و از طرف ديگر با بهاييت مبارزه مي کردند، ما جمع اين مواضع را نمي فهميديم. در حالي که انقلاب و حکومت اسلامي در ايران تشکيل شده و به واسطه اين انقلاب، پيام هاي اسلام منتقل مي شود. امام هشتم عليه السلام مي فرمايند: علوم ما را ياد بگيرد بعد به مردم ياد بدهد،‌ سپس فرمودند: « فَإِنَّ النَّاسَ لَوْ عَلِمُوا مَحَاسِنَ کَلَامِنَا لَاتَّبَعُونَا » اگر مردم بدانند که کلام ما چقدر زيباست حتماً‌ از کلام ما پيروي مي‌کنند. بايد ما اين محاسن را به کل دنيا منتقل کنيم. اين چيزي است که در نظام ما در حال انجام شدن است.
      کار ساده اي که نهادهاي آموزشي و پژوهشي حوزوي مي توانند انجام دهند، اين بوده که در راستاي درس هاي حوزوي، اخبار به روز به طلاب منتقل شود. اخبار به روز و از جمله مباحث و مواضع رهبر معظم انقلاب اسلامي بايد سريع منتشر شود، ولو در يک بروشور، وقتي طلبه در ويترين مدرسه موضع رهبري را ببيند، مرحله بعد دنبال تحليل اخبار مي رود، البته اساتيد بايد به آنان کمک کنند. به عنوان نمونه تشيع انگليسي بحث مهمي است که بايد اساتيد حوزوي نسبت به آنها حساس باشند. متاسفانه سردمدار جريان قمه زني در بعضي از شهرها يک طلبه و روحاني است که به علت جهل و دور بودن از مباحث روز، اسلام ناب و تشيع را تخريب مي کند و متوجه نبوده و سوء استفاده ها را نمي بيند.
      نکته قابل پيشنهاد که در قم هم انجام مي شود، تدريس نظريه ولايت فقيه در حوزه هاي علميه است. در اصفهان آيت الله العظمي مظاهري يک دوره در دروس خارج خود به ولايت فقيه پرداختند، بنده هم دو بار تا امروز يکبار حدود 25 سال پيش در هيئت رزمندگان اسلام و يکبار هم در جلسات منزل خودم، حدود 60 جلسه، به اين موضوع پرداختم، که منتشر هم شده است.
      اگر تدريس ولايت فقيه به صورت جامع با سرفصل هايي همچون شاخصه هاي حکومت اسلامي و حاکم اسلامي، جايگاه ولايت فقيه، ويژگي هاي آن، ارتباطش با مراجع ديگر، دلايل آن از منظر آيات و روايات، حدود اختيارات ولي فقيه، شرايط و صفات حدوثا و بقائا گفته شود، مي توان آن را کتاب کرد و در درس خارج گنجاند، البته مي توان اين بحث را علاوه بر درس هاي خارج که طلاب سطح بالاتري دارند، براي طلاب سطح پايين نيز ارائه داد، چرا که اگر با اين مباني آشنا شوند به آنها بصيرت سياسي مي دهد.
      تحول در حوزه علميه دائماً در حال اتفاق است، زمان آخوند خراساني و قبل از ايشان، کفايه جزو دروس نبود و رسائل آخرين درس اصول بوده که پس از 50 سال کفايه به عنوان يک درس شناخته شد و همين طور بعد از ايشان هم هر چه جلوتر آمده آخرين نظرات اصولي کفايه به عنوان ابتدايي ترين مطالب اصولي شده، چرا که بيش از 100 برابر، مطالب جديد آمده؛ مثلا 150 سال پيش علم پزشکي درباره قلب چه مي گفت، امروزه همان مطلب، ابتدايي ترين نکات پزشکي است.
      تحول مرتباً وجود دارد. در درس هاي خارج فعلي تمام نظريات بزرگان در 50 سال اخير نقد مي شود و نظرات جديد تر اضافه مي شود، تحول در حوزه قم و اصفهان به اين معنا وجود دارد. بعضي فکر مي کنند تحول يعني کتاب هاي موجود را بهم ريختن، بايد با احتياط به سمت تحول برويم، صرف حذف کتاب بدون جايگزين قوي کار درستي نيست. ما دنبال مطلب جديد و بهتري هستيم. در اين راستا بايد به معيار ها توجه کنيم، مثل رسائل شيخ انصاري طي 200 سال تجربه خود را موفق نشان داده، يعني افراد زيادي با اين کتاب مرجع شدند، ما بايد با اطمينان کامل کتاب و درسي را جايگزين کنيم ، همچنين قابل قبول نيست که روي يک نسل امتحان کنيم و بعد از 50 سال بفهميم اشتباه کرديم، لذا بايد در جايگزيني کتب دقت لازم شود.
      آخوند خراساني هرگز براي تدريس کفايه به صورت دستوري به حوزه ها و طلاب چيزي نگفتند، بلکه خود کتاب آن قدر از لحاظ علمي قوي بود که جايگاه خود را باز کرد و مورد عنايت بزرگان و علما قرار گرفت.
      تفقه در دين از آيه «نفر» در سوره توبه استفاده شده، بر طبق آيات قرآن عده اي بايد براي تفقه در دين اقدام کنند، يعني فهميدن تمام زواياي دين و بيان عمل صالح براي هر نسلي. شما در رابطه با تمدن جديد نمي توانيد بگوييد دين اسلام احکامي براي آن ندارد؛ احکام هر دوره اي و حتي نيازهاي روز با تفقه در دين مشخص مي شود، يک زماني بانک نبود تا حکومت بانک تاسيس کرد، آيا فقيه در دين مي تواند احکامي براي آن بيان نکند و بگوييم دين ناقص است، کلياتش در دين وجود دارد، مجتهد بر اساس کليات، معاملات بانکي را تعريف و احکامش را بيان مي کند تمدن سازي به همين نحو است .
      50 سال پيش دشمن همانند امروز و به اندازه زمان حاضر کاري با ما نداشت و مردم هم دين خود را در خانه هاشان داشتند، ولي امروزه دشمن تهاجم خود را از طريق ماهواره شدت بخشيده، ما بايد احکام ماهواره را بيان کنيم، چرا که نمي توانيم مردم را از رسانه جدا کنيم.
      اولا خوب درس بخوانند و رشد علمي و تهذيبي را به هيچ وجه کنار نگذارند، همزمان با تحصيل به مسائل روز کشور و جهان نيز توجه نموده و به فرمايشات رهبر معظم انقلاب هم توجه ويژه اي داشته باشند و به جريان هاي سياسي ورود نکنند.
      بدانند که حوزه خاستگاه انقلاب است و سرمايه اصلي امام راحل تفقه و برتري علمي ايشان بود، اگرعلم حضرت بالا نبود، خيلي از افراد در آن زمان زير بار مواضع و سخنان ايشان نمي رفتند. تمام انقلاب هاي جهان نظامي است، اما انقلاب ما، انقلاب فکري بود و فکر هم به خاطر علم است، شاگردان امام(ره)، درس مي گرفتند و انقلاب را ترويج مي دادند، بقاي انقلاب هم به همين است.
  سيد محمد مهدي ميرباقري
    نهاد روحانيت بمثابه قدرت نرم نظام
      افزايش تهديدهاي نرم عليه نظام در دهه چهارم انقلاب
      توليد اقتدار اسلامي و ملّي توسط نهاد روحانيت
    انقلابي بودن حوزه شيعه در طول تاريخ
      آميخته نشدن جامعه شيعه با جامعه كفار با عنوان تبرّي
        استحاله نشدن در جبهه مقابل
        حفظ استقلال فرهنگي و سياسي جامعه شيعه
      درگيري مستمر با جبهه كفر
      آماده و در صحنه نگهداشتن جامعه شيعه
    تلاش جامعه غربي براي نفوذ در ساير تمدن‌ها
    انقلاب اسلامي
      واكنش عظيم مكتب اهل بيت ع در مقابل جريان نفوذ و سلطه
      احياي هويت دنياي اسلام در مقابل غرب
      مراحل انقلاب از نگاه امام ره
        ايجاد دولت اسلامي در كشور
        ايجاد بيداري اسلامي در دنياي اسلام
        ايجاد بيداري در جهان به عنوان مقدمه ظهور
    مأموريت فقيه حاكم از نگاه امام ره
      راهبري جهان با تعيين استراتژي‌هاي حاكم بر جهان
    مراحل غلبه فرهنگي از نگاه رهبري
      انقلاب اسلامي
      نظام اسلامي
      دولت اسلامي
      جامعه اسلامي
      تمدن اسلامي
    انقلابي بودن حوزه
      درك و احساس ميدان درگيري انقلاب با غرب
      توجه به دو قطبي جهاني اسلام و تمدن مادي غرب
      تلاش براي استحاله غرب در فرهنگ و تمدن اسلامي
      ارتقاء مقياس پژوهش، آموزش و تبليغ
      محور عقلانيت اجتماعي قرار گرفتن تفقه ديني
      توجه به كافي نبودن پاسخگويي به مسائل مستحدثه
      رهبري حوادث توسط حوزه
      در دست داشتن نبض حوادث آينده منطقه و جهان
      ارائه طرح‌هاي جايگزيني
        نظام پولي اسلام به جاي نظام مالي سرمايه‌داري
        نظام ولايي اسلام به جاي دموكراسي
      طراحي برنامه‌ريزي حكومت با تفقه دقيق
      حل منطقي رابطه بين اسلاميت و تمدن؛ جامعه و دولت اسلامي
    متن
      در دهه چهارم انقلاب اسلامي تهديدهاي نرم عليه باورها و رفتار ملت ايران و در نهايت تغيير نظام اسلامي شتاب پيدا کرده است. براي مقابله با اين تهديدها بايد قدرت نرم انقلاب اسلامي به ميدان بيايد. به باور دوست و دشمن، نهاد روحانيت و حوزه هاي علميه قدرت نرم نظام مقدس جمهوري اسلامي هستند که مي توانند توليد اقتدار اسلامي و ملي براي نظام و انقلاب داشته باشند. از اين روست که رهبر معظم انقلاب بر انقلابي ماندن حوزه هاي علميه بارها تاکيد داشته اند.
      حوزه شيعه در طول تاريخ يک حوزه انقلابي و هميشه درگير با جبهه مقابل بوده است و در اين درگيري جامعه مومنين را به پيش برده است؛ حوزه هاي علميه، بر محور فقهاي شيعه حلقه اتصال جامعه و معصومين(ع) و حلقه اتصال بين امام و اداره جامعه و پيشرفت ديني جامعه بوده است.
      اولاً جامعه شيعه با جامعه کفار آميخته نشده و مرزبندي ها حفظ شود که ما از آن به تبري تعبير مي کنيم . علماي اسلام تلاش مي کردند که جامعه شيعه در جبهه مقابل استحاله نشود و به عنوان جبهه¬اي که داراي فرهنگ و مکتب روشني است و مکتب کلامي، فقهي، اخلاقي و عرفاني ويژه¬اي دارد، به عنوان يک جامعه مستقل حفظ کنند تا فرهنگ آن استحاله پيدا نکند؛ ومهم تر آنکه به عنوان يک جامعه سياسي هم در جبهه دشمن استحاله نيابد.
      دومين کار درگيري مستمر با جبهه اي است که در صدد تغيير فرهنگ شيعه است. زماني که شيعه هنوز دولتي مرکزي نداشت به شکل مبارزه پارتيزاني، و در دوره صفويه و شکل گيري دولت شيعي به شکلي ديگر اين روياروئي ادامه داشته است.
      سومين کار انقلابي، آماده ودرصحنه نگه داشتن جامعه شيعي است. نکته مهم اين است که اين مبارزه در دوره معاصر وارد فضاي جديدي شده است؛ دشمن به سطح جديدي از مبارزه روآورده است. در دوران قبل دولت مدرني که همه عرصه هاي حيات زندگي اجتماعي انسان را مديريت کند، نبود؛ قدرتي شکل نگرفته بود که بخواهد يک دهکده واحد جهاني درست کند و همه شئون جامعه جهاني را بر محور يک فرهنگ و يک مکتب سامان دهد. جبهه کفر در اين دوران به دنبال ايجاد يک جامعه يا دهکده جهاني واحد مبتني بر مکتب و فرهنگ مادي واحد است.
      جامعه غربي به دنبال اين بوده است که از مرزهاي خود عبور کرده و در تمدن هاي ديگر نفوذ نمايد. لذا جريان استحاله در مقياس جامعه جهاني را برنامه ريزي نموده و با شدت نفوذ بي سابقه اي دنبال مي کنند. غرب مدرن در دنياي اسلام نفوذ کرده وبسياري از جلوه هاي زندگي ما را مبتني بر فرهنگ خود شکل داده اند؛ اين حرکت با بعضي از محصولات جامعه غربي آغاز و به تحول در حوزه علوم سريان يافت.
      در دوره قاجار بعد از شکست درجنگ با روسيه، ابتدا از اروپا سلاح هاي مدرن آوردند اما بعد متوجه شدند که سلاح براي پيروزي کافي نيست، بايد ارتش مدرن ساخته شود، لذا ارتش مدرن و دارالفنون ها آمدند؛ سپس اين توجه پيدا شد که غرب تنها محصولات و مصنوعات نيست،بلکه بايد تحول عميق تري ظهور يابد،که تحول سياسي عصر مشروطه پيش آمد و بعد از جنگ جهاني دوم از سال۱۳۲۴ در ايران بحث برنامه ريزي براي رشد و توسعه شروع شد.
      انقلاب اسلامي در واقع واکنش عظيم مکتب اهل بيت در مقابل جريان نفوذ و سلطه است، انقلاب در صدد است هويت دنياي اسلام را در مقابل غرب احيا کند. امام(رض) از آغاز سه مرحله را پيش بيني مي کردند؛ مرحله اول ايجاد يک دولت اسلامي در کشور، بعد ايجاد يک بيداري و احياي معنوي در دنياي اسلام و سپس يک بيداري در جهان که به تعبير حضرت امام مقدمه ظهور است.
      انقلاب در اين مقياس در مقابل جبهه تمدن مادي صف بندي مي کند؛ تمدني مادي که هدفش سيطره بر جهان و استحاله فرهنگ هاي ديگر در درون خود است. انقلاب اسلامي مأموريتي به اين وسعت دارد؛ و روحانيت تشيع در اين مرحله وارد عرصه جديدي شد. درديدگاه امام(رض) فقيه ولايتش مطلقه است و موضوع ولايت هم جامعه جهاني است. در منشور روحانيت مي فرمايند کفار استراتژي حاکم بر جهان را معين مي کنند، درحاليکه مأموريت فقيه حاکم اين است که راهبري جهان را به عهده بگيرد و استراتژي هاي حاکم بر جهان را تعيين نمايد. مسير اين انقلاب هم به تعبير حضرت امام (رض ) رسيدن به عصر ظهور است.
      رهبر عزيز انقلاب نيز مي گويند اين اقدام پنج مرحله دارد : انقلاب اسلامي، نظام اسلامي، دولت اسلامي، جامعه اسلامي وتمدن اسلامي؛ اگر توانستيم تمدن اسلامي را احيا کنيم فضاي تمدن اسلامي در دنياي معاصر نفوذ مي کند و غلبه فرهنگي اتفاق مي افتد؛ و به تعبير بعضي از متفکرين غربي، فرهنگ اسلام قادراست در جهاز هاضمه خود فرهنگ هاي ديگر را هضم کند.
      در اين مسير انقلابي بودن حوزه به اين است که اين ميدان درگيري را درک و احساس کنيم؛ يعني اين مقياس از رودرروئي را که امام در جهان ايجاد کردند و انقلاب اسلامي را از يک انقلاب ملي به مرز يک انقلاب اسلامي و جهاني عبور دادند باورکنيم؛ بخواهيم يا نخواهيم اين واقعيت پيش روي ماست! انقلاب اسلامي فضاي جديدي در جهان ايجاد کرده و دو قطبي کمونيسم و سرمايه داري را به دو قطبي اسلام و تمدن مادي غرب تبديل نموده است. امروزه تجزيه و ترکيب و صف بندي هاي درون دنياي اسلام رو به شفاف سازي است. يک طرف جبهه مقاومت و مکتب اهل بيت (ع)است، آن طرف هم جريان نظام سرمايه داري ليبرال دموکراسي و جريان هاي اصلي آن در دنيا و از جمله اسلام آمريکائي درجهان اسلام با دو رويکرد خشن داعشي و سلفي، و يا طرفداران ادبيات توسعه در ترکيه، کشور ما و سايرکشورهاست.
      ما بايد غرب را در فرهنگ اسلامي و تمدن اسلامي استحاله کنيم. حوزه اگر اين درگيري را پذيرفت مأموريت هاي خود را حول اين محور قرار مي دهد.در اين صورت مقياس پژوهش، آموزش و تبليغ به اين مقياس ارتقاء پيدا مي کند. يعني درميدان فقه، کلام، اعتقادات، فلسفه، حکمت، اخلاق و عرفان در مقياس ايجاد دولت اسلامي، جامعه اسلامي و تمدن اسلامي تفقه خواهدکرد.
      براي نيل به تمدن اسلامي به عقلانيتي نيازمنديم که شامل تمامي علوم به همراه دستگاه هاي برنامه ريزي و دانش برنامه ريزي به محوريت فرهنگِ مذهب است. تفقه ديني بايد محور عقلانيت اجتماعي قرار گيرد تا براين اساس تمدن اسلامي ساخته شود.
      کلام، عرفان و فقه ما استواري بي نظيري دارد و به تعبير بزرگان، بتون آرمه اي است که به راحتي قابل تخريب نيست. دستگاهي است که در آن تعبد به دين، اصل است، اما در عين حال محدوديت هايي هم دارد. حوزه بايد در علم کلام، فقه، اخلاق و عرفان وارد مقياسي از پژوهش شود که بتواند مسائل تمدني را راهبري کند؛ و الا به لحاظ موضوع کارش از انقلاب فاصله خواهد گرفت؛ نمي تواند در اين مقياس حلقه اتصال جامعه شيعه به امام باشد. و نمي تواند حرکت رو به پيش جامعه جهاني به سمت عصر ظهور را راهبري کند. امروزه ظرفيت تبليغي، آموزشي و پژوهشي ما اين نيست. معارف سنتي ما متقن است و نسبت به گذشته ها جوابگو بوده و پاسخ مکاتب رقيب را داده است؛ حوزه انقلابي متناسب با درگيريهاي دوران، يک جامعه اقليت را حفظ کرده، سامان داده، پيش برده و به يک جامعه فعال تبديل کرده است؛ و دراين مسير نه فقهش در مذاهب ديگر منحل شده، نه کلامش ونه عرفانش؛ بلکه از دوران امام صادق (ع) در مکاتب ديگر اثر گذاشته است.
      تشيع نسبت به جريانات جهاني هم منفعل نبوده است؛ از گذشته با تفکر يونان، تفکر غرب، و آنچه وارد دنياي اسلام شده درگيربوده است. در دوران مأمون جريان هاي تفکر ديگري را آوردند اما جامعه تشيع توانست خودش را حفظ کند اين همان انقلابي بودن است.
      رفتار انقلابي حوزه شيعه استمرارداشته، به لحاظ فرهنگي فعال بوده به لحاظ مرزبندي هاي سياسي جامعه شيعه را ازاستحاله حفظ کرده، بلکه سازندگي داشته، اقدامات جدي سياسي داشته، وقتي جريان صفويه شکل گرفت واقعا روحانيت شيعه فعال برخورد کرده است؛ کسي خيال کند آن دوران ميبايست مقابل دولت پادشاهي شيعي ايستاد و انقلاب کرد، فلسفه تاريخ نمي داند! يعني متوجه نيست که وقايع در دوران خاص خودشان شکل مي گيرند؛ اصلا اين امکان در آن دوران نبود. امکان حکومت در مقياس ولايت فقيه مربوط به آن دوران نبوده، علماي شيعه واقعاً انقلابي برخورد مي کردند، منتها انقلابي بودن در دوران گوناگون متفاوت است. جامعه شيعه را پيش بردند، جامعه شيعه در دولت عثماني يا دولت بني عباس منحل نشد؛ در فلسفه و تفکر غرب منحل نشد؛ با اين که هجوم دانش هاي توليد شده درغرب به خصوص يونان به دنياي اسلام شديد بوده ولي تشيع به ويژه حوزه آن منفعل نشده است.
      ما در مقابل کلام، عرفان و فقه اهل سنت منفعل نبوديم اين انقلابي گري است. لذا جامعه شيعه هميشه رو به پيش و فعال بوده است. من از دوران غيبت مي گويم قبل از غيبت که هدايت مستقيم تر معصومين (ع)و شبکه وکالت بوده بحث ديگري است. از دوران غيبت که "فقها" به بيان امام و انگشت اشارت امام عليه السلام محور شدند سخن ميگويم؛ واقعاً در دوران فقاهت، شيعه جريان فعال بوده و فقط مبارزه منفي نکرده است.
      در دوران حاضر نيز همينطور است؛ تفکر غربي مي خواهد ما را در خودش منحل کند؛ دنبال استحاله است. تمدن غرب واقعاً هجوم آورده، نرم افزارها و سخت افزارهايش را ساخته وکامل هم کرده است؛ تمدن مادي بعد از رنسانس ايدئولوژي خودش را کاملاً تبيين کرده، بعد فلسفه هايش را ساخته و با انقلاب علمي، دانش مدرن را پايه گذاشته و بر اساس آن انقلاب صنعتي کرده است؛ فناوري هاي مدرن، صنعت و تکنولوژي مدرن و ساختارهاي مدرن، بعد تلاش کرده در جهان نفوذ کندو يک دهکده واحد ايجاد نمايد؛ حوزه اي انقلابي است که جلوي اين نفوذ را بگيرد.
      ما الان حکومت داريم، قدرت داريم؛ قدرتمان هم اثرگذار بر جامعه جهاني است، از مرزهاي خودمان عبور کرده ايم، حکومت ما اقتدار سياسي دارد، اقتدار فرهنگي داريم، فرهنگ اسلام از نو سر برداشته و احياء شده و به جرياني تمدني مقابل تمدن غرب تبديل شده است؛ برخورد تمدن ها حرف ما نيست، حرف آنهاست. پس در اين حوزه انقلابي يعني حوزه اي که در پژوهش، آموزش و تبليغ مقياس کارش مقياس حرکت پيش رونده مکتب اهل بيت به سمت ظهور باشد، آن هم در دنياي امروز، با توجه به مقياسي که غرب برنامه ريزي مي کند، که حاکميتي براي همه شئون حيات بر محور يک مکتب است، و به دنبال فرهنگ واحد، دين واحد و يک کدخداي واحد آست، انقلابي گري يعني مقابل اين جريان استقامت کردن و عبور دادن دنياي تشيع به سمت به دست گرفتن جريان قدرت در اين مقياس است.
      بيان امام در منشور روحانيت را ببينيد، مي فرمايند روحانيت بايد نبض زمان در دستش باشد پاسخگويي به مسائل مستحدثه کافي نيست. رهبريِ حوادث کند، نه اين که آنها يک مسئله سياسي خرد يا کلان درست کنند، آن وقت ما مجبور بشويم به گونه اي آن راحل و فصل کنيم؛ ما بايد نبض زمان را در دست داشته باشيم.
      حوزه انقلابي يعني حوزه اي که نبض حوادث آينده منطقه و جهان را رقم مي زند. نه اين که ديگران حادثه ها را رقم مي زنند اين مي ايستد، جبهه مي گيرد و پاسخ مي دهد. بگذاريم آنها نظام جهان را تعريف کنند بعد ما ببينيم با فقه بايد چکارش کرد؟
      حوزه انقلابي يعني حوزه اي که طرحي مي دهد براي اين که نظام پولي اسلام، جايگزين نظام مالي سرمايه داري بشود؛ نظام ولايي اسلام جايگزين دموکراسي بشود و امثال آن. حوزه انقلابي يعني حوزه اي که در اين مقياس پژوهش مي کند در اين مقياس پژوهشگر مي پروراند. آموزششان مي دهدو بعد هم در همين مقياس اسلام را ابلاغ مي کند. ابلاغ هم تنها ابلاغ به بدنه عمومي جامعه نيست، بخشي از مأموريت حوزه همکاري پژوهشي با دستگاه هاي علمي براي توليد علم ديني است؛ بخشي همکاري براي ايجاد برنامه ريزي اسلامي يا به تعبيري الگوي پيشرفت اسلامي است؛ بخشي همکاري براي توليد دانش اسلامي، حداقل علوم انساني اسلامي است؛ اينها مأموريت هاي حوزه است حوزه اي که در اين مقياس پژوهش نکند نمي تواند انقلابي بماند.
      حوزه اي که احساس نکند که وارد درگيري عظيم جديدي شده و اين احساس به موضوع کار تبديل نشود نمي تواند انقلابي بماند؛ حوزه اي که واحد مطالعه اش ايجاد تمدن نيست نمي تواند انقلابي بماند،صف خودش را جدا مي کند. و در اين صورت انقلاب اسلامي هم نمي تواند ادامه پيدا کند. اسلاميت انقلاب به اين است که رفتار انقلابي متصل به فرهنگ اسلام شود و نقطه اتصال منطقيش حوزه است. حوزه است که مي تواند با تفقه دقيق، برنامه ريزي حکومت را طراحي کند ؛حکومت جديدي را تعريف کند. آيا دولت اسلامي همين دولتي است که براساس مثلاً تحليل منتسکيو قوه مقننه و مجريه و قضاييه هم عرض دارد؟ ساختار کلان قواي اسلامي چيست؟ همين که الان در قانون اساسي است کافي است؟ در مرحله بعد دولت اسلامي دولتي است که سي تا وزارتخانه دارد و مثل دولت هاي مدرن غربي کشوررا اداره مي کند يا نه، ساختار اجتماعي دولت اسلامي اصلا متفاوت است؛ ساختار قدرتش متفاوت است. اين را اگر حوزه نگويد چه کسي بايد بگويد؟!
      بحثي در خود غرب هم مطرح است که آيا همه جا بايد دولت مدرن باشد، يا دولت هاي عشيره اي و قبيله اي درشرايطي بهتر کارمي کنند؟ آنها گاهي مي گويند خيال نکنيد آن دولت هاي کوچک ظرفيت هايش کمتر از ظرفيت هاي دولت مدرن است. حوزه اگر با همان دقت و وسواسي وارد اين عرصه ها نشود، طبيعي است که پاسخگوي نيازهاي انقلاب اسلامي در مقياس ايجاد دولت اسلامي، جامعه اسلامي وتمدن اسلامي نخواهد بود و قهراً منزوي خواهد شد. و در قدم بعد يا انقلاب اسلامي مجبور به ايجاد دستگاه موازي خواهد بود و يا در دولت سازي، جامعه سازي و تمدن سازي از ادامه راه ناتوان شده، تحت تأثير ادبيات مدرن قرار مي گيرد.
      بنابراين اگر انقلاب اسلامي بخواهد به عنوان يک حرکت رو به پيش براي ايجاد يک تمدن اسلامي و بعد استحاله فرهنگ مادي غرب در درون تمدن اسلامي اقدام کند بايد رابطه بين اسلاميت و تمدن و جامعه و دولت اسلامي منطقاً حل شود که اين کار حوزه هاي علميه و شرط انقلابي ماندن حوزه و حکومت است.
      انقلاب اسلامي ايران مبتني بر ارزش‌هاي ديني و اسلامي است. اين انقلاب برنامه‌هاي وسيعي دارد و با چالش‌هاي بزرگي در عصر مدرنيته مواجه است.
      يکي از تفکرها اين است که اگر انقلاب اسلامي بخواهد پيشرفت کند بايد نظم جهان را بپذيرد و به سمت تعامل با کشورهاي مختلف حرکت کند، چون کدخداي جهان، اين کشورها هستند.
      اگر اين تفکر در جامعه گسترش پيدا کند و حاکم شود، ديگر چيزي از انقلاب اسلامي باقي نمي‌ماند.
      حوزه‌اي را مي‌توان حوزه علميه انقلابي ناميد که حکومت ديني را مي‌فهمد و آموزش، تحقيق و تبليغ را دنبال مي‌کند و تن به وابستگي تمدن و فرهنگ غرب نمي‌دهد.
      رقيب حوزه علميه انقلابي، کفر است. حوزه‌اي که مقام معظم رهبري از آن به عنوان حوزه علميه انقلابي تعبير فرمودند، حوزه‌اي است که در مقابل فتنه و تفکرات غلط آنها موضع‌گيري مي‌کند.
      حوزه‌اي که تبليغ، جهاد و پژوهش آن بر اساس ميعارهاي اسلامي و ديني نباشد، حوزه انقلابي نيست.
  محسن غرويان
    خطر بازگشت حوزه به وضعيت پيش از انقلاب
      اكتفا به فقه و اصول رايج
        عدم طرح مباحث فقه سياسي
      پرداختن به مسائل عبادي و فردي
        بي‌توجهي به مسائل سياسي - اجتماعي اسلام
      اهتمام بيشتر به مسائل سنتي
        عدم توجه به مسائل جديد
    اكتفا به كتب قدما و تدريس نشدن كتب امام ره در حوزه
      شناخته نشدن حوزه انقلابي بي نام خميني
    ضرورت پرداختن حوزويان به مسائل سياسي، فلسفه سياسي و فلسفه حكومت
    اصلاح تفسير غلط موجود از انقلابيگري
      به معناي درگيرشدن، شلوغ كردن، برهم زدن، تحصن كردن
      ايجاد تفرقه و اختلاف درون خانواده نظام
      سبب دلسرد شدن نيروها و رو به عزلت و انزوا گذاشتن آنان
    متن
      به گمان من، رهبر معظم انقلاب احساس کردند که حوزه آرام آرام درحال بازگشت به وضعيت پيش از انقلاب است، وضعيتي که در آن بيشتر درس‌ها و بحث‌ها همان فقه و اصول رايج بود و مباحث فقه سياسي، چندان مطرح نبود. رهبر معظم انقلاب حس کردند که اکنون وضعيت در حال بازگشت به گذشته است و آنچه در حوزه‌ها مطرح مي‌شود، بيشتر مسائل عبادي و فردي است تا مسائل سياسي – اجتماعي. از اين جهت ايشان فرمودند که حوزه بايد انقلابي باشد، انقلابي بماند و به مسائل سياسي - اجتماعي اسلام بپردازد. نکته ديگر اينکه حوزه بيشتر به مسائل سنتي مي‌پردازد و به مسائل جديد توجه چنداني ندارد. به‌عنوان مثال، در زمينه فلسفه، فلسفه‌هاي جديد و غرب تدريس نمي‌شود، تنها همان فلسفه ملاصدرا، فلسفه ابن سينا و بعضاً فلسفه شيخ اشراق، آن هم از روي کتاب‌هاي سنتي فلسفه اسلامي تدريس مي‌شود.
      اين امر چندان هم نامطلوب نيست، اما رهبر معظم انقلاب در سفر چند سال پيش به قم يا در ديداري که جمعي از طلاب و فضلا با ايشان داشتيم، فرمودند که بايد فلسفه‌هاي جديد غرب نيز تدريس شود. ايشان تأکيد داشتند که فلسفه بايد در دست حوزه باشد و بايد فلسفه دين، فلسفه کلام و کلام جديد تحت عنوان فلسفه‌هاي مضاف، مانند فلسفه حقوق، اخلاق، جامعه شناسي و روان شناسي در حوزه تدريس شود. زيرا اکنون انقلاب با مکاتب و شبهات مختلف مواجه است و مقصود ايشان اين است که بايد به مباحث جديد در حوزه معقول پرداخته شود. دغدغه ديگر ايشان در اين زمينه، ناظر به متون درسي حوزه است. به هر حال، طلبه‌ها و فضلا بر سر سفره متون مي‌نشينند و فرايند تعليم و تعلم در حوزه بر محور متون و کتاب‌هاي درسي است.
      کتاب قدما مانند کتاب شيخ انصاري، آخوند خراساني و مرحوم مظفر و شهيد اول و ثاني، کتاب‌هاي خوبي است، اما مي‌دانيم که امام خميني(ره) نيز در همه اين زمينه‌ها کتاب دارند، درس دادند و نوشتند، اما اکنون از کتاب‌هاي امام خميني(ره) هيچ چيزي در حوزه تدريس نمي‌شود. چطور مي‌توانيم توقع داشته باشيم که حوزه ما خميني پرور باشد، درحالي که کتاب‌هاي امام خميني(ره) اصلاً تدريس نمي‌شود يا بسيار کم تدريس مي‌شود؟ منظور رهبر معظم انقلاب يکي اين است که کتاب‌هاي امام(ره) به صورت متن درسي تنظيم شود تا طلبه‌ها حول انديشه‌ها و دانش امام خميني(ره) پرورش يابند و طلبه انقلابي و مجتهد به روز شوند. زيرا همان طور که رهبر معظم انقلاب فرمودند که اين انقلاب بي‌نام خميني در هيچ جاي جهان شناخته شده نيست، مي‌توانيم بگوييم که طبق فرموده رهبري، حوزه انقلابي هم بي‌نام خميني شناخته شده نيست.
      پاسخ به اين پرسش نيازمند بحث مفصلي است. اجمالاً مي‌توانم بگويم که بواقع من هم متحير هستم و اين پرسش براي من هم مطرح است که چرا تحولات لازم در حوزه اتفاق نيفتاده است. رهبر معظم انقلاب در سفر 10-15 سال قبل خودشان به قم، ضرورت ايجاد جنبش نرم افزازي، توليد علم و کرسي‌هاي نظريه پردازي را مطرح کردند. در جلسه‌اي که خدمت ايشان رسيديم هم فضلاي جوان را تشويق کردند، اما درصد اندکي از مقاصد و منويات رهبر معظم انقلاب در حوزه اتفاق افتاده است. چنان که کرسي‌هاي آزاد انديشي و طرح حرف‌هاي نو در عرصه‌هاي مختلف علمي، به ندرت در حوزه ديده مي‌شود. درحالي که اينها توقعات و انتظاراتي است که رهبر معظم انقلاب از حوزه داشتند و مسئولان حوزه بايد پاسخگو باشند.
      منظور از مباني انقلاب، همان مباني انديشه ولايت فقيه و حکومت اسلامي است که امام خميني(ره) مطرح مي‌کردند. کساني که با اين مباني مخالف بودند، اکنون جايگاه چنداني در حوزه ندارند و به حرف‌هاي آنان توجه نمي‌شود. آنان که اشکال مبنايي و فقهي داشتند و مثلاً مي‌گفتند که ديانت از سياست جداست يا ولايت فقيه مبناي فقهي ندارد، اکنون در حوزه کسي به گوينده اين سخنان توجه نمي‌کند و اين حرف‌ها خريدار ندارد. اما در مقابل، رهبر معظم انقلاب از کساني که به انقلاب و مباني انديشه امام خميني(ره) معتقدند، انتظار دارند که حوزه به سياست بپردازد. به‌عنوان مثال، ا کنون به مسائل سياسي و فلسفه سياسي و فلسفه حکومت پرداخته نمي‌شود و تنها در حد شعار مطرح مي‌شود و شاهد اقدام عملي نيستيم.
      متأسفانه تفسير غلطي از انقلابيگري مطرح مي‌شود و آن، همين درگيرشدن، شلوغ کردن، برهم زدن، تحصن کردن‌ها يا به هم زدن جلسات، است. اين، هرگز نظر رهبر معظم انقلاب نبوده و نيست. ايشان خودشان فرمودند که من با اين کارها، با برهم زدن جلسات مانند قم و جاهاي ديگر مخالفم. اما متأسفانه عده‌اي انقلابيگري را انجام چنين اقداماتي در درون خانواده نظام و عليه رقيب‌هاي خودشان معنا و تفسير مي‌کنند. اين آسيب و آفت است و باعث اختلاف و تفرقه مي‌شود. عده‌اي درون نظام و در درون خانواده نظام را دسته‌بندي کرده و مي‌گويند هرکه مخالف ماست، غيرانقلابي است و تنها ما انقلابي هستيم. اين تفسير غلطي از انقلابيگري است که متأسفانه در حوزه هم ديده مي‌شود. اين درحالي است که براي تحقق منويات رهبر معظم انقلاب که به آنها اشاره کردم، بايد چند نکته را واقعاً قبول کنيم.
      نخست اينکه همه گروه‌هايي که درون نظام فعاليت مي‌کنند، مسلمان هستند. ديگر اينکه آنان کمتر از ما انقلاب را دوست ندارند، سوم اينکه اين افراد و جريان‌ها، نظام ولايت فقيه و قانون اساسي را قبول دارند. اين سه، واقعيت‌هاي مسلم در کشور ماست. اما متأسفانه عده‌اي درون خانواده انقلاب و نظام درحال تفرقه افکني هستند. آنان ديگران را متهم مي‌کنند که خلاف اسلام، يا خلاف قانون و ولايت فقيه عمل مي‌کنند.
      درحالي که اين گونه نيست. گروه‌هايي که تحت عنوان اصلاح‌طلب يا اصولگرا فعاليت مي‌کنند، در دايره اسلام، انقلاب و ولايت فقيه فعاليت مي‌کنند. اما متأسفانه عده‌اي با اتهامات از قبيل اينکه ديگران مخالف ولايت هستند، مي‌خواهند قدرت را در دست بگيرند و گروه‌هاي ديگر را تحت عنوان ضدانقلاب، ضددين و ضد اسلام، پس بزنند. اين اشتباه بزرگي است که الان ما مي‌بينيم عده‌اي مرتکب مي‌شوند و موجب ضربه زدن به نيروها و تضعيف نظام و مجموعه خانواده انقلاب مي‌شود.
      اين چهره‌ها اغلب خود را ولايي‌تر از ديگران معرفي مي‌کنند، اما مروري بر تأکيدهاي رهبري نشان مي‌دهد که ديدگاه اين بزرگان درباره انقلابي بودن حوزه‌ها و طلاب، کلان نگر است و ناظر بر درگيري‌هاي جناحي نيست و آنچه برخي از انقلابي نماها مطرح مي‌کنند، مخالف آن ديدگاه‌هاست.
      بزرگ‌ترين آسيب اين رويکرد، شقه شقه شدن نيروهاي انقلاب است؛ دلسرد شدن نيروها، رو به عزلت و انزوا گذاشتن آنان. باعث مي‌شود عده‌اي کنار بکشند و باوجود کارآمدي و برخورداري از فکر و توان، به حاشيه بروند. درحالي که در ابتداي انقلاب، شاهد بوديم که وحدت اين نيروها سبب انسجام کشور و حل مشکلات مي‌شد و همين‌ها بودند که جنگ و مشکلات ديگر را حل کردند. تضعيف انقلاب و نظام، بزرگ‌ترين آسيبي خواهد بود که رويکرد اين افراد به دنبال دارد.
      ما بايد اقدام محسوسي ببينيم. يعني بايد واقعاً يک تحول محسوسي اتفاق بيفتد.
      من خودم در نشست جامعه مدرسين حضور داشتم. بسياري از فضلا و طلاب حاضر در اين نشست، توقع داشتند که آيت‌الله سيدحسن خميني يکي از سخنرانان باشد و ايشان انديشه‌هاي امام خميني(ره) را بيان و تبيين کند. زيرا ايشان يک تحليلگر مهم در تبيين انديشه‌هاي امام هستند. به همين دليل پرسش طلاب اين بود که چرا از ايشان استفاده نشد. يا کتاب‌ها و حرف‌هاي دقيق و علمي امام خميني(ره)، بايد مورد توجه قرار گيرد. اينها از جمله انتظارات است که متأسفانه انجام نمي‌شود. جا دارد که مسئولان و مديران حوزه يک همايش عالمانه برگزار کرده و از همه افکار و انديشه‌هايي که در حوزه وجود دارند دعوت کنند و اين حرف‌ها را مطرح کنند. اگر هم انديشه‌هاي متفاوت هست، اين تفاوت خود مصداق بيانات رهبري است. زيرا ايشان بر کرسي‌هاي نظريه‌پردازي و تبادل آرا و انديشه آزاد تأکيد دارند. در همين مفهوم انقلابيگري، حوزه بايد کرسي‌هاي نظريه‌پردازي را داير کند تا افراد با انديشه‌هاي متفاوت در آن صحبت کنند.
      يکي از آسيب‌هاي علم و دانش در کشور ما اين است که مباحث علمي، فکري، تئوريک و بنيادين که نيازمند نظريه‌پردازي است، بلافاصله جناحي و سياسي مي‌شود و لطمه مي‌خورد. خود اين، يک مشکل بزرگي است که الان هم در دانشگاه و حوزه و کلاً در مراکز علمي جامعه وجود دارد.
      از نظر انديشه‌هاي نو، آزاد انديشي ديني، نوپردازي و نظريه‌پردازي رو به افول خواهيم رفت. در اين صورت نبايد انتظار داشته باشيم که بتوانيم حرف‌هاي نويي درباره سبک زندگي، توسعه کشور و الگوي اسلامي – ايراني پيشرفت داشته باشيم. رهبر معظم انقلاب روي اين مسائل تأکيد دارند، اما مسأله اين است که اين آرمان‌ها و ايده‌ها، در نانوايي‌ها و کوچه و بازار شکل نمي‌گيرد، بلکه بايد در حوزه‌ها و دانشگاه‌ها ايجاد شود. وقتي اين مسائل بلافاصله سياسي و جناحي مي‌شود، با اين برخوردها، خود را از بسياري از انديشمندان محروم مي‌کنيم که نتيجه‌اش حرکت نزولي فعلي خواهد بود.
      به شکل محسوس، هنوز چيزي ديده نمي‌شود و تنها در حد مطبوعات بحث‌هايي مي‌شود که خيلي پررنگ نيست. انتظار مي‌رود در روزها يا هفته‌هاي آينده شکل محسوس تري پيدا کند.
      صداي برخي در قم بيشتر و بلندتر شنيده مي‌شود، اينان افرادي که مانند آنان نمي‌انديشند را مخالف آرمان‌هاي امام(ره) تلقي مي‌کنند. جهت‌گيري طلاب به سمت اعتدال است يا به سمت اين چهره‌ها؟
      بايد روي پوست شهر و زير پوست شهر قم را از هم جدا کرد. گاهي روي پوست قم چيزهايي اتفاق مي‌افتد، درحالي که زير پوست قم و حوزه چيزهاي ديگري است. اينکه واقعاً در قم چه چيزي در جريان است، در انتخابات عيان مي شود. چون آنجا ديگر رأي دست خود افراد است، کما اينکه در انتخابات 92 نيز خود را نشان داد. در اين انتخابات، آقاي روحاني بالاترين رأي را در قم کسب کرد، درحالي که در ظاهر برخي جور ديگري نشان مي‌دادند. بايد منتظر ماند که سير حوادث در هفته‌هاي آينده به چه سمتي مي‌رود.
  حسن ممدوحي
    حوزه؛ پيشگام و ريشه انقلاب
      امام ره آغازگر حركت انقلاب از حوزه
      انقلابي نگهدارنده كشور
      حضور حوزويان در سراسر كشور به واسطه ايام عزاداري
      انتقال‌دهندگان پيام امام ره به سراسر كشور
    توجه به تلاش صهيونيزم بين‌المللي براي نفوذ به حوزه‌ها
    متن
      حوزه پيشگام انقلاب بوده و ريشه انقلاب در حوزه شکل گرفته است. حضرت امام(ره) آغازگر اين حرکت بود که پرچم را به ديگران سپردند. آنکه کشور را انقلابي نگه داشت، حوزه بود. البته دانشگاه هم بود، اما دانشگاه دنباله رو حوزه بود. زيرا حوزويان بواسطه منابر و ايام عزاداري در سراسر کشور حضور داشتند و همين حضور، سبب گسترش انقلاب به شهرها و روستاهاي کشور شد. اين حوزويان بودند که پيام امام و انقلاب را به سراسر کشور منتقل مي‌کردند. طلاب و علماي شهرستان‌ها بودند که نگذاشتند تنور انقلاب سرد يا مسيرش منحرف شود.
      چون ظرفيت طلاب و حوزويان در انقلاب تجربه شده است. ديديم که هيچ کسي يا جايي چون طلبه‌ها و حوزه، توان و انگيزه اين کار را ندارد که در مردم چنين انگيزشي ايجاد کند و آنان را در رسيدن به هدفي بزرگ، چنين يکپارچه و منسجم کند.
      فاصله نگرفته است. هرچند عده‌اي هستند که مي‌خواهند اين اتفاق بيفتد و کارهايي را بکنند که رهبر معظم انقلاب با اين تأکيد خود، مي‌خواهند جلوي آن کارها و جلوي آن نفوذ را بگيرد.
      نفوذ از ناحيه چه کساني است و چه هدفي را دنبال مي‌کنند؟
      معلوم است که نفوذ از کجاست. حتي خود آنها که چنين برنامه‌اي در سر دارند هم اين را عنوان کرده‌اند. در جايي ديده‌ام که برخي عنوان کردند که ما قبلاً در دانشگاه‌ها عليه انقلاب حرف مي‌زديم، اما حالا مي‌فهميم که اشتباه کرديم و بايد در حوزه اين کار را بکنيم. اينان حوزه را به‌عنوان هدف نفوذ خود انتخاب کرده‌اند. البته مقام عظماي ولايت نخواهند گذاشت که اين اتفاق بيفتد. کافي است آقا يک سخنراني ايراد بکنند، در اين صورت همه يکپارچه لبيک خواهند گفت.
      هدف اوليه آنان ضربه زدن و زير سؤال بردن ولايت فقيه است. زيرا دريافته‌اند که ولايت فقيه نقطه کانوني و اساسي انقلاب و نظام ماست. در مهندسي اين طور گفته مي‌شود که هر ساختماني يک نقطه اساسي دارد و اگر آن نقطه اساسي را تخريب کنيد، کل ساختمان فرو مي‌ريزد. ولايت فقيه در نظام ما نيز چنين نقشي دارد. به همين دليل است که جريان نفوذ، اکنون تخريب رهبري را در دستور کار خود قرار داده است. البته اين را نيز بگويم که کاري از دست اين‌ها ساخته نيست. رهبر معظم انقلاب، يگانه سياستمداري است که دشمنان داخلي و خارجي ايشان، با همه تلاش خود، نتوانستند حتي يک نقطه سياه در زندگي ايشان پيدا کنند.
      از طرف خرابکارها که عامل اصلي‌اش صهيونيسم بين‌المللي است. پول عربستان و سياست‌هاي مزورانه امريکا را نيز نبايد ناديده گرفت. البته اين رژيم‌ها کاري از پيش نخواهند برد و برنامه‌هاي آنان با هشياري طلاب نقش بر آب خواهد شد. ما امروز مي‌بينيم که اين رژيم‌ها روز به روز افول بيشتري را تجربه مي‌کنند و در مقابل، کشور ما دارد عروج مي‌کند. کشور ما به‌عنوان يک ابرقدرت، در کشورهاي ديگر تأثيرگذار است، اما تفاوتش با استعمارگران در اين است که به آنها منافع مي‌دهيم و کمک مي‌کنيم، درحالي که استعمارگران منافع آنان را مي‌برند.
      برخي معتقدند تأکيد رهبري مبني بر انقلابي ماندن حوزه‌ها به اين دليل است تا حوزه در تفقه و تفکر عقب نماند و همچنان نوآوري داشته باشد. اما اين نوآوري در سال‌هاي گذشته مغفول ماند.
      البته نوآوري جزو اصول کار است. اما اينکه چرا قدري مغفول واقع شد، به اين دليل است که طلبه‌ها قدري به انقلاب و سياست مبتلا شدند يا مدرسين درجه يک نيز غالباً درگير مسائل سياسي شدند. البته چاره‌اي هم نبود و انقلاب به طلبه‌ها نياز داشت. اما اکنون فعال شدند و ما مي‌بينيم که رشته‌هاي تخصصي خوبي در حوزه درست شده و فيلسوفان جوان خوبي در حوزه داريم که خوب درس مي‌گويند و درست هم درس مي‌گويند.
      ديدگاهي هم وجود دارد که کتاب‌هاي امام(ره) در حوزه تدريس نمي‌شود و مورد توجه قرار نمي‌گيرد. کتاب‌هاي امام(ره) در سطح علمي و بسيار بالا و تخصصي است. به‌عنوان مثال، کتاب چهل حديث ايشان هرچند درباره اخلاق است، اما بسيار تخصصي است. يا کتاب مصباح الهدايه نيز به همين ترتيب. من اين کتاب را ترجمه کردم و حدود 500 صفحه بر آن شرح نوشتم، اما عبارات اين کتاب عين معماست، بسيار مشکل و دشوار است و به همين دليل روي عبارات آن زياد کار کردم. از اين رو، ساير کتاب‌هاي امام نيز به همين ترتيب و مشکل است. شايد به اين دليل است که فضلا کمتر به آنها مراجعه مي‌کنند تا اين کتاب‌ها را تدريس کنند.
      البته صحيفه نور در نهادهاي انقلابي مورد توجه قرار گرفته است.
      وظيفه طلاب و مدرسان انقلابي در مقابله با نفوذ چيست؟
      همين الان هم دارند مقابله مي‌کنند. تلاش‌ها و نقشه‌هاي آنان نقش بر آب است. آنچنان پايه نظام و انقلاب محکم و مستحکم است که اين‌ها مانند يک موج سطحي مي‌آيند و چنان سيلي مي‌خورند و مي‌روند و برنمي گردند.
      سياستمدار نبايد به مسائل روزمره نگاه کند. راننده‌اي که پشت فرمان مي‌نشيند، هميشه بايد به 200 متر جلوتر از خودروي خود نگاه کند. هيچ سياستمداري نبايد تنها به ديدن کارها و اتفاقات روزمره بسنده کند. آقا فرمود نظام مانند کاخي بلند است که ممکن است در گوشه و کنار مشکل و ايرادي داشته باشد، اما اصل کار سالم و برقرار است. گرفتاري‌هاي ما يک صدم گرفتاري امريکا نيست.
      اين‌ها اشتباه است و نمي‌دانند که سياست داخلي ما مي‌تواند مسائل و ايرادهايي داشته باشد. کساني که دلسوز هستند، به اين حرف‌ها گوش نمي‌دهند. هر خانواده ممکن است ايرادها و مشکلاتي داشته باشد، اما پدر خانواده به بيرون مي‌رود تا منفعت کلان کسب کند و در اين مشکلات توقف نمي‌کند. سياستمداران کلان مي‌دانند که هميشه بايد اهم و مهم کرد و به مسائل اهم پرداخت.
      مانعي نيست و خودشان هم مي‌توانند دخالت و مشارکت بکنند. فرض کنيد همايشي که درتهران و ساير شهرهاي ديگر برگزار مي‌شود، اگر بيايند، آيا جلوي آنان گرفته مي‌شود؟ اين طور نيست که جلويشان گرفته شود. اين‌ها را نبايد گردن طرف مقابل گذاشت، بلکه بايد توجه کرد که خود آن افراد نمي‌آيند.
      خيلي از جاها در بسياري از همايش‌ها از ماها هم دعوت نمي‌کنند و ما خودمان مي‌رويم. بالاخره کشور ماست، مگر مي‌شود که چون از نظر فکري با ديگران اختلاف داريم، کشور را رها کنيم؟ هرکس که عقل داشته باشد، بايد روي وحدت توجه کند و مشکلات را حل کند، وگرنه راه را براي داعش صاف مي‌کنيم. اين مسائل سياسي نيست. اين مشکلات بايد با همت و وحدت ما حل شود.
      هنوز نه، اما زمزمه‌هايش ديده مي‌شود. شکر خدا بسيار خوب است و مردم حواسشان جمع مي‌شود.
      مردم مي‌دانند که در مجموع در کشور چه اتفاقي افتاده است.
  احمد واعظي
    مشير بودن عنوان «حوزه انقلابي» به مجموعه‌اي از ارزش‌ها و جهت‌گيري‌هاي حوزه
      نقش امام ره در عملياتي كردن و عينيت بخشيدن به اين ارزش‌ها
      انشاء و تأسيس امام ره نبودن حوزه انقلابي
    مؤلفه‌هاي حوزه مطلوب و آرماني
      مؤلفه‌هاي مجمع‌عليه
        علميت و اجتهاد و تقلّاي علمي
        تقوي و تديّن
        اخلاق‌مداري و معنويّت‌گرايي
      مؤلفه‌هاي مختلف‌فيه
        انقلابي بودن
    وجوه انقلابي بودن
      وجه معرفتي و بينشي
        تفسير سياسي و اجتماعي از اسلام
          اعتقاد به پيوند ذاتي اسلام و سياست
        اعتقاد به فقه حكومتي
          تفاوت فقه حكومتي با فقه سياسي
        عدم تفسير انزواطلبانه از دين و دين‌داري
        آگاهي و بصيرت سياسي
      وجه رفتاري و عملكردي
        مردمي و خدوم بودن
        سياست‌ورزي اخلاق‌مدارانه
        هدايت‌گر و ناصح سياسي بودن
          تنزّل ندادن خود در حدّ يك حزب سياسي
          عدم معرفي نامزد در انتخابات
          متكفّل رشد و ارتقاي فرهنگ سياسي جامعه
          متكفّل صيانت از ارزش‌هاي انقلاب
    متن
      اما نگاه عميق‌تري نيز وجود دارد و آن اين‌که عنوان انقلابي و غيرانقلابي و حوزه انقلابي و حوزه‌ي غيرانقلابي، عنوان مشيري است که اشاره دارد به مجموعه‌اي از ارزش‌ها و مجموعه‌اي از جهت‌گيري‌هايي که اگر باشد، آن حوزه انقلابي است و اگر نباشد غيرانقلابي. در چنين وضعيتي، نقش امام، نه در تأسيس اين ارزش‌ها و رويکردها، بلکه در عملياتي‌‌کردن و عينيت بخشيدن به اين ارزش‌ها و جهت‌گيري‌ها مطرح مي‌شود. حوزه و روحانيت انقلابي، مؤلفه‌هايي دارد که اگر باشد مي‌شود انقلابي و اگر نباشد مي‌شود غيرانقلابي. اين ويژگي‌ها و مؤلفه‌ها را امام تأسيس نکرده؛ بلکه تجميع تئوريک کرده و موفق شده اين‌ها را به‌منصه ظهور برساند و نظامي را تشکيل دهد و اين روح را در حوزه بدمد. بنابراين حوزه انقلابي و غيرانقلابي، انشاء و تأسيس امام نيست.
      به تعبير ديگر، حوزه مطلوب و آرماني مؤلفه‌هايي دارد؛ برخي از اين مؤلفه‌ها، مؤلفه‌هاي شناخته‌شده و مجمع‌عليهاست و همگان معترف‌ند که اين‌ها کمالات و فضائل يک حوزه مطلوب و آرماني است؛ همه قبول دارند که علميت و اجتهاد و تقلاي علمي از مؤلفه‌هاي حوزه مطلوب است؛ همه قبول دارند تقوي و تدين از مؤلفه‌هاي يک روحاني مطلوب و آرماني است؛ همه قبول دارند اخلاق‌مداري و معنويت‌گرايي مطلوب است. بنابراين، حوزه مطلوب و آرماني يک سري مؤلفه‌هايي دارد که همگان تقريباً بدان اذعان دارند. سخن در اين است که انقلابي‌بودن يکي از مؤلفه‌هاي حوزه مطلوب و آرماني است که البته اين مؤلفه و اين وجه از وجوه حوزه مطلوب و آرماني، مجمع عليها نيست و برخي‌ها ممکن است قبول نداشته باشند که اين ويژگي از ويژگي‌هاي حوزه مطلوب و آرماني است. کاري که حضرت امام کرد بيان‌کردن، برجسته‌کردن و عملياتي‌کردن اين مؤلفه است؛ اين‌که اگر اين جهت نباشد، حوزه و روحاني کمال‌يافته و ايده‌آل نيست.
      اين انقلابي‌بودن دو وجه دارد: وجه معرفتي و بينشي و وجه رفتاري و عملکردي. در وجه معرفتي و بينشي، روحاني‌اي که در نگاه معرفتي و شناختي‌اش نسبت به دين و جامعه اسلامي، اين عناصر بينشي وجود داشته باشد يک روحاني انقلابي است و حوزه‌اي که در بطن و متنش اين نگاه معرفتي وجود داشته باشد مي‌شود حوزه انقلابي. ارکان اين نگاه معرفتي چهار مورد است:
      تفسير سياسي و اجتماعي از اسلام: يا به تعبير ديگر اعتقاد به پيوند ذاتي ميان اسلام و سياست؛ نه پيوند تاريخي. برخي معتقدند به‌عنوان حادثه و واقعه چنين اتفاق افتاد که مردم زمان رسول‌الله(ص) به ايشان اقبال کردند و ايشان را امين خود قرار دادند و پيامبر(ص) تأسيس حکومت کرد؛ والّا در بطن و متن آموزه‌هاي ديني دعوت به تأسيس حکومت و دعوت به تلفيق دين و سياست نيست. بنابراين کسي مي‌تواند يک روحاني انقلابي و حوزه‌اي مي‌تواند انقلابي باشد که در نگاه معرفتي و بينشي خودش چنين تعريفي از اسلام داشته باشد که اسلام عجين با سياست است و پيوند آن ذاتي است. به تعبير ديگر، دين وجه اجتماعي و سياسي دارد؛ نه اين‌که سياست عارض بر دين باشد و اتفاق تاريخي باشد که در زماني براي رسول‌الله(ص) و در برهه کوتاه چهارساله و اندي براي اميرالمؤمنين(ع) اتفاق افتاد.
      اعتقاد به فقه حکومتي: بنده در همايش فقه و هنر، به تفصيل فرق فقه حکومتي و فقه سياسي را بيان کردم. بسياري به اشتباه گمان مي‌کنند فقه حکومتي همان فقه سياسي است. فقه حکومتي بينش است؛ يعني از منظر حاکميت به مقولات فقهي نگاه‌کردن. در چنين منظري حتي عباديات و مسائل عبادي هم ممکن است وجه حکومتي پيدا کنند. مثلاً ممکن است از فقيهي پرسيده شود آيا فلان قسم هنرورزي مجاز است يا غيرمجاز؟ اين مي‌شود فقه فردي. اما در فقه حکومتي، فقيه به مقوله هنر از منظر حکومتي نگاه مي‌کند؛ يعني ظرفيت هنر براي جامعه اسلامي از جهات مثبت و منفي‌اش و ظرفيتي که هنر مي‌تواند براي رشد و کمال جامعه اسلامي داشته باشد.
      عدم تفسير انزواطلبانه از دين و دين‌داري: مثلاً در بحث انتظار و مهدويت، از منظر انزواطلبانه نگاه‌کردن به مهدويت يک بينش است و از منظر غيرانزواطلبانه همين مهدويت و انتظار، پويايي و تحرک اجتماعي ايجاد مي‌کند. اين بينش و وجه معرفتي است که حوزه و روحاني انقلابي، هرگز اين نگاه انزواطلبانه را به دين و دين‌داري ندارد.
      آگاهي و بصيرت سياسي: حوزه و روحاني انقلابي، آگاه و بصير به شرايط سياسي – اجتماعي جامعه خودش و جامعه اسلامي است. دشمن‌شناسي که مقام معظم رهبري هم بر آن تأکيد دارند، يکي از زيرمجموعه‌هاي آگاهي و بصيرت‌ سياسي است.
      موارد ذکر‌شده، محورها و شاخصه‌هاي اصلي وجه معرفتي حوزه انقلابي‌اند . در وجه رفتاري و عملکردي هم برخي ويژگي‌ها و عناصر، تأمين‌کننده حوزه انقلابي هستند:
      مردمي و خدوم بودن: حوزه فقط در بستر فکر و انديشه و توليد علم و تقواي فردي و معنويت‌گرايي فردي خلاصه نمي‌شود؛ حوزه بايد خدوم باشد. اگر روحانيت شيعه امروز اين جايگاه و منزلت اجتماعي را دارد و بين توده‌هاي مردم جايگاه دارد، مي بينيم اين‌گونه بوده که روحانيت ملجأ و پناه مردم بوده است و بسياري از خيرات اجتماعي به‌دست روحانيت و مرجعيت در بستر جامعه جريان پيدا مي‌کرده است.
      سياست‌ورزي اخلاق‌مدارانه: آگاهي سياسي غير از سياست‌ورزي است. لازمه‌ي حوز‌ه‌ي انقلابي، آگاهي سياسي است؛ نه سياست‌ورزيِ آحاد روحانيت و طلاب. بنابراين، حوزه، فعال سياسي نمي‌خواهد؛ بلکه آگاه سياسي مي‌خواهد. البته آن دسته از روحانيت که بنا به تشخيص و وظيفه، فعال سياسي مي‌شوند، بايد معنويت‌محور و اخلاق‌مدار باشند. بنابراين آگاهي سياسي، خصيصه‌اي عام براي روحانيت و حوزه است؛ ولي فعال‌سياسي‌بودن لازمه انقلابي بودن نيست.
      ۵. هدايت‌گر و ناصح سياسي بودن: شغل روحانيت هدايت‌گري مردم است و اين هدايت‌گري وجه سياسي هم دارد. در امور سياسي، روحاني بايد هادي و ناصح باشد. اين‌جا نيز خلط مبحث نشود؛ معني اين نيست که روحانيت و حوزه خودشان را در حد يک حزب سياسي تنزل دهند که در انتخابات نامزد معرفي کنند. هر حوزه‌اي در هر شهرستاني و هر استاني وظيفه خودش بداند که مثل يک حزب سياسي در انتخابات گوناگون عمل نکند. آن چيزي که شاخص عملکردي و رفتاري روحاني در ُبعد انقلابي بودن است، هدايت‌گري و ناصح سياسي بودن است؛ نه فعال سياسي. حوزه و روحانيت بايد متکفل رشد، ارتقاي فرهنگ سياسي جامعه و متکفل صيانت از ارزش‌هاي انقلاب باشند.
  حبيب الله غفوري
    تولد انقلاب از درون حوزه
    راهكار انقلابي ماندن حوزه
      ضرورت رواج و فراگيري تفكر انقلابي ميان حوزويان
      شناخته شده بودن اصول و مباني انقلاب اسلامي در حوزه
      داشتن زيّ طلبگي در حدّ مطلوب
      جهد و تلاش طلاب براي كسب علم و رسيدن به طلبه تراز انقلاب
      آگاه به زمان بودن حوزويان و حساسيت نسبت به سرنوشت اسلام
      عمل به تكليف و وظيفه
      جلودار بودن در حركت‌هاي مردمي
      تبيين فضاي فتنه و مقابله با آن
      داشتن عمق تفكر انقلابي
    عقب‌نشيني برخي افراد از مواضع انقلابي به دليل گرفتاري به حبّ مقام و مطامع دنيوي
    متن
      حوزه علميه قم خاستگاه اصلي انقلاب اسلامي بود و معناي اين مطلب آن است که تفکر انقلاب اسلامي اساساً در حوزه شکل گرفته بود و از حوزه چنين انقلابي متولد شد.
      مدير حوزه علميه استان تهران افزود: اگر قرار باشد حوزه انقلابي شکل بگيرد، بايد تفکر انقلابي در بين طلاب، فضلا، و اساتيد حوزه، امر فراگير و رايجي باشد، نه يک امر منزوي. در صورت فراگير بودن اين تفکر، آن حوزه يک حوزه انقلابي خواهد بود.
      اصول و مباني انقلاب را بشناسيم
      وي ادامه داد: اگر ما آنچه را که به عنوان اصول و مباني انقلاب اسلامي مي‌شناسيم، در بين طلاب و اساتيد حوزه به عنوان يک امر رايجِ پسنديده‌ مورد اعتنا و به صورت مستمر پذيرفته شده باشد، طبيعي است آن حوزه، يک حوزه انقلابي است و مهم اين است که تفکر انقلابي در متن حوزه هاي علميه جريان داشته باشد.
      حفظ زي طلبگي، شاخصه طلبه انقلابي
      حجت الاسلام والمسلمين غفوري با اشاره به ويژگي هاي طلبه انقلابي به عنوان رکن اصلي حوزه‌هاي علميه، اظهار داشت: اولين شاخصه‌اي که يک حوزوي انقلابي بايد داشته باشد اين است که اگر ويژگي‌ "زي طلبگي" را در مرتبه اعلي هم نداشت، حداقل در حد مطلوب داشته باشد، از اين رو طلبه موفق کسي است که از جهت تخلق به اخلاق الهي، اسلامي و معنويت؛ فراگيري نور معرفت در افکار، اعمال و اعتقاداتش جريان داشته باشد.
      طلبه انقلابي بي سواد و بي تفاوت نيست
      مدير حوزه علميه تهران، "جهد و تلاش براي کسب علم" را ويژگي دوم طلبه انقلابي برشمرد، و افزود: يک طلبه موفق نسبت به تحصيل علم نبايد بي‌خيال و بي‌رغبت باشد. طلبه تراز انقلاب، طلبه اي نيست که اهل علم، فضل و سواد نباشد.
      وي از ديگر ويژگي هاي يک طلبه انقلابي را "آگاه به زمان بودن" دانست، و گفت: طلبه موفق بايد نسبت به امور پيرامون خود شناخت کامل داشته باشد و نسبت به سرنوشت اسلام و مسلمين حساس، آگاه، و مطلع باشد و چنانچه کسي نسبت به اين امور بي تفاوت باشد و اظهار کند اين مسائل به ما ربطي ندارد، قابل قبول نيست.
      تکليف محوري
      حجت الاسلام والمسلمين غفوري، "عمل به تکليف و وظيفه" را از ديگر ويژگي‌هاي مهم يک طلبه در تراز انقلاب برشمرد و بيان داشت: يک طلبه بايد از همان ابتداي طلبگي نسبت به انجام تکليف در هر برهه‌اي از زمان حساس باشد و بعد از آن که به وسيله معنويت، علم، فضل و بصيرت، تکليف را تشخيص داد و شناخت؛ نسبت به انجام تلکيف کوتاهي نکند و به معناي واقعي کلمه تکليف محور باشد.
      مدير حوزه علميه استان تهران ادامه داد: به عنوان مثال برخي از طلاب در جلساتي از ما مي‌پرسند، مهمترين وظيفه ما در شرايط کنوني چييست؟ وقتي طلبه اي اين سئوال را مي پرسد، يعني هنوز در تشخيص تکليف دچار مشکل است و نتوانسته تکليف و وظيفه خودش را در قبال حوزه و انقلاب تشخيص بدهد، پس معلوم مي‌شود که او بايد در مراحل قبل يعني کسب معنويت و بصيرت بيشتر سعي و تلاش نموده و آن مرحله را تکميل کند تا بتواند در مرحله تشخيص تکليف دچار سردرگمي نشود. بنابراين وقتي انسان تشخيص داد وظيفه چيست بايد قاطعانه براي انجام آن اقدام کند.
      ضرورت ارتقاء بينش و بصيرت مردم
      وي با بيان اينکه در دوران پيش از انقلاب همه اين مراحل بر ما گذشت، تصريح کرد: در آن برهه زماني خيلي‌ها تکليف و وظيفه‌شان را صرف فقط درس تشخيص مي‌دادند، البته درست است که آن زمان هم درس و تحصيل علوم ديني تکليف و وظيفه بود، اما در آن شرايط خاص کساني که ابراز نظر و عقيده‌شان در آگاهي دادن به جامعه و ارتقاء بينش و بصيرت مردم تأثيرگذار بود، يک تکليف ديگر هم داشتند.
      حجت الاسلام والمسلمين غفوري با اشاره به اينکه در برخي مواقع پايبندي به تکليف منجر به زندان و شکنجه هم مي‌شد، افزود: با مجاهدت علما و حوزه هاي علميه در آگاهي بخشي به مردم نتيجه داد و انقلاب به مرحله جوشش و حرکت درآمد، در اين مقطع، کنار وظيفه تحصيل و درس خواندن وظيفه ديگري نيز ايجاد شد، و آن جلوداري کردن در حين حرکت مردمي بود. يعني وقتي مردم مي‌ديدند يک روحاني جلودار حرکت انقلابي شده، با اطمينان از او پشتيباني مي‌کردند و لو منجر به شهادت‌شان مي‌شد.
      علما؛ جلودار حرکت انقلابي
      وي ادامه داد: مردم اين معرفت و شناخت را داشتند که جان‌شان را در راه مقدس و مهمي بدهند، چون جان را نبايد به هر کسي و هر چيزي داد، جان را براي کسي بايد داد که در گرو آن ابديت باشد، و آن دين خداست. و در عصر غيبت کبري اين علما هستند که تبيين کننده دين اسلام هستند. بنا بر اين وقتي عالم دين جلو دار حرکت انقلاب مي‌شد، آن جمعيت با خيال راحت از جريان انقلاب حمايت مي‌کردند و در برابر شکنجه‌ها و سختي‌ها استقامت و مقاومت مي‌کردند.
      تاکيد بر تبيين گفتمان انقلاب و مقابله با فتنه ها
      حجت الاسلام والمسلمين غفوري با اشاره به نقش و وظيفه خواص دين در تبيين فضاي فتنه و مقابله با آن، بيان داشت: در حال حاضر يکي ديگر از وظايف مهم طلاب رو روحانيون در کنار درس و تحصيل، "تبيين گفتمان انقلاب اسلامي و مقابله با فتنه انگيزي‌هاست". مقام معظم رهبري در سال‌هاي اخير مکرر درباره «تکليف تبيين» تصريح کرده اند. چون فضا، فضاي فتنه است و جامعه در برابر انواع فتنه بين‌المللي، داخلي، فکري و... نياز به بيان و تبيين دارد.
      مدير حوزه علميه استان تهران با بيان اينکه حوزه انقلابي يک حوزه تکليف محور است، گفت: هر کجا آسيبي به حوزه و روحانيت رسيده غالباً به دليل عدم تشخيص تکليف و در نتيجه عدم اقدام به موقع در مقاطع حساس بوده است.
      برخي به خاطر حب مقام از مواضع انقلابي عقب نشيني کردند
      وي، علت عقب نشيني برخي افراد از مواضع انقلابي را حب مقام و گرفتاري آنان در مطامع دنيوي دانست و افزود: نسبت عقيده افراد به انقلاب شامل چند رتبه مي‌شود، يعني برخي با احساس و عاطفه، بعضي با علم و استدلال ولي بدون فداکاري و هزينه کردن و برخي با اعتقاد و باور و با تمام وجود پاي انقلاب مي ‌ايستند.
      لزوم داشتن تفکر عميق انقلابي
      حجت الاسلام والمسلمين غفوري در پايان گفت: افراد با توجه به اين رتبه بندي ايفاي نقش نموده و با شرايطي که براي برخي پيش مي‌آيد دچار ريزش شده و از گردونه انقلابي بودن خارج مي‌شوند. بر اين اساس "داشتن عمق تفکر انقلابي" نيز از ديگر شاخصه‌هاي يک طلبه انقلابي است.
  احمد حسين فلاحي
    حوزه؛‌ علمدار انقلاب اسلامي
    ترويج انزواطلبي؛‌ آفت حوزه علميه غيرانقلابي
    راهكارهاي انقلابي ماندن حوزه
      ممانعت از ورود انديشه‌هاي سكولار به حوزه‌ها
      حفظ علميّت، تقوا و بينش سياسي طلاب
    متن
      اسلام کاملترين دين است و دشمن با انقلاب اسلامي مشکل دارد نه با اسلامي بودن حکومت مثل عربستان و نه با جمهوري بودن آن مثل پاکستان. حوزه ها علمدار انقلاب اسلامي هستند و حوزه بايد انقلابي باشد. تفکر انقلابي ريشه در فرمايشات امام راحل(ره) دارد و در ساير کشورها اگر انقلابي به چشم مي خورد حاصل سخنان شهيد نواب صفوي و سيد جمال است.
      وي گفت: حاصل تفکرات انقلابي پيروزيهاي گروههاي حزب الله در کشورهاي منطقه است. انقلاب اسلامي زمينه ساز انقلاب جهاني حضرت ولي عصر (عج) خواهد بود. آفات حوزه هاي علميه ترويج انزواطلبي و انجمن حجتيه و دراويش و ... است.
      استاد ارائه کننده افزود: با وقتِ اندک انتظار نداشته باشيم حوزه براي ما کاري انجام دهد، قسمتي از کار به عهده ي خود ماست. بايد مراقب ورود انديشه هاي سکولار به حوزه ها باشيم.مقام معظم رهبري فرمودند:علميت ،تقوا و بينش سياسي براي طلبه لازم است
  اسدالله صيادي
    عدم امكان انقلابي نبودن عالم دين
      اسلام؛ دين دگرگون‌كننده جهان
    هدف گرفته شدن حوزه‌ها توسط دشمن
      حوزه‌ها مركز رشد دين و تحوّل جهاني
    آسيب تحوّل‌هاي خارج از چارچوب عقل و نصّ
      پيدايش انحرافاتي مانند سازمان منافقين
    مشكل انقلابي نبودن اساتيد حوزه
    متن
      در ادامه «حجت الاسلام والمسلمين اسدالله صيادي»، استاد ارائه کننده بحث تصريح نمود: اسلام آمد که جهان را دگرگون کند و انقلابي به وجود آيد از نوع تغيير از بديها به خوبيها، از شقاوت به سعادت.... لذا نمي شود کسي عالم دين باشد ولي انقلابي نباشد. دگرگوني بايستي بر اساس نص و عقل باشد . پايگاه اصلي اين تحوّل حوزه هاست چرا که بحث اسلام و دين در اين مرکز رشد پيدا مي کند لذا دشمن هم حوزه ها را هدف گرفته است. اگر تحوّل خارج از چارچوب عقل و نص باشد مي شود سازمان مجاهدين که سازمان منافقين بود و سردمداران آن.
      وي گفت: منابع حوزوي ما انقلابي است وليکن اساتيد انقلابي نيستند و الّا آيات و روايات و نهج البلاغه و ... همگي انقلابي اند از باب نمونه قاعده ي لاضرر در بُعد فردي نيست بلکه در بعد حکومتي و اجتماعي و فرهنگي و اقتصاد و ... جاري است اختلاف بين اساتيد قابل قبول است به دليل انگيزه هاي شخصي و سليقه اي عمل کرده و عدم چارچوب خاص در تفکر انقلابي و .... .خواهران : استقلال حوزه از جهت سياسي و تفرقه بين حوزويان از عواملي است که تفکر انقلابي را به خطر مي اندازد.
  داوود گوهري
    وظيفه حوزه انقلابي
      فهم دين
      ابلاغ پيام دين
      دفاع از دين در هر شرايطي
    راهكار انقلابي نمودن حوزه
      شناخت جوهره و حقيقت انقلاب
      داشتن برنامه‌هاي انقلابي
        اصل قرار دادن قرآن و نهج‌البلاغه در متون درسي
      تحوّل كتب و منابع درسي
        افزودن مباحثي مانند علوم سياسي، روان‌شناسي و جامعه‌شناسي
    متن
      در پايان «حجت الاسلام والمسلمين داودگوهري»به عنوان داور خاطر نشان نمود: براي انقلابي کردن حوزه ها بايد ابتدا جوهره و حقيقت انقلاب شناخته شود.
      وي گفت: وظيفه حوزه هاي انقلابي 1 . فهم دين 2-ابلاغ پيام دين 3-دفاع از دين در هر شرايطي مي باشد
      داور اين کرسي گفت: داشتن برنامه هاي انقلابي (اصل قرار دادن قرآن و نهج البلاغه در متون درسي،از توجه صرف به آموزش پرهيز شود ) تحول کتب و منابع درسي (مباحثي از جمله علوم سياسي روز ،روان شناسي و جامعه شناسي)وارد دروس حوزوي شود.
  عندليب همداني
    برخاستن انقلاب از متن حوزه
      نقش اساسي حوزويان در انقلاب
      هدايت انقلاب از سوي فقها
    راه تضمين بقاي انقلاب
      همراهي حوزه با انقلاب و مردم
      دانستن درد مردم
      رساندن درد مردم به مسئولان
      ارائه طرح و برنامه فقهي براي رفع مشكلات مردم
    كافي نبودن شعارهاي انقلابي براي انقلابي بودن حوزه
    متن
      انقلاب اسلامي از متن حوزه برخاست
      استاد درس خارج حوزه علميه قم با اشاره به مطالبات رهبر معظم انقلاب در زمينه تحول و انقلابي ماندن حوزه خاطرنشان کرد: ابتدا بايد ديد که انقلاب چيست تا بتوانيم حوزه انقلابي را تعريف کنيم، انقلاب اسلامي از متن حوزه برخاسته، از سوي فقها هدايت شده و حوزويان نقش اساسي در اين انقلاب داشتند.
      وي اضافه کرد: البته هيچ شکي نيست که مردم و دانشگاه هم در صحنه بودند و اثر داشتند اما اساس حرکت از حوزه شروع شده است، همان چيزي که در حوزه ها علت حدوث انقلاب شد علت بقا است؛ اگر حوزه همانگونه که در شروع نهضت و انقلاب با انقلاب و مردم بود امرو نيز همچنان با انقلاب و مردم باشد، درد مردم را بداند، درد مردم را به مسؤولان برساند، بتواند طرح و برنامه فقهي علمي براي رفع مشکلات مردم ارائه دهد سبب تضمين انقلاب مي شود.
      انقلابي بودن حوزه به شعار نيست
      آيت الله عندليب همداني با بيان اين که انقلابي بودن حوزه اين نيست که دائما شعار دهيم، گفت: اين شعار کار بسياري است، آنچه از يک طلبه فاضل بر مي آيد اين است که مشکلات علمي، فني و فقهي که بر سر راه مسؤولان و نظام هست بررسي کرده و براي آن ها راه حل پيدا کند.
      وي افزود: حوزه انقلابي يعني حوزه علميه خودش را از مردم جدا نکند و مطالبات صحيح مردم را به مسؤولان نظام و دولت ها ارائه دهد، در عين حالي که از نظام و ارزش هاي آن دفاع مي کند؛ اين اساس چيزي است که به عنوان حوزه انقلابي ناميده مي شود
  رحيم‌پور ازغدي
    وظيفه پاسدار انقلاب اسلامي
      شناخت مفهوم انقلابي اسلام
      شناخت مفهوم اسلامي انقلاب
      ايمان نسبت به اين شناخت‌ها
      فدا كردن آبرو، مال و جان
    شناخته شدن افراد انقلابي از غيرانقلابي با بروز معركه‌ها و صحنه‌هاي آزمايش
      متدين مجاهد
        مذهبي انقلابي
        حضور در صف مقدم صحنه‌هاي خطر
        پنهان شدن هنگام غنائم
      متدين قاعد
        مذهبي غير انقلابي
        عمل به برخي احكام بي‌خطر مذهب
    انسان‌سازي؛ اصلي‌ترين هدف انقلاب اسلامي
    شرايط انقلابي‌گري
      درست حرف زدن
      درست شناختن
      صحيح عمل كردن
      نشر آگاهي انقلابي
      محوريّت خدا و ترس از او
      حساب نبردن و نترسيدن از غير خدا
      حسيب قرار دادن خدا
        باور به كافي بودن خدا براي حسابرسي
      داشتن نشانه‌هاي روشن در سخن گفتن با ديگران
      توجه به كتاب، ميزان و معيار براي قسط و عدالت
        بيّنه
        كتاب يا معرفت
        ميزان يا عدالت
      استفاده از پولاد و حديد
        نه عليه بشر
        بلكه در راستاي منافع مردم
        عليه دشمنان عدالت، خدا و مردم
    ارزش‌هاي انقلاب
      عدالت
      احسان
      بخشيدن
      تقسيم اموال خويش با فقرا و نزديكان مستمند
    متن
      رحيم‌پور ازغدي گفت: پاسدار انقلاب اسلامي بايد مفهوم انقلابي اسلام و نيز مفهوم اسلامي انقلاب را بشناسد؛ البته صرف شناختن لازم هست، اما کافي نيست؛ بلکه بايد ايمان نسبت به آن شناخت‌ها تا حد فدا کردن آبرو، مال و جان در فرد پاسدار تحقق بيابد.
      به گزارش خبرنگار فرهنگي باشگاه خبرنگاران تسنيم«پويا» نشست پيش درآمدي بر پنجمين دوره از سلسله نشست‌هاي انديشه امين با موضوع «انقلابيگري؛ راه حل ناکارآمدي» شب گذشته، 10 بهمن‌ماه، با حضور حسن رحيم‌پور ازغدي و به همت قرارگاه جهاد فرهنگي ميثاق در تالار انديشه دانشگاه افسري امام حسين(ع) برگزار شد.
      رحيم پور با طرح سؤالي پيرامون «کيستي و چيستي مفهوم انقلابي» گفت: انسان غير انقلابي نمي‌تواند پاسدار يک انقلاب باشد. بايد به اين سؤال پاسخ دقيق داد که انقلابي کيست و انقلابيگري چيست. اين کيستي و چيستي انقلاب در مورد انقلاب اسلامي به دليل ماهيت ارزشي بودن، الهي بودن و اسلامي بودن آن، قدري دقيق‌تر، مهم‌تر و متفاوت‌تر از انقلاب‌هاي ديگر است.
      وي افزود: پاسدارهاي هر انقلابي بايد درخور همان انقلاب باشند، پاسدار انقلاب اسلامي هم بايد مفهوم انقلابي اسلام و اسلامي انقلاب را بشناسد. البته صرف شناختن لازم هست اما کافي نيست؛ بلکه بايد ايمان نسبت به آن شناخت‌ها تا حد فدا کردن آبرو، مال و جان در فرد پاسدار تحقق بيابد.
      استاد حوزه علميه با تقسيم افراد به انقلابي و غير انقلابي اضافه کرد: مشخص شدن تفاوت يک فرد انقلابي با غير انقلابي توسط معرکه‌ها، صحنه‌هاي آزمايش و عرصه‌هاي خطر صورت مي‌گيرد. در دوران انقلاب و جنگ، معرکه‌هاي سختي پيدا شد که موجب مشخص شدن مرد از نامرد شد. حوادث آن زمان، جامعه و مخصوصاً متدينين را به دو بخش تقسيم کرد؛ گروهي متدين مجاهد يا همان مذهبي انقلابي بودند و گروهي ديگر، متدين قاعد يا همان مذهبي غير انقلابي بودند.
      عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي با تشريح تفاوت‌هاي انقلابيون از غير انقلابي‌ها گفت: مذهبيون غير انقلابي کساني هستند که به برخي احکام و دستورات بي خطر يا کم خطر مذهب عمل مي‌کنند. گرچه خود اين، يک ارزش محسوب مي‌شود اما تفاوتش در مقايسه با مذهبيون انقلابي فرسنگ‌ها فاصله است. خداوند فرموده است که در بين متدينين، انقلابيون را دوست مي‌دارم و ترجيح مي‌دهم: «فضل الله المجاهدين علي القاعدين أجرا عظميا».
      وي گفت: مؤمن انقلابي کسي است که در زمان شاه با سلطنت درگير بود، پس از انقلاب و تشکيل نظام جديد در عرصه‌هايي مثل ترورهاي خياباني و جنگ تحميلي مشارکت داشت، در عرصه فعلي نبرد انقلاب با ضد انقلاب چه در حيطه سياسي-حکومتي چه در حيطه اقتصادي و چه در عرصه سازندگي و... حضور و مشارکت داشته و صرفاً تماشاچي نبوده و نيست. مؤمنين انقلابي در صحنه‌هاي خطر هميشه در صف مقدم حاضر مي‌شوند و به هنگام غنائم و... خود را از عرصه پنهان مي‌کنند، اين انسان‌ها مصداق روايت" مجهولون في الارض و معروفون فيلم السماء" هستند.
      رحيم پور ازغدي با طرح شبهه‌اي درباره انقلابي‌گري و نسبت آن با کارآمدي گفت: برخي شبهه‌اي را مطرح مي‌کنند مبني بر اينکه اگر انقلابي باشي، مشکلات حل نمي‌شود و سيستم انقلابي صرفاً يک سيستم شعارچي و ناکارآمد است. اين يک دو قطبي کاذب درباره انقلابي‌گري و ناکارآمدي است، زيرا در اين 37 سال هرجا که ما توانستيم به شعارها و اهداف انقلاب عمل کنيم، آنجاهايي بوده که انقلابي مانده‌ايم.
      وي با بيان علت ضعف عمل جمهوري اسلامي در برخي عرصه‌ها گفت: در جاهايي که جمهوري اسلامي در عمل به برخي وعده‌ها و شعارهايش ناکام بوده و ضعيف عمل کرده است، همان جاهايي است که انقلابي عمل نکرده و از ارزش‌هاي انقلابي، توحيد و عدالت فاصله گرفته است. بايد به اين نکته توجه کرد که انقلابي‌گري عين کارآمدي است، هرجا که به ارزش‌ها پايبند نبوديم و مجاهدانه عمل نکرديم، شکست خورده و ضرر کرده‌ايم.
      استاد کلام و علوم عقلي با بيان وضعيت ايران و دشمنانش در جهان افزود: امروزه ديگر نه جمهوري اسلامي جمهوري اسلامي در شرايط 25-30سال پيش است و نه دشمنانش. جمهوري اسلامي امروزه به قدرت اول منطقه تبديل شده است؛ درحالي‌که دشمنان نظام اسلامي به ذلت کشده شده‌اند. امروز، جمهوري اسلامي در 5-6 کشور در حال فرماندهي جبهه انقلاب است. آمريکا يک روزي بر تمام کشورهاي منطقه مسلط بود درحالي که امروزه از تمامي مواضعش درباره اين کشورها عقب‌نشيني کرده است. صهيونيسم يک زماني غول شکست‌ناپذير بود؛ در حالي که امروز در لبه پرتگاه است و چهار شکست پي در پي از نيروهاي ما خورده است.
      وي ادامه داد: امروز شما مي‌بينيد که ترامپ سخناني درباره وضعيت بد داخل آمريکا مي‌گويد که تا به حال در تاريخ آمريکا هيچ رئيس جمهوري آن سخنان را نگفته است. ترامپ مي‌گويد که آمريکا 70-80 ميليون گرسنه دارد، اکثر تاسيسات آمريکا مشکل دارند، سياست‌هاي آمريکا در منطقه جنوب غرب آسيا شکست خورده، اينها همگي سخنان ترامپ است که حاکي از اين امر است که آمريکا از درون گرفتار بحران بسيار جدي است.
      عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي با اشاره به شبهه‌اي ديگر درباره انقلابي‌گري گفت: شبهه ديگري که درمورد انقلابي‌گري مطرح مي‌شود اين است که مي‌گويند انقلابي‌گري محدود به زمان خاصي( همان زمان ابتداي پيروزي انقلاب) است، تاريخ انقضاء دارد و تمام شده است. اين ادعا، بسيار غلط است زيرا ما چيزي به نام پايان انقلاب نداريم و دائم در انقلاب هستيم. 22بهمن سال 57 پايان انقلاب نبود بلکه آغاز انقلاب بود و زماني بود که موانع انقلاب از سر راه برداشته شد.
      وي گفت: انقلاب، يک پروژه بوده و هست و آن پروژه عبارت است از پيشبرد توحيد و عدالت در جامعه و حاکميت. انقلاب اسلامي در برخي حوزه‌ها خوب عمل کرده و در بعضي عرصه‌ها هم بد عمل کرده است که بايد به مرور اصلاح شوند.
      رحيم‌پور ازغدي با اشاره به اصلي‌ترين هدف انقلاب اسلامي اضافه کرد: اصلي‌ترين و اولي‌ترين هدف انقلاب اسلامي، انسان‌سازي است و اگر هم به دنبال اقتصاد، عمران سرزمين‌ها، سدسازي و... مي‌رود که بايد هم برود، براي اين است که آنها را مقدمه‌اي قرار دهد جهت ساختن انسان سالم. جمهوري اسلامي در بسياري از عرصه‌هاي مادي خيلي خوب عمل کرده است. ايران فعلي از لحاظ اقتصادي با ايران 40سال پيش قابل مقايسه نيست و بسيار پيش رفته است.
      به گفته وي؛ قبل از انقلاب، روستاهاي ايران اوضاع خوبي نداشتند، بسياري از خانواده ‌ها تلويزيون، يخچال و... نداشتند، شهرها کوچک بودند، تعداد دانشجويان بسيار کم بود و... اما امروزه رشد ايران در نسبت با جمعيت و در مقايسه با کشورهايي مثل خود ايران در همين فاصله زماني انقلاب تا الان، نشان‌دهنده رشد بسيار بالاي جمهوري اسلامي است. جمهوري اسلامي در حيطه هدف اصلي‌اش که همان عرصه فرهنگ و اخلاق و انسان‌سازي است، موفق عمل نکرده است.
      نظريه‌پرداز عرصه معارف اسلامي با بيان شرايط انقلابي‌گري در قرآن و سنت افزود: اولين شرط انقلابي‌گري عبارت است از تبليغ، رساندن و معرفي ارزش‌ها: «الذين يبلّغونَ رسالا الله». ارزش‌هاي اسلامي بايد به ذهن و قلب بشريت برسند. انقلابي‌گري يعني درست حرف زدن، درست شناختن و سپس عمل کردن صحيح. تا آگاهي انقلابي و الهي نشر داده نشود، از هيچ رسالت انقلابي و الهي نمي‌توان پاسداري کرد و شما بايد بدانيد که بايد بسيار اهل مطالعه کتب مختلف در زمينه معارف اسلامي باشيد.
      وي گفت: درخصوص معرفي ارزش‌ها، ابوذر يک جمله عجيبي دارد که مي‌گويد «لم يدع الامر بالمعروف و النهي عن المنکر لي صديقا»: امر به معروف و نهي از منکر براساس ارزش‌هاي الهي براي من دوستي باقي نگذاشته است. دومين شرط انقلابي‌گري مبتني بر قرآن و سنت عبارت است از رسالات. انقلابي‌گري و معرفي ارزش‌ها، رسالت و ماموريت است. سومين شرط عبارت است از رسالات الله. بايد مفاهيم الهي و پيام خداوند را معرفي کرد نه ايدئولوژي‌هاي خودبافته بشري را.
      عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي ادامه داد: چهارمين شرط انقلابي‌گري مبتني بر آيه قرآن عبارت است از حساب بردن از خدا(يخشونه) و محوريت خدا. برخي در کسوت ديني و ارزشي هستند اما در هنگامه خطر و مشکلات، کنار مي‌کشند. دشمنان انقلاب اسلامي در درجه اول، دشمنان دو گروه هستند، يکي روحانيون و ديگري پاسداران. پنجمين شرط انقلابي‌گري عبارت است از حساب نبردن از هيچ کس و هيچ چيز جز خدا( و لا يخشون احد الا الله).
      رحيم پور ازغدي با اشاره به ششمين شرط از شروط انقلابي‌گري مبتني بر آيات و روايات گفت: شرط ششم حسيب قرار دادن خداوند است:( کفي باالله حسيبا)، آنچه که موجب مي‌شود که انسان در وسط راه چپ نکند و منحرف نشود، باور به اين امر است که خدا براي حسابرسي کافي است. هفتمين شرط انقلابي‌گري، داشتن نشانه‌هاي روشن، واضح و درست سخن گفتن با ديگران است:( لقد ارسلنا رسلنا باالبينات).
      وي ادامه داد: هشتمين شرط انقلابي‌گري توجه به کتاب، ميزان و معيار است است( انزلنا معهم الکتاب و الميزان)، ميزان به معناي معيار است؛ معيار قسط: (ليقوم الناس باالقسط). براي ساختن يک جامعه عدالت‌خواه عادل سه چيز لازم است، اول بينه، دوم کتاب( معرفت) و سوم ميزان(عدالت). البته براي پاسداري از عدالت و معرفت در جاهايي که حرف و سخن کافي نبود و معارف مورد هجوم دشمنان قرار گرفت، خداوند پولاد را قرار داده: ( و انزلنا الحديد فيه بعث شديد).
      رحيم‌پور با تبيين مفهوم «حديد» در قرآن افزود: سلاح و حديد نبايد عليه بشر به کار رود، بلکه بايد در راستاي منافع مردم و در مواجهه با دشمنان عدالت، خدا و مردم به کار رود. پاسداري از انقلاب به معناي پاسداري از ارزش‌هاي انقلاب است. داشتن کتاب به معناي معرفت محوري، داشتن ميزان به معناي عدالت‌خواهي و داشتن حديد به معناي جنگيدن و پاسداري از ارزش‌هاست.
      رحيم پور ازغدي در انتهاي سخنانش با بيان برخي از ارزش‌هاي انقلاب مبتني بر آيات قرآن گفت: ارزش‌هاي انقلاب عبارتند از عدالت، احسان، بخشيدن و تقسيم اموال خويش با فقراء و نزديکان مستمند.
  حسين نوري همداني
    ويژگي‌هاي انقلاب اسلامي ايران
      پيوند انقلاب اسلامي با انقلاب پيامبران ص
        دنباله نهضت پيامبران الهي بودن اين انقلاب
      ريشه داشتن در قرآن كريم
        قيام در برابر طواغيت
      اركان انقلاب
        اسلام
        مردم
        ولايت فقيه
      كپرنشينان؛ صاحبان انقلاب
      عدم سازش با استكبار
      جهان‌شمول بودن
      عدم وابستگي سياسي، اقتصادي و فرهنگي
    زنده ماندن انقلاب در گرو حوزه انقلابي مطالبه‌گر
      اهتمام طلاب و فضلا بر بصيرت و بصيرت‌افزايي
      زنده نماندن اسلام بدون داشتن فريادگر در حوزه‌ها
      تشكيل كارگروهي در حوزه علميه قم
        نشر صدا و فرياد حوزويان در جامعه
      اجرايي‌سازي مباني انقلاب
      پيش‌رونده باقي ماندن در راه انقلاب
    متن
      شناخت و شناساندن انقلاب از مسائل بسيار بزرگ و مهم است؛ چراکه بايد انقلاب را از تمام زوايا شناخته و آن را به دنيا بشناسانيم.
      آيت الله العظمي «حسين نوري همداني» با تأکيد بر اينکه مقايسه انقلاب روسيه و فرانسه با انقلاب اسلامي ايران بسيار بي مورد و نابجاست. ابراز داشتند: انقلاب شکوهمند اسلامي ايران دنباله نهضت پيامبران الهي است؛ از اين جهت با انقلاب پيامبران خدا در طول تاريخ پيوند دارد.
      ايشان خاطرنشان ساختند: اين انقلاب ريشه در قرآن کريم داشته؛ چراکه خداوند مي فرمايد: «اطيعوا الله و اطيعوا الرسول و اولي الامر منکم». پيامبران خدا در برابر طواغيت قيام کردند و انقلابي به وجود آوردند که انقلاب اسلامي ما نيز دنباله رو همان انقلاب ها مي باشد.
      آيت الله نوري همداني با اشاره به ارکان انقلاب، بيان داشتند: اسلام، مردم و ولايت فقيه از ارکان انقلاب اسلامي است که بايد به آن توجه داشت. دشمنان، اسلام را به حاشيه رانده و آن را آماج تهمت هاي خود قرار دادند؛ پس بايد اين اسلام را که از ارکان انقلاب است شناخته و براي آن تلاش کنيم.
      معظم له با بيان اين مطلب که اسلام، مجموعه اي کامل است، افزودند : اسلام ديني است که در هيچ موضوعي ساکت نبوده و براي تمام مباحث سخني براي گفتن دارد.
      مرجع عاليقدر با اشاره به نقش مردم در انقلاب اسلامي، خاطرنشان ساختند: مردم در زير سيطره استبداد کوبيده شده و سلاطين به تحقير آنان مي پرداختند که امام راحل، آنان را بيدار و هوشيار کرده و خودباوري را به آنان آموخت تا در مقابل استکبار و آمريکا ايستاده و حق خود را به دست آوردند.
      اين استاد برجسته حوزه تصريح کردند: 15 سال بيانيه ها و راهنمايي هاي امام مردم تحقير شده را بيدار و هوشيار ساخت .
      آيت الله نوري همداني ادامه دادند: کپرنشين ها، زاغه نشين ها در انقلاب شرکت کردند؛ پس صاحب انقلاب اين افراد هستند و مردم سالاري ديني نيز همين مي باشد.
      ايشان با اشاره به رکن ولايت فقيه، اظهار داشتند: امام مسئله ولايت فقيه را که يک هديه الهي است، در آن زمان مورد مباحثه قرار داده تا ثابت کنند که راه گذشتگان اشتباه بوده و بايد در راه پيامبر، امام و يا نائب امام معصوم قرار بگيريم و امروز بحمدالله آيت الله خامنه اي در اين سمت حضور دارند.
      آيت الله العظمي نوري همداني با اشاره به ظرفيت هاي انقلاب، ابراز داشتند: اسلامي، مردمي ، زير سيطره و چتر مديريت ولايت فقيه بودن و تحت پوشش قرار دادن تمام جهان از ظرفيت هاي انقلاب اسلامي ايران مي باشد.
      معظم له خاطرنشان ساختند: جهان شمول بودن اين انقلاب و همچنين عدم وابستگي سياسي، اقتصادي و فرهنگي از شاخصه هاي انقلاب اسلامي ماست.
      آيت الله نوري همداني تصريح کردند: عدم سازش با استکبار از ديگر شاخصه هاي انقلاب اسلامي ماست و کسي نبايد اين فکر را کند که مي توان با استکبار سازش کرد.
      ايشان بيان داشتند: امروز انقلابي قدرتمند داريم که ميليون ها انسان عاشق شهادت در راه اين انقلاب مي باشند. ايجاد مجاهدين توانمند و تجهيزات جهادي قوي و حماسه آفرين از دستاوردهاي انقلاب اسلامي ايران است که روز به روز شاهد پيشرفت آنان مي باشيم؛ يکي از اصول و شاخصه هاي انقلاب، مبارزه شديد با صهيونيزم جهاني است و امام راحل(ره) نيز بر اين مسئله تأکيد داشته اند.
      معظم له تأکيد کردند: بايد اين انقلاب را با اين ظرفيت ها به دنيا شناساند تا بدانند چه قدرتي در آن نهفته است.؛ بايد دست ها و نقشه هاي سست کننده انقلاب اسلامي ايران را شناخت و با آنان مقابله کرد.
      آيت الله نوري همداني با بيان اين که زنده ماندن انقلاب در گرو حوزه انقلابي مطالبه گر است خاطرنشان ساختند: برخي فکر مي کنند وظيفه آنان در اسلام، آداب شخصي و اخلاقي است؛ در حالي که بايد تمام مباني اسلام را در نظر گرفت و به آن عمل کرد.
      استاد برجسته حوزه علميه قم تصريح کردند: توجه به معيشت مردم از مسائل مهمي است که امام راحل(ره) بر آن تأکيد داشته و امروز حاکمان بايد به آن توجه داشته باشند.مسئولان بايد فقر و گراني را از بين ببرند.
      حضرت آيت الله نوري همداني گفتند: در هيچ زمان، روزگار از فتنه خالي نبوده و نيست و بايد اين فتن را شناخت و راه هاي مقابله با آن را فرا گرفت.
      ايشان اظهار داشتند: برخي از روي هوا و هوس به دشمن چراغ سبز نشان مي دهند که اعراض از احکام پروردگار بوده و حضرت امير(ع) در نهج البلاغه اشاره کرده اند.
      بصيرت و بصيرت افزايي از مباحث بسيار مهمي است که رهبر معظم انقلاب نيز بر روي آن تأکيد داشته و طلاب و فضلا نيز بايد بر آن اهتمام داشته باشند.
      معظم له با تأکيد بر بصيرت افزايي، خاطرنشان ساختند: اسلام هميشه نيازمند به فريادگر بوده و بدون آن، اسلام محفوظ نخواهد ماند؛ چراکه امروز دشمنان به جنگ اسلام و انقلاب آمده اند؛ پس نيازمند به فريادگر در حوزه هاي علميه بوده تا به بصيرت افزايي بپردازند.
      مرجع عاليقدر گفتند: انقلاب نيازمند به فريادگر است و اينکه رهبر انقلاب مي فرمايند حوزه بايد انقلابي بماند، به معناي فريادگري و افزودن بصيرت به جامعه است.
      آيت الله نوري همداني با ارائه پيشنهادي به مسئولان حوزه، بيان داشتند: بايد کارگروهي در حوزه علميه قم تشکيل شده تا صدا و فرياد آنان را به غير حوزه منتشر کرده و همگان بدانند که سخن شما چيست و چه مي گوييد.
      ايشان با اشاره به اين مطلب که انقلاب با مذهب و دين ما ارتباط دارد، اظهار داشتند: حوزه بايد با اجرايي سازي مباني انقلاب، زنده و پيش رونده مانده و در اين راه قدم بردارد.
  سيدهاشم حسيني بوشهري
    قم و حوزه علميه؛ خاستگاه انقلاب
      رساندن پيام امام ره توسط حوزويان در تبعيد و زندان
    اهميت بالاي مقوله رشد تفكر انقلابي در حوزه علميه
      تلاش دشمنان براي تهي كردن حوزه‌هاي علميه از انقلاب
      تلاش حوزه علميه درمقابل دسيسه‌هاي دشمن
      خطر انحراف انقلاب در صورت تهي شدن حوزه علميه از انقلاب اسلامي
      ارتباط تنگاتنگ نظام با حوزه
      بستگي استمرار نظام به انقلابي ماندن حوزه
      صدور انرژي انقلابي از حوزه انقلابي به عنوان كوره آتشفشان
      حفظ چتر مرجعيت در حوزه
        كساني كه تجربه دارند
        در اوج تقوا هستند
      كافي نبودن احساس خطر
        به فكر علاج بودن و تدبير و برنامه‌ريزي براي آن
      توسعه بينش انقلابي در قم
        تحقيق
        اخلاق
        تبليغ
        عالم به زمان بودن
    آسيب‌هاي حوزه انقلابي
      مخالفت عده‌اي با مباني اعتقادي انقلاب
      مخالفت برخي با حكومت اسلامي
      تلاش عده‌اي براي زدودن اسلام سياسي از حوزه
      ترويج اسلام غيرسياسي از سوي دشمنان
    وجود حصار معنوي حوزه علميه، مانع حركت دشمن
      تقوا و سلامت ديني، حصار معنوي حوزه
    تعريف انقلابي ماندن
      معتقد بودن به اركان انقلاب اسلامي
      اصرار ورزيدن بر اجرايي كردن مفاهيم انقلابي
      اصرار بر رسيدن به ارزش‌ها و آرمان‌هاي انقلابي
    حفظ ساحت مراجع تقليد در روند حركت انقلابي
      مراجع؛ پشتوانه‌هاي عظيم حوزه
    متن
      به گزارش خبرگزاري شبستان از قم، آيت الله سيدهاشم حسيني بوشهري، مدير حوزه‌هاي علميه کشور امروز (26 فروردين) در گردهمايي »حوزه علميه، مهد انقلاب اسلامي» که در مدرسه فيضيه برگزار شد، عنوان کرد: ممکن است که اين سوال مطرح شود که چرا امروز اين اجتماع بزرگ ايجاد شد، در حقيقت، اين اجتماع و اين حضور براي پاسخگويي و لبيک به پيام و بيان رهبر انقلاب اسلامي است.
      حوزويان نمي‌توانند نسبت به دغدغه‌هاي رهبري بي‌تفاوت باشند
      مدير حوزه‌هاي علميه کشور اظهار داشت: حوزويان نمي توانند نسبت به دغدغه‌هاي رهبر و پرچمدار بزرگ انقلاب اسلامي بي تفاوت عبور کنند و کمترين گام و حرکت تشکيل اجتماع است و در اين اجتماع دغدغه‌هاي رهبري را بازگو کنيم و تمهيدات و مقدمات براي رفع اين دغدغه‌ها تدارک ديده شده است و يا تدارک بايد ديد.
      آيت الله حسيني بوشهري بيان کرد: سخن مقام معظم رهبري (مدظله) در ديدار مجمع فضلا و طلاب حوزه فرمودند که حوزه علميه بايد انقلابي بماند و يکي از دغدغه‌هاي رهبري، انقلابي ماندن حوزه‌هاي علميه بود.
      مقوله رشد و تفکر انقلابي حوزه علميه از اهميت بالايي برخوردار است
      وي با اشاره به نقطه نظرات رهبري و نکات قابل توجه رهبري، گفت: مقام معظم رهبري (مدظله) مسائل حوزه را به دو بخش تقسيم مي‌کنند، در يک بخش مي‌فرمايند که مسائلي از قبيل مسائل علمي، تحقيق، اخلاق، مسائل مديريتي و سازماني در حوزه وجود دارد و مجموعه اي براي کارهاي حوزه حضور دارند، بحث کتاب‌هاي درسي و چگونگي درس خواندن در ديدارهاي مختلف مطرح شده است.
      استاد اخلاق حوزه علميه قم افزود: بحث دومي که رهبر مطرح مي‌کند، وضعيت انقلابي و رشد و بلوغ تفکر انقلابي درحوزه علميه و همچنين بحث تداوم بينش انقلابي در حوزه‌هاي علميه است که بايد در اين موضوع کار شود و به اين مهم پرداخت.
      آيت الله حسيني بوشهري با بيان اين که مقوله رشد و تفکر انقلابي حوزه علميه از اهميت بالايي برخوردار است، تصريح کرد: نزديک 38 سال از انقلاب اسلامي مي‌گذرد و نقش حوزه علميه و دانشگاه در پيروزي انقلاب اسلامي پررنگ تر بوده است.
      نقش طلاب و مراجع در پيروزي انقلاب اسلامي بسيار بااهميت بوده است
      وي تأکيد کرد: نقش روحانيت، طلاب و مراجع در پيروزي انقلاب اسلامي بسيار بااهميت بوده است و طلاب و فضلا در انتقال پيام امام خميني (ره) تلاش بسياري کرده اند و اين که مي‌گوييم خاستگاه انقلاب قم و حوزه علميه است، فرمايش رهبري تأييدي بر اين سخن است.
      مدير حوزه‌هاي علميه کشور افزود: اغلب طلاب بعد از پيام امام خميني (ره) درگير مسائل انقلاب شدند و در راه انقلاب، عده اي تبعيد، آواره، زنداني و ... شدند و در نهايت توانستند پيام رساي انقلاب را به همگان برسانند.
      آيت الله حسيني بوشهري، همه گير بودن و اثرگذاري حوزه علميه را در پيروزي انقلاب اسلامي مهم دانست و گفت: وسيله اي که فکر امام و نيت امام و خواست امام را تحقق بخشيد، حوزه علميه و طلاب بودند و رهبري اين گونه از فضلا و روحانيون و مرجعيت تمجيد مي‌کنند.
      اسلامي ماندن نظام در گروي انقلابي ماندن حوزه‌هاي علميه است
      وي با بيان اين که امروز حوزه علميه قم دغدغه اصلي رهبري است، عنوان کرد: امروز دشمنان اسلام مي‌خواهند حوزه علميه را از انقلاب تهي کنند، اما حوزه علميه با اين کارنامه زرين بايد در مقابل دسيسه‌هايي دشمن تلاش کند.
      استاد اخلاق حوزه علميه قم تصريح کرد: اگر بخواهيم نظام جمهوري اسلامي ايران، اسلامي بماند، حوزه علميه قم بايد انقلابي بماند، اگر حوزه علميه از انقلاب اسلامي تهي بماند، نظام جمهوري اسلامي ايران در خطر انحراف از انقلاب قرار مي‌گيرد.
      نظام جمهوري اسلامي با حوزه علميه ارتباط تنگاتنگي دارد/ حوزه علميه قم پشتوانه انقلاب اسلامي است
      آيت الله حسيني بوشهري تأکيد کرد: نظام جمهوري اسلامي با حوزه ارتباط تنگاتنگي دارد و بقا، دوام و استمرار نظام بستگي به تلاش و فعاليت و انقلابي ماندن حوزه علميه دارد.
      وي اظهار داشت: حوزه علميه قم پشتوانه انقلاب اسلامي است و بايد به عنوان حوزه انقلابي و مهد انقلاب و به عنوان کوره آتشفشاني که انرژي انقلابي صادر مي‌کند، حضور داشته باشد.
      مدير حوزه‌هاي علميه کشور بيان کرد: حوزه‌هاي علميه بايد جايگاه خود را بدانند، حوزه علميه پشتوانه انقلاب اسلامي است، چون طبيعت طلاب حوزه علميه، طبيعت دين، تبليغ، قناعت و حضور مرجعيت است و مرجعيت از اهميت ويژه اي برخوردار است.
      ما نبايد تحرکات دشمن را ناديده بگيريم/ آرزوهاي دشمنان را با عقلانيت و منطق، ازبين ببريم
      آيت الله حسيني بوشهري يادآور شد: مقام معظم رهبري (مدظله) حوزه اي مي‌خواهد که چتر مرجعيت به عنوان کساني که تجربه دارند ود ر اوج تقوا هستند و به عنوان پشتوانه انقلاب هستند در آن وجود داشته باشد.
      وي با بيان اين که ما نبايد تحرکات دشمن را ناديده بگيريم، گفت: اگر ما تنها به احساس خطر بسنده کنيم، رهبري نمي پذيرد، ما نبايد تنها به اين جلسه و گردهمايي بسنده کنيم؛ تنها احساس خطر کردن کافي نيست و بايد به فکر علاج بود و علاج نيز تدبير و برنامه ريزي مي‌خواهد و بايد با عقلانيت و منطق، آرزوهاي دشمنان را ازبين ببريم.
      بينش انقلابي در قم بايد توسعه پيدا کند
      استاد اخلاق حوزه علميه قم ادامه داد: مسأله انقلابي ماندن حوزه با کارهاي سطحي درست نمي شود، اين گردهمايي اعلام آماده باش حوزه علميه است ولي آماده باش راه، تدبير و برنامه نياز دارد.
      آيت الله حسيني بوشهري با بيان اين که بينش انقلابي در قم بايد توسعه پيدا کند، عنوان کرد: در حوزه علميه چند مسأله کليدي از جمله تحقيق ، اخلاق، تبليغ و همچنين عالم به زمان بودن و درک موقعيت وجود دارد و حوزويان اگر به دنبال علميت و اخلاق و تذهيب هستند، بايد اين رويکرد در فضاي انقلابي صورت بگيرد.
      وي با تأکيد بر اين که بينش انقلابي بايد توسعه يابد، اظهار کرد: دو دسته مخالف ممکن است حوزه را مورد آسيب قرار دهند، يک دسته تعداد کمي هستند و خطر چنداني براي حوزه ندارند، ولي عده اي به صراحت با انقلاب مقابله نمي کنند، بلکه با مباني و مبادي اعتقادي انقلاب مخالف هستند و مخالف حکومت اسلامي هستند.
      عده اي درصددند که اسلام سياسي را از حوزه‌هاي علميه بزدايند
      مدير حوزه‌هاي علميه کشور بيان داشت: اگر نظام منحط جهاني بخواهد هويت انقلاب اسلامي را از بين ببرد، يکي از نقشه‌ها اين است که اسلام غيرسياسي را در حوزه‌ها ترويج کنند، يعني طلاب حوزه علميه، درس بخوانند و به سياست کاري نداشته باشند، در اين صورت، اين طلبه رکن اصلي که حوزه بايد انقلابي بماند، نخواهد داشت.
      آيت الله حسيني بوشهري تصريح کرد: اگر دشمنان بخواهند رويکردها و جهت گيري‌هاي ما را تغيير دهند، اين همان موفقيت دشمنان است، سخن رهبري در حقيقت اين است که عده اي در صدد هستند که اسلام سياسي را از حوزه‌هاي علميه بزدايند، اما دشمن اين آرزو را به گور خواهد برد.
      وي با بيان اين که حوزه علميه، پشتوانه اين حکومت جهاني و سرمايه اين حکومت جهاني و عقبه فکري انقلاب اسلامي است، گفت: عده اي براي اين که اسلام سياسي را از حوزه‌هاي علميه بزدايند، در سطوح مختلف سرمايه گذاري مي‌کنند و افرادي را با ديد غرب گرا و با گرايش‌هايي که با فکر استکبار بخواند، تربيت مي‌کنند.
      حوزه علميه يک حصار معنوي دارد
      امام جمعه قم افزود: رهبري مي‌فرمايد که حوزه علميه بايد 500 مدرس انقلابي در عرصه‌هاي مختلف داشته باشد، تا طلاب طعم شيرين حرکت اننقلاب اسلامي و ماندگاري انقلاب را از استاد بشنوند.
      آيت الله حسيني بوشهري تصريح کرد: حوزه علميه از پتانسيلي برخوردار است که مي‌تواند از موفقيت دشمن جلوگيري مي‌کند و آن پتانسيل اين است که حوزه علميه يک حصار معنوي دارد که عبارت از تقوا، دين و سلامت ديني است و کار براي دشمن آسان نيست، اما پول خرج مي‌کنند.
      وي با اشاره به اين که کارهاي بزرگي مي‌توان انجام داد، بيان کرد: تعريف انقلابي ماندن به همان معناي واقعي کلمه يعني معتقد بودن به ارکان انقلاب اسلامي و اصرار ورزيدن بر اجرايي کردن مفاهيم انقلابي و رسيدن به ارزش‌ها و آرمان‌هاي انقلابي است و آن هنگام، حوزه مي‌تواند مانند يک وزنه موثري در کل نظام تأثير بگذارد و مسير حرکت کشور را هدايت کند.
      ساحت مراجع تقليد بايد در اين روند به عنوان پشتوانه‌هاي عظيم بمانند/اساتيد حوزه علميه با رويکرد جديد در انقلابي ماندن حوزه تلاش کنند
      مدير حوزه‌هاي علميه کشور عنوان کرد: خوشبختانه بعد از پيام رهبري، هم مجمع نمايندگان، جامعه مدرسين، مرکز مديريت حوزه‌هاي علميه و همه علما و فضلا جلساتي برگزار کردند و راهکارهايي را ارائه دادند.
      آيت الله حسيني بوشهري با اشاره به تبيين فهرستي از شاخص‌هاي حوزه انقلابي، اظهار داشت: شاخص‌هاي حوزه انقلابي در دو بخش شاخص‌هاي فکري و رفتاري و شاخص‌هاي فرهنگي انقلابي تبيين شده است.
      وي افزود: در ارائه راهکارهاي انقلابي ماندن حوزه علميه به اين مسأله توجه شد که عوامل انقلابي ماندن حوزه چيست و چه چيزهايي مي‌تواند روحيه‌هاي انقلابي را تضعيف کند.
      مدير حوزه‌هاي علميه کشور بيان کرد: ما سياست‌ها و اقدامات و رشد و تقويت روحيه انقلابي را بررسي کرديم که داراي بندهاي مختلفي است، همچنين کار آخري که انجام شده است و کار مهمي است، اقداماتي در سطح مدارس با حفظ همه ويژگي‌ها صورت مي‌گيرد.
      آيت الله حسيني بوشهري تصريح کرد: ساحت مراجع تقليد بايد در اين روند به عنوان پشتوانه‌هاي عظيم بمانند و حوزويان از محضر مراجع در اين روند استمداد کنند، همچنين اساتيد بايد با رويکرد جديدي کار خود را دنبال کنند تا طلاب نوپا بدانند که مسئوليت آنها در اين برهه از زمان بسيار سنگين تر است.
  بيانيه همايش حوزه انقلابي و رسالت‌هاي آن
    حساس بودن حوزويان نسبت به تحرّكات دشمن در حوزه
    اقدام لازم براي خنثي‌سازي حركات مزوّرانه دشمن
      با فكر و انديشه
      با برنامه‌ريزي حكمت‌آميز
      با استفاده بهينه از نهادهاي موجود حوزوي
      با تشكيل نهادهاي منسجم
      با تشكيل گروه‌هاي انديشه‌ورز
      با شناسايي راه مقابله با افكار و حركات ضدانقلابي
      با گشودن عرصه‌هاي فكري طلاب
    بازخواني مكتب امام ره و تبليغ آن براي مردم
      با بيان منطقي و مستدل
      سبب نقش بر آب شدن نقشه‌هاي دشمنان
    بحث و بررسي مباني انقلاب
      به شكل صحيح و بليغ
      به دور از هياهو
      در نشست‌هاي علمي
      پاره‌اي از مباني انقلاب
        استكبارستيزي
        پرهيز از اشرافي‌گري
        وحدت شيعه و سني
    شناسايي استعدادهاي خوب
      تربيت طلاب انقلابي
      متعهد به مباني انديشه اسلامي
      متعهد به اركان فكري انقلاب
      محياي پياده‌كردن آرمان‌هاي انقلابي نظام
    متن
      بسم الله الرحمن الرحيم
      الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسَالَاتِ اللَّهِ وَيَخْشَوْنَهُ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا
      شجره طيبه انقلاب و نظام جمهوري اسلامي به دست مبارک امام راحل رستاخيز عظيمي در دنيا و دل ها پديد آورد پس از اين شخصيت عظيم خلف صالح وي حضرت آيت الله العظمي امام خامنه اي مانند وجودي هست بخش و خورشيدي روشن گر روحي در کالبد ملت ما دميد.
      به اعتراف دوست و دشمن راه پرافتخار امام راحل را با صلابت ادامه داد، طلاب حوزه هاي علميه سراسر کشور در پي نداي رهبر، مولا و ولي امر مسلمين مبني بر لزوم انقلابي ماندن حوزه ضمن لبيک به اين نداي الهي امور ذيل را مورد تأکيد قرار مي دهد:
      1 ـ طلاب و فضلاي انقلابي نسبت به تحرکات مستقيم و غير مستقيم دشمن در حوزه هاي علميه نگران و حساس هستند و بر خود لازم مي دانند و برخود لازم مي دانند ضمن حفظ هوشياري نسبت به اقدامات لازم براي خنثي سازي اين حرکات مزورانه با فکر و انديشه و برنامه ريزي حکمت آميز و استفاده بهينه از نهادهاي موجود حوزوي و تشکيل نهادهاي منسجم و گروه هاي انديشه ورز به شکل جدي راه مقابله با افکار و حرکات ضد انقلابي را شناسايي و گشودن عرصه هاي فکري طلاب را در حوزه دنبال کنند.
      2 ـ بدين منظور لازم است حوزه هاي علميه مکتب امام راحل را چه در 15 سال دوران نهضت و در طول دهه اول حاکميت اسلامي که توسط ايشان بنيان نهاده شده و از آن پس تاکنون خلف صالح ايشان امام خامنه اي به خوبي آن را بيان و تفسير نموده و مقتضيات آن را بر حسب نيازهاي روز بيان مي کنند بازخواني و در حوزه تبليغي خود براي مردم با بيان منطقي و مستدل تبيين کنند و به اين ترتيب نقشه هاي شوم دشمنان را که حساب شده در صدد تحريف فکر انقلاب هستند نقش بر آب سازند.
      3 ـ با توجه به سياست هاي گام به گام مخالفان لازم است طلاب و فضلاي انقلابي نبض فکري حوزه ها را در دست داشته باشند و مباني اصولي امام راحل و امام خامنه اي تقويت حاکميت و پرداختن به امور سياسي، فرهنگي و اجتماعي، استکبارستيزي، پرهيز از اشرافي گري، وحدت شيعه و سني و ديگر مباني انقلاب را به شکل صحيح و بليغ و به دور از هياهو در نشست هاي علمي مورد بحث و بررسي قرار دارند تا هميشه حاضر، شاداب و اثربخش باقي بمانند.
      4 ـ طلاب و فضلاي حوزه هاي علميه بر خود لازم مي بينند استعدادهاي خوب را شناسايي کنند و نسبت به تربيت طلابي انقلابي و متعهد به مباني انيشه اسلامي و ارکان فکري انقلاب و محياي پياده کردن آرمان هاي انقلابي جمهوري اسلامي ايران اقدامات لازم را انجام دهند.
      5 ـ ما بر خود لازم مي دانيم با انسجام و برنامه ريزي و استفاده از همه ظرفيت هاي موجود و ايجاد ظرفيت هاي جديد تبليغ مسائل انقلاب را در همه شهرها و روستاها با بهره گيري از جديد ترين رهنمودهاي امام خامنه اي به شکل جدي پيگيري نماييم.
      در پايان صيانت حوزه هاي علميه وساوس خناسان، رحمت و افزايش براي امام راحل و همه شهداي اسلام به ويژه شهداي علم و فضيلت و طول عمر با عافيت براي همه علماي رباني و مراجع صمداني به ويژه آيت الله العظمي امام خامنه اي و توفيق درک حضور و ظهور حضرت وليعصر(عج) را از خداي منان خواستاريم.
  جعفر سبحاني
    راهكار انقلابي ماندن حوزه
      تقويت خطوط علمي حوزه
        علميت و فقاهت امام ره؛ علت اعتقاد به ايشان
      تقويت انگيزه‌هاي تحصيل در طلاب
      مواجهه شوراي مديريت با هسته‌هاي مخالف با خط رشد علمي حوزه
        اعتراض به كتاب‌ها و علم‌هاي مختلف براي بي‌رغبت نمودن طلاب به تحصيل
        عدم سازگاري اين افكار با اصول ما
      جلوگيري از افراط و تفريط
        با حاكم شدن اخلاق در حوزه
      همراه نمودن همه حوزويان با خود
        جلوگيري از جدا شدن برخي از اين اصول
      تبعيت حوزه از ولي فقيه
      پرهيز از تفرقه
    متن
      با بيان اينکه اگر حوزه بخواهد انقلابي باشد، بايد خطوط علمي خود را تقويت کند، اظهار کرد: علميت و فقاهت امام(ره) موجب شد که ديگران يا خودشان به ايشان اعتقاد داشته باشند يا ناچار شوند به ايشان اعتقاد داشته باشند.
      وي تصريح کرد: امام(ره) علميت بارزي داشتند و ديگران هم در برابر ايشان خضوع کردند و اين علميت و فقاهت امام(ره) موجب شد ايران يک دست با انقلاب همراه شود.
      اين مرجع تقليد با اشاره به اينکه بايد بنيه‌هاي علمي حوزه را تقويت کرده و انگيزه تحصيل را در طلبه‌ها ايجاد کنيم، بيان کرد: اگر طلبه نسبت به فقاهت و علوم ديگر انگيزه نداشته باشد، حوزه به سمت اخباري‌گري رفته و تهي از علم مي‌شود و ديگر نمي‌تواند انقلابي باشد.
      وي ابراز کرد: شوراي مديريت بايد مراقب وضعيت علمي حوزه باشد، چرا که هسته‌هايي در حوزه پيدا شده‌اند، خلاف اين خط بوده و مشغول فعاليت هستند.
      آيت‌الله سبحاني عنوان کرد: عده‌اي پيدا شده‌اند، منشوراتي نيز دارند و مدام به کتاب‌هاي مختلف و علم‌هاي مختلف اعتراض مي‌کنند تا طلبه‌ها را نسبت تحصيل سست و بي‌رغبت کنند.
      وي ادامه داد: اين افکار با اصول ما سازگار نيست و مديريت حوزه بايد اين طرز فکر را مديريت کرده و اجازه ندهد فعاليت کند.
      اين مرجع تقليد با اشاره به اينکه در مورد حوزه انقلابي، بايد از افراط و تفريط جلوگيري شود گفت: برخي اعتقاد دارند که بايد منتظر وليعصر(عج) ايستاد تا کارها را درست کنند، به اين افراد بايد گفت اگر چنين باشد پس وظيفه ما چيست.
      آيت‌الله سبحاني افزود: از طرف ديگر نبايد تا کسي يک کلمه‌اي عقب ماند او را به ضد انقلاب متهم کنيم، هر کسي يک فکري دارد و لازم نيست که همه افکار يک دست باشد، در اصول اگر کسي با ما موافق باشد، باقي را مي‌بخشيم.
      اين مرجع تقليد با بيان اينکه بايد همه افراد را با خود همراه کنيم و نبايد اجازه دهيم کسي از اين اصول جدا شود، عنوان کرد: اگر اخلاق در حوزه حاکم باشد افراط و تفريط نيز در حوزه اصلاح مي‌شود.
      وي با اشاره به ويژگي‌هاي طلبه انقلابي گفت: طلبه انقلابي بايد خوب درس بخواند، با اخلاق باشد و همواره به دنبال ولي فقيه بوده و از خودرأيي دوري کند.
      استاد حوزه علميه قم با بيان اينکه ولي فقيه در رأس حوزه قرار داد و هر آنچه ولي فقيه بگويد حوزه تابع آن است تصريح کرد: ما بايد به يک مقام وابسته بوده و او را در نظر بگيريم و از تفرقه دوري کنيم.
  محسن فقيهي
    ويژگي‌هاي حوزه انقلابي
      اهتمام به همبستگي و وحدت ملي
      پيروي از ولايت فقيه به عنوان رمز بقاي حاكميت اسلامي
      شجاعت و شهامت روحاني انقلابي
      ستيز با استكبار داخلي و خارجي
      داشتن بصيرت
        شناختن دين
          خدا
          پيغمبر
          امام
          ولايت فقيه
          ماهيت واقعي دين
        شناختن تكليف
        شناختن پيشوا و وليّ زمان
        شناختن دشمن
        شناختن زمان و اقتضائات آن
        شناختن فتنه و تمييز حق از باطل
      مؤدب بودن و پرهيز از اهانت و بدگويي
      استقامت و مأيوس نشدن
      زمينه‌سازي براي انقلاب جهاني امام عصر عج
      عدم تعصب به احزاب و گروه‌ها
      كلان‌نگري و عدم مبارزه با يك فرد يا مسأله جزئي
    ويژگي طلاب انقلابي
      عالم
      متقي
      اهل بصيرت
      بدون تزلزل در هدف
      پيروي از عالمان وارسته
    آسيب‌هاي روحانيت انقلابي
      عدم تقيّد به ظواهر شرع
      وابستگي به دنيا
      افراط و تفريط در امور
        مانند: حمله به سفارت عربستان
        مانند: سكوت در مقابل فتنه‌گران
    متن
      مکتب ما، يک مکتب الهي و توحيدي است و وظايفي را براي ما ترسيم کرده است؛ يکي از تأکيدات مهم اين مکتب تأکيد بر اتحاد و همبستگي اجتماعي است، لذا حوزه و روحانيت بايد اهتمام جدي به همبستگي و وحدت ملي داشته باشد؛ يعني حرکت ما طوري باشد که به وحدت ملي خدشه اي وارد نشود. لذا روحانيت عزيز و حوزه هاي علميه اين جهت را بايد توجه داشته باشند که انقلاب اسلامي با همبستگي و وحدت ملي تحقق پيدا کرد.
      استاد حوزه با بيان اينکه دو عامل مهم در بقاي انقلاب مؤثر است، افزود: در پيروزي انقلاب و تداوم آن دو عامل « رهبري ديني » و « ولايت فقيه » نقش بسزايي داشت، بنابراين حوزه هاي علميه و روحانيت عزيز اين جهت را در نظر داشته باشند که مسئله ولايت فقيه، رمز بقاي حاکميت اسلامي است؛ يعني پيروي و تبعيت از ولايت فقيه جزء ارکان اين نظام و قانون اساسي است و براي حدوث و بقاي اين انقلاب لازم است.
      آيت الله فقيهي در اين گفت وگو به بيان ويژگي ها و شاخصه هاي مهم حوزه انقلابي اشاره کرد که به شرح ذيل است؛
      1ـ شجاعت و شهامت
      يکي از ويژگيهايي که بايد يک طلبه و روحاني انقلابي داشته باشد تا بتواند براي انقلاب و نظام اسلامي واقعاً مفيد باشد و بتواند بگويد يک روحاني انقلابي است، شجاعت و شهامت است؛ يعني روحاني انقلابي بايد شهامت داشته باشد تا بتواند حق را بگويد و با ظالم مبارزه کند. پيروزي انقلاب ما نيز مرهون شهامتي بود که انقلابيون داشتند و الا اگر شهامت مردم و امام و انقلابيون نبود، شهامت مدرسين انقلابي، فضلا و علما و مراجع انقلابي نبود، کار به ثمر نمي نشست. بايد بدانيم که بقاي انقلاب هم نيازمند اين شهامت ها است.
      2ـ داشتن روحيه استکبارستيزي
      روحاني انقلابي بايد با استکبار، ستيز داشته باشد. البته استکبار به هر معنايي؛ استکبار گاهي داخلي است و گاهي خارجي؛ يعني ممکن است در داخل و يا خارج بعضيها تابع حق نباشند و پيروي از حق نکنند. يعني شما حقايق و ادله را برايشان بيان ميکنيد، شرع و شريعت را برايشان توضيح مي دهيد؛ اما باز تمکين نمي کنند، اينها روحيه استکباري دارند. با اين روحيه استکباري در داخل و خارج بايد مبارزه بشود.
      3ـ بصيرت
      بصيرت، معنايش اين است که اولاً؛ دين خود را بشناسد، خدا و پيغمبر و امام را بشناسد و ولايت فقيه را بشناسد و بداند ماهيت واقعي دين چيست و حرفي که ميزند، بر مبناي دين باشد. حضرت امام(ره) مي فرمودند: ما دنبال عمل به وظيفه هستيم. لذا شناختن و عمل به تکليف خيلي مهم است.
      بصيرت، کاربردهاي مختلفي دارد: يکي اين است که اصل دين را بفهميم که چيست؟ دوم اين که تکليفمان را تشخيص بدهيم. سوم؛ شناخت پيشوا و وليّ زمان است، که ما از چه کسي پيروي کنيم. در مسايل سياسي، قطعاً بايد پيرو ولايت فقيه باشيم. اين شناخت پيشوا و رهبر خيلي مهم است که ما کسي را که به عنوان ولي فقيه و رهبر انتخاب کرديم پيروي کنيم. در مسايل سياسي که اطلاعات ولايت فقيه مسلماً از ما بيشتر است و اگر يک امري فرمودند و يک دستوري دادند بايد ما انجام بدهيم. معناي تبعيت از وليّ فقيه اين نيست که ما روي سخنان ولي ّفقيه فکر کنيم تا همه چيز را با دليل بفهميم، ممکن است در يک مسايلي وليّ فقيه دستوري بدهد و ما نتوانيم دليلش را بفهميم؛ ولي بعد از مدتي معلوم ميشود دليلش چه بوده است. کما اينکه در رابطه با ائمه اطهار(ع) نيز همينطور بوده است.
      کاربرد چهارم بصيرت، دشمن شناسي است که مقام معظم رهبري در اينباره بسيار تأکيد مي کنند، يعني ما وظيفه داريم که دوست و دشمن خودمان را بشناسيم. هر کسي که به ما لبخند زد، معلوم نيست که دوست ما باشد.
      آيت الله فقيهي افزود: از سوي ديگر ممکن است کسي آدم خوبي باشد و حتي ظاهر خوبي هم نداشته باشد، اما با ما دشمن نباشد؛ ما بايد اين را اصلاحش کنيم، بايد به او کمک کنيم، او دين و اصل انقلاب را قبول دارد، ولي يک مقداري به خاطر هواي نفس يا محيط به انحراف رفته است، دشمن کسي است که عالماً و يا عامداً با ما دشمني مي کند و قابل اصلاح هم نيست.
      کاربرد پنجم بصيرت، زمانشناسي است؛ يعني يک روحاني در مقام بصيرت بايد زمان را تشخيص بدهد که الآن چه زماني است و چه اقتصائاتي دارد؟ ممکن است يک کاري، کار خيلي خوبي باشد؛ اما زمان براي انجامش مناسب نباشد.
      کاربرد ششم بصيرت، فتنهشناسي و تمييز حق از باطل است؛ يعني ما بايد بفهميم چه افرادي در جامعه ما مغرضاند و مغرضانه کار انجام ميدهند. يک عده هم جاهلند، يک عده هم ممکن است گناهکار باشند و يک عدهاي نيز بيتوجه باشند؛ اما يک عده فتنه ميکنند؛ يعني دنبال ايجاد اختلاف هستند، مي خواهند نظام را از بين ببرند و در اصل نظام دارند فتنه ميکنند.
      4ـ جديت در تحصيل و تحقيق
      طلاب انقلابي بايد توجه داشته باشند که لازمه طلبه انقلابي اين است که قبل از هر چيز بايد عالم، متقي و اهل بصيرت باشد و هيچ تزلزلي در اهدافش نباشد، هدف هايي که ما داريم خيلي بالاست، اگر تزلزل در مسير و راهي که در حرکت هستيم پيدا شود، به آن مقام بالا نميرسيم.
      5ـ پيروي از ولي فقيه و عالمان رباني
      پيروي از عالمان وارسته ويژگي پنجم يک روحاني انقلابي است، خوب ولي فقيه به جاي خود که بايد پيروي کرد. علماي انقلابي باسواد و ملا و درجه يک را هم شما بايد در حوزه الگوي خودتان قرار دهيد؛ يعني طلبه هاي عزيز بايد به اين نکته توجه داشته باشند.
      عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم در پاسخ به اين سوال که چه آسيب هايي چهره اهل بصيرت و روحاني انقلابي را خدشه دار مي کند، افزود: «عدم تقيد به ظواهر شرع است»، بايد توجه داشته باشيم که در مسير و براي پيشبرد انقلاب، مرتکب خلاف شرع نشويم. اگر در مسير حرکت حتي براي حفظ و پيشبرد انقلاب، شما به دروغ، تهمت، غيبت و کارهاي خلاف متوسل بشويد، از مسير خارج ميشويد و راه درست را نمي پيماييد. اگر طلاب يک خلاف شرع در کارشان انجام بدهند و مسير را اشتباهي طي کنند، اسلام و خودشان را بدنام کردها ند.
      ب. وابستگي به دنيا؛ يکي ديگر از آسيبهايي که مانع بصيرت است، مسئله دنياپرستي است. خوب است که انسان از مزاياي دنيا و از نعمتهاي پروردگار استفاده کند؛ اما وابسته بودن به دنيا و اينکه انسان همه چيزش را براي دنيا بگذارد، خطرناک و فسادزا است. متأسفانه الآن ميبينيم که در جامعه ما فساد دارد زياد ميشود. در هر نهادي که ميرويم، هر روز ميگويند در فلان جا چند ميليارد اختلاس شده؛ منشأ اينها چيست؟ قطعاً وابستگي به دنياست. اگر کسي زندگياش خيلي فوق العاده باشد، او ديگر حاضر نيست فداکاري کند. براي او خيلي سخت خواهد بود که براي دين فداکاري کند.
      ج. افراط و تفريط در امور، يکي ديگر از آسيبها در مسئله بصيرت است. متأسفانه گاهي انقلابي ها مبتلا به افراط و تفريط ميشوند، که هر دو مشکل ساز است. اين افراطگريها ممکن است از طرف افراد متدين هم باشد؛ که گاهي افراطشان باعث ميشود، مملکت دچار بحران شود؛ مثل همين مسئله سفارت عربستان که چه دردسري براي مملکت و حکومت درست کرد که سالها جبران نميشود. تفريط هم همينطور است. يعني يک عده مدتها مي نشينند و در مقابل جريانات و خلافها هيچ چيز نمي گويند، خوب اينها هم تفريط است. واقعاً همانطور که مقام معظم رهبري فرمودند، مسئله سکوت، خيلي مهم است ولي بايد به جايش باشد. بنابراين يکي از جهاتي که لازم است، طلاب انقلابي و بصير داشته باشند، اين است که همت داشته باشند و مردم را هدايت کنند؛ اينکه ما بنشينيم و بگوييم حکومت خودش اين کار را ميکند، ما چه وظيفهاي داريم! درست نيست ما نبايد آرام بنشينيم. هر کسي به مقدار قدرتش بايد نسبت؛ به اين نظام کمک کند.
      6ـ تکليف محوري و حفظ زي طلبگي
      ديگر شاخصه مهمي که براي يک روحاني مبارز انقلابي لازم است، مسئله ادب است. يک انقلابي بايد مؤدب باشد. فحش دادن، اهانت کردن و بدگويي کردن هيچ مشکلي را حل نميکند. آدمي با زبان ليّن و با محبت ميتواند خيلي از کارها را انجام بدهد. مخصوصاً يک روحاني که نمونه و الگو براي جامعه هست، اگر مردم او را ببينند بايد فوراً اخلاق خوبش را به ياد بياورند؛ اين ادب براي يک روحاني، جزء لوازم تبليغش است. اين همه علما و بزرگان ما در آثارشان، نظرات ديگران را رد و يا اشکال ميکنند؛ اما اين کار را مؤدبانه انجام ميدهند.
      7ـ استقامت و همت بلند
      يک روحاني انقلابي کسي است که استقامت داشته باشد؛ يعني مأيوس نشود. ممکن است انسان در مسيري که ميخواهد حرکت کند ضربه بخورد، ولي در مقابل اينها بايد تحمل بکند و استقامت داشته باشد و هدف الهي خودش را در نظر بگيرد و بگويد من براي خدا اين کار را انجام ميدهم، اگر ضربه هم خوردم بهخاطر خدا تحمل ميکنم.
      8ـ زمينه ساز فرهنگ انتظار و مهدوي
      حوزه انقلابي بايد زمينه ساز انقلاب جهاني آقا امام زمان (عج) باشد؛ يعني حرکت ما بايد بر مبناي فرهنگ مهدوي باشد. آيا اين حرفي که ميزنم، آقا امام زمان(عج) راضي هستند؟ آيا اين مجلسي که شرکت ميکنم آقا امام زمان (عج) راضي هستند؟ چراکه ما سرباز امام زمان(عج) هستيم و بايد وظيفه سربازيمان را درست انجام دهيم.
      9ـ پرهيز از تعصبات گروهي و جناحي
      نکته ديگر اينکه، ما روحانيون نبايد نسبت به احزاب و گروهها تعصب داشته باشيم. ما حزب نيستيم، کسي فکر نکند که روحانيت يک حزب خاصي است. روحانيت آزاد است، حريّت دارد و لذا حق را بيان ميکند. لذا آنهايي که دنبال حزب و گروههاي مختلف هستند، گاهي مواجه با مشکلات ميشوند. زيرا به خاطر مسايل حزبي گاهي بايد از شخصي طرفداري کنند؛ در حالي که مي بينيد او حقايق را بيان نميکند. اينکه مراجع عظام تقليد و مقام معظم رهبري ميفرمايند، استقلال حوزه بايد حفظ بشود، معناي اين استقلال اين است که روحانيت مبارز و طلبه انقلابي بايد دنبال حق و حقيقت باشد نه دنبال حزب. يعني طلبه مبارز و انقلابي بايد استقلال فکري داشته باشد و اين خيلي مهم است. بايد در عين ادب و احترام، با جريانات انحرافي و بدعتها چه اعتقادي، چه سياسي، چه اجتماعي و چه فرهنگي، مبارزه کند.
      10ـ کلان نگري و پرهيز از جزئي نگري
      نکته ديگري که به نظر مي رسد اين است که، ما در افکارمان و برخوردهايمان کلان نگري داشته باشيم نه جزئي نگري. گاهي در يک مسئله جزئي خرد ميشويم و ميگوييم اين اشتباه است و شروع ميکنيم به مبارزه کردن با يک فرد و يک مسئله جزئي. مثلاً اين سخنراني و اين مطلب، باطل است، حالا هر کسي ميخواهد باشد. نبايد به افراد اهانت کنيم، بلکه فقط بايد فقط گفتارها را جواب دهيم. در سطح بالاتر هم همينگونه است. يک گوشهاي يک خلافي شده و حالا ما کليت نظام را زير سؤال ببريم بگوييم نظام چنين و چنان است! ما بايد سعي کنيم کليت نظام را حفظ کنيم و نسبت به امور جزئي هم مُصر باشيم که حل بشود.
  علي‌اكبر سيفي مازندراني
    انقلابي بودن حوزه در عرصه علم
      تفسير صحيح كتاب و سنت
      در حدود و احكام
    ويژگي فقيه انقلابي
      درك معني تفرقه مورد نهي از سوي پروردگار
      تشخيص معناي مطلوب از اتحاد امت
      همبستگي در جهت حمايت ولي شرعي حكومت
      عاري از حزب‌گرايي و جناح‌بازي
      به دور از خمودي و غفلت
      بصير و بيدار
        بر اساس ارزش‌هاي انقلابي
      به دور از عافيت‌طلبي و سازشكاري
      كنترل و مهار اطرافيان بيت خود
      عدم سكوت در مقابل فتنه‌گران
    پرورش مجتهدان انقلابي؛ اهم واجبات حوزه
    متن
      نمود و بروز گرايش انقلابي حوزه علميه در عرصه علم و نظريه پردازي: بين فقها و مدرسين و اساتيد و فضلا و محققين عبارت است از تفسير صحيح و فقيهانه ي کتاب و سنت در حدود و احکام اجتماعي، نظامي سياسي و ساير شئون حکومت استنباط ارزشها و احکام اسلام ناب از آيه شريفه قرآن مجيد،مانند آيه « إِنَّا أَنزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللّهُ» و آيه « فَلا وَ رَبِّکَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّي يُحَکِّمُوکَ فيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ » و نيز آيه « أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ۖ » به ضميمه معتبر فضل بن شاذان. ملاحظه نماييد که در اين معتبره امام رضا(ع) چگونه آيهي مزبور را تفسير کرده است. و ببينيد امام (ره) چگونه بيان حضرت در معيار هاي اولي الامر را بر فقيه جامعشرائط فتوي و رهبري در عصر غيبت تطبيق داده است؟.
      فقيه انقلابي: مي فهمد که در آيه « وَاعتَصِموا بِحَبلِ اللَّهِ جَميعًا وَلا تَفَرَّقوا» اتحاد به چه معني مورد امر و تفرقه به چه معني مورد نهي ذات مقدس حق مي باشد، آيا اتحاد امت به هر شکلي مطلوب ذات اقدس حق است؟ يا فقط همبستگي در جهت حمايت و اطاعت از ولي شرعي کومت اسلام، و يا ايه« وَلَن يَجْعَلَ اللّهُ لِلْکَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلاً» چگونه فقيه انقلابي از آن عدم مشروعيت هر حکم و قانون موجب سلطه کفار را استنباط ميکند.خلاصه: ذوق و فکر انقلابي همان فکر جوال و عاري از هر زنگار حزب گرائي، جناح بازي و خمودي وخفتگي و غفلت از ضرورت ها و بايسته هاي مقتضيات زماني مي باشد. يعني آن فکري که از آئينه ي اسلام ناب محمدي و چشمه زلال فقه اهلبيت(ع) و از دريچه عزت و افتخار حسيني به رخداد هاي مهم جهادي و دفاعي و سياسي و اقتصادي نگاه ميکند. نه اسلام وابسته ي آمريکايي و تشيع استعماري متحجر انگليسي و يا اسلام خود پرداخته جاهلي و خرافي وهابي ، و داعشي . فقيه انقلابي از اصول قرآن و عترت فوع مستحدث عرصههاي حکومت وسياست و مطلق شئون حکومت را به مقتضاي زمان خويش استنباط ميکند.
      حوزه علميه و فقيه انقلابي در عرصه اقدام و عمل: بصير و بيدار و بر اساس ارزشهاي انقلابي - يعني اسلام ناب زلال بدون هر پيرايه عافيت طلبي و سازشکاري و به تعبير امام عسکري(ع) بدون مصانعه( يعني بده و بستان هاي اقتصادي و سياسي) و دور از تعصب جناحي – عمل ميکند. لذا حوزه علميه اي که با گرفتن بودجه از اين دولت و آن دولت، يا به دليل حمايت اين بيت و آن بيت طرح و برنامه ريزي يا در اجراي آن مصير و مسير وسرنوشت حوزه را رقم بزند، نميتواند حوزه انقلابي باشد. و يا آن فقيهي که حتي اطرافيان بيت خود را نتواند کنترل و مهار کند و براي دفاع متعصبانه از آنان به امام (ره) نامه بنويسد که: اطلاعات شما روي ساواک شاه را سفيد کرده؛ تا جايي که امام (ره) به او بنويسد؛ چرا که فقيه متعصب نسبت به اطرافيان خود در نظر و ديد امام عسکري(ع) در حديث معتبر اين چنين معرفي شده است:«اولئک اضر من جيش يزيد علي اصحاب الحسين(ع) لانهم يسلبونهم الارواح والموال»
      و يا آن فقيهي که در کوران فتنه – بدون اعلام حمايت از ولي امر- مدافعان ولايت و ياغيان و بغا اهل فتنه را در يک تراز مساوي قرار داده و به عدم اختلاف فرا ميخواند نميتواند در ميدان اقدام و عمل يک فقيه انقلابي باشد چون اين کار از سکوت خواص هم که خيانت است بدتر است چون ضربه اش از سکوت بيشتر است. و يا بدون کمترين توجه به شرايط نه گانه ولي امر براي توافقنامه برجام اعلان تبريک و پيروزي بزرگ مي کند او نميتواند يک فقيه انقلابي بصير باشد.
      و آن فقيهي که در بيان و قلم خود حمايت از کسي ميکند که شعار «نه غزه» نه لبنان جانم فداي ايران در کف خيابان سر ميدهد،نمي تواند در ميدان اقدام و عمل يک فقيه انقلابي باشد. و گوهر انقلابي شخصيت فقيه در کوران تلاطم حوادث سرنوشت ساز بروز ميکند؛ چرا که : تعرف اقدار الرجال عند مزال الاقدام.
      و خلاصه حوزه علميه انقلابي : در يک جمله حوزه اي است که در عرصه اجتهاد و استنباط و نظريه پردازي ، و نيز در ميدان اقدام و عمل به ارزشهاي انقلابي پايبند باشد. و امروز بزرگترين وظيفه و از اهم واجبات حوزه هاي علميه پرورش مجتهدان وفقهاي جوان انقلابي است
  حسين بنيادي
    راهكارهاي انقلابي ماندن حوزه
      پذيرش طلاب به حوزه با بررسي مؤلفه‌هاي انقلابي
      گسترش مباحث اعتقادي و اخلاقي
      تأسيس كميته حوزه انقلابي
        با حضور همه اقشار حوزه
      تدوين سرفصل‌هاي حوزه انقلابي
        با توجه به مباني انديشه امام و رهبري
      اشتغال اساتيد انقلابي در مدارس
      برگزاري دروس ولايت فقيه
      توجه بيشتر به فعاليت‌هاي مدارس
      تأسيس كميته ارتباطي مجمع عمومي جامعه مدرسين و مدارس
      قرار دادن مباحث انقلاب در متون درسي
      بازخواني دغدغه‌هاي رهبري درباره حوزه انقلابي
      انجام پژوهش‌هاي مرتبط با حوزه انقلابي
      تعريف نظامات محتوايي و سازماني حوزه
      شناخت اركان اساسي انقلابي بودن
      شخصيت‌سازي طلاب با سه مؤلفه
        علمي
        اخلاقي
        انقلابي
      تدوين كتاب انقلاب؛ شامل تمام مباحث مربوط به انقلاب
    متن
      ايشان به بخش هاي مهمي از اين سرفصل ها که در جلسه هم انديشي هيئت رئيسه مجمع عمومي جامعه مدرسين و مديران محترم مدارس مقدسه علميه قم مورد بررسي قرار گرفت، اشاره داشت که ذيلاً به آنها اشاره مي شود:
      1. اهميت جذب و پذيرش طلاب ورودي به حوزه هاي علميه با مؤلفه هاي مربوط به انقلاب اسلامي
      2. اهميت و ضرورت گسترش مباحث اعتقادي و اخلاقي
      3. اهميت و ضرورت تاسيس کميته حوزه انقلابي با حضور همه اقشار حوزه
      4. اهميت و ضرورت تدوين سرفصل هاي حوزه انقلابي با توجه به مباني و انديشه امام و رهبري
      5. اشتغال اساتيد سابقه دار و انقلابي در مدارس علميه سطح يک
      6. گسترش دروس و مباحث ولايت فقيه در قالب درس، مقاله و کرسي هاي علمي
      7. اهميت و ضرورت هاي توجه بيشتر در تمام ابعاد به فعاليت هاي مدارس علميه سطح يک
      8. تاسيس کميته ارتباطي ميان مجمع عمومي جامعه مدرسين و مدارس علميه سطح يک در موضوع حوزه انقلابي
      9. قرار دادن عناوين مربوط به انقلاب اسلامي در متون و درس هاي اصلي حوزويان
      10. بازخواني و بازشناسي دغدغه هاي مقام معظم رهبري درباره حوزه انقلابي
      11. به کار گيري مراکز تحقيقاتي در راستاي پژوهش هاي مرتبط با حوزه انقلابي
      12. تعريف نظامات حوزه در بعد محتوايي، ساختاري و سازماني
      13. شناخت ارکان اساسي و اعتقادي انقلابي بودن
      14. توجه به شخصيت سازي طلاب محترم با سه مؤلفه علمي، اخلاقي و انقلابي
      15. تدوين و تهيه کتاب انقلاب به صورتي که شامل تاريخ، منطق، مفاهيم، و انديشه هاي انقلاب اسلامي باشد، به صورتي که منشوري متقن از انديشه انقلاب اسلامي در کلام امام و رهبري باشد.
  محمود صفاري
    راه انقلابي ماندن حوزه
      هدايت‌گري سياسي
        به جاي فعال سياسي بودن
        ناصح سياسي بودن
      هدايت فكري مردم
      غمخوار مردم بودن
    متن
      ماروحانيون 3 وظيفه بسيار مهم در حوزه داريم اگر ميخواهيم حوزه انقلابي بماند: 1- هدايت گري سياسي : ( نه فعال سياسي ) حوزه فعال سياسي نيست ، ناصح سياسي است . هدايت سياسي انقلاب وظيفه حوزه انقلابي است.
      2- هدايت فکري : مردم هدايت فکري خود را ازما مي خواهند.
      3- غمخوار مردم باشيم : روحاني زماني در همه امور موفق است که خود را از مردم بداند و غم خوار مردم باشد
  قدمعلي اسحاقيان
    شاخص‌هاي انقلاب
      انتقال و تفهيم ولايت فقيه به نسل جديد
      داشتن روحيه جهاد و شهادت
    متن
      شاخصه هاي انقلاب و مفاهيم داراي چند مؤلفه است :
      1-جايگاه رهبري در انقلاب اسلامي : بحث ولايت و نقش ولايت فقيه بايد از صدر اسلام تا الان به نسل جديد انتقال و تفهيم شود ، ما بايد نسبت به ولي فقيه حساسيت داشته باشيم همان طور که بزرگان ما داشتند .
      2- داشتن روحيه جهادي : جهاد شهادت يکي از مؤلفه هاي انقلاب است ، اگر کار جهادي نباشد انقلاب تبديل مي شود به حکومتهايي غير اسلامي که الان هست.
  ابراهيم شفيعي
    راه انقلابي شدن حوزه
      توجه به طلاب در ابتداي ورود به حوزه
      بحث از مباني انقلاب در سطح يك دروس حوزه
        بررسي دلايل رسيدن امام ره از مباني فقهي به حكومت اسلامي
      آشنا نمودن طلاب با تاريخ اسلامي
      بحث از مباني اعتقادي مؤثر در حكومت اسلامي
      آشنايي با نظام‌هاي جهاني
        شناختن انقلابي بودن از طريق شناختن ضد آن
    متن
      بحث اينکه حوزه انقلابي چه موقع اتفاق مي افتد ؟ ما بايد از ابتداي ورود به حوزه به فکر باشيم و به نظر بنده اگر ما در همان ابتدا کاري انجام ندهيم در سطوح ديگر نمي توان کاري کرد ، آنچه که در سطح 1 بحث ميشود ادبيات ، منطق و اعتقادات است اما ازمباني انقلاب و امام و رهبري خبري نيست و به عنوان يک درس تلقي نشده ، اگر ما يکسري درس ها را در مدارس جزء متون درسي بياوريم بسيار مؤثر خواهد بود.
      غير از مباني بايد در واقع علت اينکه نگاه امام متفاوت بوده رابيان کنيم و اينکه چطور شد حضرت امام (ره ) از اين مباني فقهي به حکومت اسلامي رسيدند و لي بقيه نرسيدند؟ بايد استدلال و بررسي شود.
      آشنايي با تاريخ اسلامي : ما از تاريخ خيلي اطلاعي نداريم و بايد از جريانهاي سياسي که در تاريخ انقلاب رخ داده بحث کرد .
      بحث کنيم مباني اعتقاداتي را که خروجي حکومت اسلامي دارند اضافه بر آن اعتقاداتي که هست .
      بحث تاريخ تقويت بنيادهاي اعتقادي با اين نگاه و آشنايي با نظام هاي جهاني : ما وقتي مي خواهيم انقلابي باشيم بايد ضد آن را هم بشناسيم .( تعرف اشياء و اضدادها ). بايد يک کارهايي انجام شود تا طلاب با معارف جهاني آشنا بشوند.