Sheet 1
سند تحوّل بنيادين آموزش و پرورش
  دستور
    امام خميني ره
      صحيفه امام، ج 21، ص 96
        من به همه مسئولين و دست اندركاران سفارش مي‌كنم كه به هر شكل ممكن وسايل ارتقاي اخلاقي و اعتقادي و علمي و هنري جوانان را فراهم سازيد و آنان را تا مرز رسيدن به بهترين ارزش‌ها و نوآوري‌ها همراهي كنيد و روح استقلال و خودكفايي را در آنان زنده نگهداريد.
    مقام معظّم رهبري
      بيانات 1385/2/12
        ما در آموزش و پرورش احتياج به تحول داريم
      بيانات 1386/5/3
        آموزش و پرورش كنوني كشور ما، ساخته و پرداخته فكر ما و برنامه‌هاي ما و فلسفه ما نيست، بناي كار بر آن فلسفه‌اي نبود كه ما امروز دنبال آن فلسفه هستيم
        تحول يك كلمه است. لكن در پشت اين وجود لفظي، در پشت اين كلمه، يك دنيا كار نهفته است
      بيانات 1385/2/12
        بهترين و برجسته ترين فكرها بايد بنشينند براي آموزش و پرورش طراحي كنند، بايد فلسفه آموزش و پرورش اسلامي واضح باشد و براساس اين فلسفه افق آينده آموزش و پرورش كشور روشن باشد. معلوم باشد ما دنبال چه هستيم و كجا مي‌خواهيم برويم و براساس آن خط كشي بشود، برنامه‌ريزي بشود و راه‌ها مشخص بشود. ما به اين احتياج داريم، آموزش و پرورش بايد از روزمرگي بيرون بيايد. اين اساس حرف است
    شوراي عالي انقلاب فرهنگي
      با تأييد سند فلسفه تعليم و تربيت جمهوري اسلامي ايران، مصوبه «سند تحول بنيادين آموزش و پرورش » كه در جلسات
681 ، 682 ، 683 ، 684 ، 685 ، 686 ، 687 ، 688 ، 690 ، 691 ، 692 ، 694 ، 695 ، 696 ، 697
تاريخ
12 / 11 / 89 ، 89/11/26 ، 89/12/3 ، 89/12/10 ، 89/12/17 ، 90/1/23 ، 90/2/6 ، 90/2/20 ، 90/3/31 ، 90/4/14 ، 90/4/21 ، 90/5/4 ، 90/6/15 ، 90/6/22 ، 5/ 7/ 90
شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب نهائي رسيده است؛ به شرح ذيل براي اجراء ابلاغ مي‌شود
  مقدمه
    تحقق ارزشها و آرمانهاي متعالي انقلاب اسلامي مستلزم تلاش همه جانبه در تمام ابعاد فرهنگي، علمي، اجتماعي و اقتصادي است.
    عرصه تعليم و تربيت از مهمترين زيرساخت‌هاي تعالي همه جانبه كشور و ابزار جدي براي ارتقاي سرمايه انساني شايسته كشور در عرصه‌هاي مختلف است.
    تحقق آرمانهاي متعالي انقلاب اسلامي ايران مانند احياي تمدن عظيم اسلامي، حضور سازنده، فعال و پيشرو در ميان ملت‌ها و كسب آمادگي براي برقراري عدالت و معنويت در جهان در گرو تربيت انسان‌هاي عالم، متقي و آزاده و اخلاقي است.
    تعليم و تربيتي كه تحقق‌بخش حيات طيبه، جامعه عدل جهاني و تمدن اسلامي ايراني باشد در پرتو چنين سرمايه انساني متعالي است كه جامعه بشري آمادگي تحقق حكومت جهاني انسان كامل را يافته و در سايه چنين حكومتي ظرفيت و استعدادهاي بشر به شكوفايي و كمال خواهد رسيد.
    تحقق اين هدف نيازمند ترسيم نقشه راهي است كه در آن نحوه طي مسير، منابع و امكانات لازم، تقسيم كار در سطح ملي و الزامات در اين مسير به صورت شفاف و دقيق مشخص شده باشد.
    در تهيه سند ملي تحول بنيادين آموزش و پرورش كوشش شده است تا با الهام گيري از اسناد بالادستي و بهره‌گيري از ارزش‌هاي بنيادين آن‌ها و توجه به اهداف راهبردي نظام جمهوري اسلامي ايران، چشم‌انداز و اهداف تعليم و تربيت در افق 1404 هجري شمسي تبيين شود.
    تحول بنيادين در نظام آموزش و پرورش مبتني بر آرمان‌هاي بلند نظام اسلامي بايد معطوف به چشم‌اندازي باشد كه در افق روشن 1404 ، ترسيم‌گر ايراني توسعه‌يافته با جايگاه اول اقتصادي، علمي و فناوري در سطح منطقه با هويتي اسلامي انقلابي، الهام بخش جهان اسلام همراه با تعاملي سازنده و مؤثر در عرصه روابط بين‌المللي است.
    اگرچه در سه دهه گذشته تلاش‌هاي وافر و قابل تقديري از طرف مسئولان و دست‌اندركاران نظام تعليم و تربيت براي بهبود و اصلاح نظام آموزشي كشور به عمل آمد كه خوشبختانه نتايج مثبت و مفيدي نيز بر جاي گذاشته است؛ ليكن هنوز آموزش و پرورش با چالش‌هاي جدي روبرو است و برونداد آن در طراز جمهوري اسلامي ايران و پاسخگوي تحولات محيطي و نيازهاي جامعه نمي‌باشد.
    از اين رو تأكيدات حكيمانه رهبر فرزانه انقلاب اسلامي مبني بر ضرورت تحول بنيادي در آموزش و پرورش با تكيه بر فلسفه تعليم و تربيت اسلامي – ايراني و تدوين الگوي اسلامي – ايراني براي تحول و پرهيز از الگوهاي وارداتي، كهنه و تقليدي محض، چراغ راه برون‌رفت از چالش‌هاي نظام آموزشي كشور است.
    خوشبختانه با درك ضرورت و اهميت اين امر و در پاسخ به نداي هوشمندانه رهبري معظم انقلاب اسلامي، طرح تدوين سندتحول بنيادين آموزش و پرورش در افق چشم‌انداز بيست ساله جمهوري اسلامي ايران پس از تدوين و تصويب در شوراي عالي آموزش و پرورش در دستور کار شوراي عالي انقلاب فرهنگي قرار گرفت و سرانجام پس از شكل‌گيري حلقه‌هاي كارشناسي – پژوهشي با مشاركت صاحب‌نظران حوزوي و دانشگاهي و مديران و كارشناسان مجرب آموزش و پرورش و ساير دستگاههاي ذيربط، ضمن پايبندي به ديدگاههاي حضرت امام خميني (ره) و نظرات مقام معظم رهبري درباره تحول بنيادين نظام آموزشي و همسو با اسناد فرادستي، از جمله سند چشم‌انداز بيست ساله كشور، سند مذكور تدوين و به تصويب اين شورا رسيد.
  كليات
    در اين سند، اصطلاحات به کار رفته به شرح ذيل تعريف مي‌شوند
      نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي
        نهادي است اجتماعي و فرهنگي و سازمان يافته که به عنوان مهم ترين عامل انتقال، بسط واعتلاي فرهنگ در جامعه اسلامي ايران، مسئوليت آماده‌سازي دانش آموزان جهت تحقق مرتبه اي از حيات طيبه در همه ابعاد را برعهده دارد که تحصيل آن مرتبه براي عموم افراد جامعه لازم يا شايسته باشد . دستيابي به اين مرتبه از آمادگي براي تكوين وتعالي پيوسته هويت دانش آموزان (با تاكيد بر وجوه مشترك انساني، اسلامي و ايراني) ضمن ملاحظه ويژگي هاي فردي و غير مشترک و نيز در راستاي شکل گيري و اعتلاي مداوم جامعه صالح اسلامي مستلزم آن است که تربيت يافتگان اين نظام شايستگي‌هاي لازم براي درک واصلاح مداوم موقعيت خود وديگران را براساس نظام معيار اسلامي کسب نمايند
      تعليم و تربيت
        فرايندي تعالي جويانه، تعاملي، تدريجي، يكپارچه و مبتني بر نظام معيار اسلامي که به منظور هدايت افراد جامعه به سوي آمادگي براي تحقق آگاهانه واختياري مراتب حيات طيبه در همة ابعاد، زمينه هاي مناسب تكوين و تعالي پيوسته هويت ايشان را در راستاي شکل گيري وپيشرفت جامعه صالح اسلامي فراهم مي‌آورد
      ساحت‌هاي تعليم و تربيت
        ساحت‌هاي مندرج در فلسفه تعليم و تربيت در جمهوري اسلامي ايران (تعليم و تربيت اعتقادي، عبادي و اخلاقي، تعليم و تربيت زيباشناختي و هنري، تعليم و تربيت اقتصادي و حرفه‌اي، تعليم و تربيت علمي و فناورانه) مي‌باشد
          اعتقادي، عبادي و اخلاقي
          زيباشناختي و هنري
          اقتصادي و حرفه‌اي
          علمي و فناورانه
      نظام معيار اسلامي
        مباني و ارزش هاي مبتني بر دين اسلام ناب محمدي يا سازگار با آن، مشتمل برسلسله مراتبي از ارزشهاست که ناظر به همه ابعاد زندگي انسان است، زيرا دين اسلام به همه عرصه‌هاي امور اجتماعي و فردي، دنيوي و اخروي، مادي و معنوي زندگي بشر پرداخته است (نفي سکولاريسم) هر چند نسبت به پاره اي از اين عرصه ها، به عرصه ي کليات اکتفا و نسبت به بخشي ديگر ، جزئيات را نيز ذکر کرده است
      شايستگي هاي پايه
        مجموعه‌اي ترکيبي از صفات و توانمندي‌هاي فردي و جمعي ناظر به همه جنبه‌هاي هويت (عقلاني، عاطفي، ارادي و عملي) و نيز تمام مولفه‌هاي جامعه بر اساس نظام معيار اسلامي است،که متربيان براي دست‌يابي به مراتب حيات طيبه جهت درک موقعيت خود و ديگران و عمل فردي و جمعي براي بهبود مستمر آن،بايد اين گونه صفات و توانمندي ها را «کسب »کنند
      هويت
        برآيند مجموعه‌اي از بينش‌ها، باورها، گرايش‌ها، اعمال و صفات آدمي است. از اينرو، نه تنها امري ثابت و از پيش تعيين شده نيست، بلكه حاصل تلاش و توفيق شخص و تا حدودي متأثر از شرايط اجتماعي است. انسان، موجودي است که مي تواند با تكيه بر فطرت و استعدادهاي طبيعي خود و با استفاده از نيروي عقل و اختيار و اراده خويش، به معرفت دست يابد. معرفت ايجاد شده مي‌تواند زمينه ميل و گرايش را در او فراهم سازد. بينش و گرايش دروني، زمينه باور (ايمان) و تکوين اراده (تصميم معطوف به عمل) را در وي فراهم مي‌آورد و با عمل و تکرار آن، به تدريج هويتش شکل مي گيرد. همين امور نيز، در هر گونه تحول هويت، پس از تکوين اوليه آن نقش آفرين است
      معلم و مربي
        «معلم » و « مربي » (مترادف هم بكار رفته است) به فردي اطلاق مي شود كه رسالت خطير تربيت دانش آموزان را در نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي بر عهده دارد
      جامعه اسلامي
        اجتماعي است که بر روي نمودن به خدا در حالت تسليم ورضا استوار مي شود نه بر روابط نژادي ،خويشاوندي يا قبيله‌اي ويا روابط انتفاعي وستمگرانه يا روابط قراردادي-که رويكرد استخدامي داشته ومتکي بر منفعت هاي يک طرف يا دو طرف قرارداد مي‌باشند. در جامعه اسلامي که مظهر تحقق بعد اجتماعي حيات طيبه به شمار مي‌آيد، پيوندها خشونت آميز (ناشي از ترس وتهديد وارعاب) يا انتفاعي (ناشي از سودگرايي واستثمار يا استخدام ديگران) نيست بلکه ارتباط ميان اعضاي جامعه به ارزشهاي انساني و اخلاقي، معرفت، محبت واطاعت از خدا (پيروي آگاهانه واختياري از نظام معيار ديني) معطوف است. در چنين جامعه‌اي روابط ظالمانه وتعصبات نژادپرستانه طرد مي شود و برتوحيد به عنوان اساس تکوين وگسترش روابط اجتماعي تأكيد مي گردد
      سنين لازم التعليم
        سن تعليم و تربيت رسمي 5سالگي است اما سن افراد لازم التعليم (لازم التربيه) طبق قانون مشخص مي‌شود
      حيات طيبه
        وضع مطلوب زندگي بشر در همه ابعاد و مراتب، بر اساس نظام معيار اسلامي (مباني و ارزشهاي مقبول دين الهي) است كه تحقق آن باعث دستيابي به غايت زندگي يعني قرب الي الله خواهد شد. اين‌گونه زندگاني مستلزم ارتباط آگاهانه و اختياري با حقيقت هستي و تشديد رابطه با او در همه شئون فردي و اجتماعي زندگي است كه بايد بر اساس انتخاب و التزام آگاهانه و آزادانه نظام معيارِ مناسب با دينِ اسلام باشد. بنابراين، يكي از مشخصات اصلي حيات طيبه، تكيه بر ارزش غايي زندگي قرب الي الله و نظام معيار متناسب با آن يعني مباني و ارزشهاي مقبولِ دينِ اسلام است. زيرا با توجه به لزوم پذيرش ربوبيت خداوند متعال، به عنوان يگانه رب حقيقي جهان و انسان، اين نظام معيار، جهت اساسي نحوه تحقق حيات طيبه را در همه مراتب و ابعاد زندگي با اين نظام (تقوا)، وجه تمايز اساسي حيات طيبه از زندگي غيرديني (= سكولار) رايج محسوب ميشود. كه نقطه اوج و حقيقت آن در جامعه جهاني مهدوي محقق مي گردد
      چشم انداز
        معرف وضع مطلوب دست يافتني است که با الهام از وضعيت آرماني انعکاس يافته در رهنامه تعليم و تربيت رسمي عمومي و تحت تأثير چالش‌ها ترسيم شده است. استنادات اين چشم‌انداز مؤيد فرايندي است که به اين تصوير از وضع مطلوب دست يافتني معنا مي‌بخشد. بنا بر نظامنامه تدوين سند جامع تحول و نوسازي نظام آموزشي (مصوب جلسه 64 مورخ 1/ 4/ 89 شوراي تخصصي تحول و نوسازي نظام آموزشي كشور) چشم انداز اين‌گونه تعريف مي شود: چشم انداز نظام آموزشي اعلاميه جهت‌گيري نظام آموزشي و بيانگر هويت و آرمان آن است كه تصويري از مقاصد آينده نظام آموزشي كشور در افق 1404 را ترسيم مي كند. اين چشم انداز بر اساس اسناد بالادستي: قانون اساسي، سياست هاي كلي نظام، سند چشم انداز بيست ساله و فلسفه تعليم و تربيت در جمهوري اسلامي ايران، در افق 1404 ترسيم مي شود
      نظام دوري
        نظام دوري عبارت است از همراهي معلم با دانش‌آموزان در چند پايه تحصيلي
  بيانيه ارزش‌ها
    گزاره‌هاي ارزشي مندرج در بيانيه ارزش‌ها، بايدها و نبايدهايي اساسي است که لازم است تمام اجزا و مؤلفه‌هاي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي هماهنگ با آنها بوده و همه سياست‌گذاران و کارگزاران نظام ملتزم و پايبند به آنها باشند.
    اين ارزش‌ها براساس آموزه‌هاي قرآن کريم و سنت پيامبر اکرم (ص) و حضرات اهل بيت (عليهم‌السلام)، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، رهنمودهاي رهبر کبير انقلاب اسلامي حضرت امام خميني (ره) و مقام معظم رهبري و سند چشم‌انداز بيست ساله و نقشه جامع علمي کشور و سياست‌هاي کلي تحول نظام آموزشي تهيه و تدوين شده است و با مباني نظري تحول بنيادين آموزش و پرورش (شامل فلسفه تعليم و تربيت، فلسفه تعليم و تربيت رسمي عمومي و رهنامه نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي در جمهوري اسلامي ايران) سازگار و مستند به مضامين مندرج در آنها مي‌باشد
    گزاره‌هاي ارزشي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي عبارتند از
      ۱ـ آموزه‌هاي قرآن کريم، نقش معنوي، اسوه‌اي، هدايتي و تربيتي پيامبر اکرم (ص) و حضرت فاطمه زهرا (سلام‌الله عليها) و ائمه معصومين (عليهم‌السلام) به ويژه امام زمان (عج) و ولايت‌مداري در تمام ساحت‌ها براي تحقق جامعه عدل جهاني (جامعه مهدوي)
        تبصره: اقليت‌هاي مذهبي مصرح در قانون اساسي براساس قوانين موضوعه اقدام خواهند کرد
      ۲ـ آموزه‌هاي بنيادين مهدويت و انتظار که رمز هويت اسلام ناب و عامل حيات و بقاي آن در عصر غيبت است، به عنوان مهمترين رسالت منتظران در عصر غيبت.
      ۳ـ ميراث نظري و عملي حضرت امام خميني (ره)، تعميق علاقه و پيوند با انقلاب اسلامي، قانون اساسي و ولايت فقيه
      ۴ـ فرآيند تعليم و تربيت در تمام ساحت‌ها شامل تعليم و تربيت اعتقادي، عبادي و اخلاقي، تعليم و تربيت اجتماعي و سياسي، تعليم و تربيت زيستي و بدني، تعليم و تربيت زيباشناختي و هنري، تعليم و تربيت اقتصادي و حرفه‌اي، تعليم و تربيت علمي و فناورانه منطبق بر نظام معيار اسلامي (مباني و ارزش‌هاي برگرفته از قرآن کريم، سنت حضرات معصومين (عليهم السلام) و عقل) که تعليم و تربيت اعتقادي، عبادي و اخلاقي در آن محوريت دارد.
      ۵ـ زمينه‌سازي کسب شايستگي‌هاي پايه ـ با تأکيد بر خصوصيات مشترک اسلامي ـ ايراني و انقلابي، در راستاي تکوين و تعالي پيوسته هويت دانش‌آموزان در ابعاد فردي، خانوادگي و اجتماعي.
      ۶ـ هويت شناخت‌مدار و واقع‌نمايي و معناي گسترده، جامع و منسجم معرفت (وحياني، عقلاني، نقلي و تجربي).
      ۷ـ نقش معلم (مربي) به عنوان هدايت‌کننده و اسوه‌اي امين و بصير در فرآيند تعليم و تربيت و مؤثرترين عنصر در تحقق مأموريت‌هاي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي.
      ۸ـ بصيرت و تعالي در زمينه‌هاي گوناگون عبادي ـ اخلاقي، اعتقادي، سياسي، اجتماعي، فرهنگي.
      ۹ـ کرامت ذاتي و اکتسابي انسان و کسب فضايل اخلاقي از جمله: ايمان، تقوا، تولي و تبري، عمل صالح، خودباوري، روحيه مجاهدت، ظلم‌ستيزي، علم، حکمت، عفت، شجاعت، عدالت، صداقت، ايثار و فداکاري.
      ۱۰ـ سلامت جسماني، نشاط و تقويت اراده.
      ۱۱ـ تکوين و تعالي جنبه‌هاي انساني هويت دانش‌آموزان براي تقويت روابط حق محور، عدالت‌گستر و مهرورزانه با همه انسان‌ها در سراسر جهان.
      ۱۲ـ منزلت علم نافع، هدايت‌گر و توانمندساز و مقام و جايگاه عالم و معلم.
      ۱۳ـ پرورش، ارتقا و تعميق انواع و مراتب عقلانيت در همه ساحت‌هاي تعليم و تربيت.
      ۱۴ـ ارتقاء جايگاه و نقش تربيتي خانواده و مشارکت اثربخش آن با نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي.
      ۱۵ـ نقش تربيتي اماکن مذهبي، نهادهاي مردمي، اجتماعي و رسانه.
      ۱۶ـ عدالت تربيتي در ابعاد کمي، همگاني و الزامي و عدالت کيفي با رعايت تفاوت‌هاي فردي، جنسيتي، فرهنگي و جغرافيايي.
      ۱۷ـ جايگاه و نقش تعليم و تربيتي نهاد رسانه و فناوري‌هاي ارتباطي و بهره‌گيري هوشمندانه از آن و مواجهه فعال و آگاهانه جهت پيشگيري و کنترل آثار و پيامدهاي نامطلوب آن.
      ۱۸ـ توجه توأمان به منافع و مصالح فردي و اجتماعي در چارچوب منافع و مصالح ملي.
      ۱۹ـ صيانت از وحدت ملي و انسجام اجتماعي با محوريت هويت مشترک اسلامي ـ ايراني.
      ۲۰ـ وطن‌دوستي و افتخار به ارزش‌هاي اصيل و ماندگار اسلامي ـ ايراني و اهتمام به برپايي جامعه مهدوي.
      ۲۱ـ تقويت گرايش به زبان و ادبيات فارسي به عنوان زبان مشترک.
      ۲۲ـ استمرار فرهنگ اسلامي ـ ايراني از طريق ارزيابي آگاهانه آن و تعامل نقادانه با ساير فرهنگ‌ها براساس نظام معيار اسلامي.
      ۲۳ـ مسئوليت‌پذيري همه‌جانبه، مشارکت اجتماعي و داشتن روحيه جمعي و مهارت مورد نياز جامعه.
      ۲۴ـ روحيه کارآفريني، کسب شايستگي‌هاي عام حرفه‌اي و مهارتي و هنري زمينه‌ساز کار مولد.
      ۲۵ـ ارج نهادن به دستاوردهاي علمي و تجربه‌هاي بشري در چارچوب نظام معيار اسلامي و بسترسازي براي دستيابي به مرجعيت علمي جهان.
      ۲۶ـ نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي به عنوان عامل اثرگذار اجتماعي و مولد نيروي انساني و سرمايه فرهنگي و معنوي جهت رشد و تعالي همه‌جانبه و پايدار و اعتلاي فرهنگ عمومي مبتني بر نظام معيار اسلامي.
      ۲۷ـ مدرسه به عنوان کانون تعليم و تربيت رسمي عمومي و محل کسب تجربه‌هاي تربيتي.
      ۲۸ـ تقويت شأن حاکميتي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي در ابعاد سياست‌گذاري، برنامه‌ريزي، پشتيباني و نظارت و ارزيابي ضمن مشارکت‌پذيري و کاهش تصدي‌گري غيرضرور در بعد اجرا با رعايت اصل عدالت.
      ۲۹ـ آينده‌پژوهي و پايش تحولات مؤثر بر تعليم و تربيت رسمي عمومي به منظور ايفاي نقش فعال در مواجهه با چالش‌هاي پيش رو در عرصه‌هاي مختلف.
      ۳۰ـ جامعيت، يکپارچگي و توجه متوازن به ساحت‌هاي تعليم و تربيت.
  بيانيه مأموريت
    وزارت آموزش و پرورش مهمترين نهاد تعليم و تربيت رسمي عمومي، متولي فرآيند تعليم و تربيت در همه ساحت‌هاي تعليم و تربيت، قوام بخش فرهنگ عمومي و تعالي‌بخش جامعه اسلامي براساس نظام معيار اسلامي، با مشارکت خانواده، نهادها و سازمان‌هاي دولتي و غيردولتي است. اين نهاد مأموريت دارد با تأکيد بر شايستگي‌هاي پايه، زمينه دستيابي دانش‌آموزان در سنين لازم التعليم طي ۱۲ پايه (چهار دوره تحصيلي سه ساله) تحصيلي به مراتبي از حيات طيبه در ابعاد فردي، خانوادگي، اجتماعي و جهاني را به صورت نظام‌مند، همگاني، عادلانه و الزامي در ساختاري کارآمد و اثربخش فراهم سازد. انجام اين مهم نقش زيرساختي در نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي خواهد داشت
  چشم‌انداز
    نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي در افق ۱۴۰۴، با اتکاء به قدرت لايزال الهي، مبتني بر نظام معيار اسلامي، فرهنگ و تمدن اسلامي ـ ايراني و قوام‌ بخش آنها و زمينه‌ساز جامعه جهاني عدل مهدوي و برخوردار از توانمندي‌هاي تربيتي ممتاز در طراز جمهوري اسلامي ايران در سطح منطقه، الهام‌بخش و داراي تعامل سازنده و مؤثر با نظام‌هاي تعليم و تربيتي در سطح جهان، توانمند در زمينه‌سازي براي شکوفايي فطرت و استعدادها و شکل‌گيري هويت يکپارچه اسلامي، انقلابي ـ ايراني دانش‌آموزان با توجه به هويت اختصاصي آنان؛ کارآمد، اثربخش، يادگيرنده، عدالت‌محور و مشارکت‌جو، برخودار از مربيان و مديران مؤمن آراسته به فضائل اخلاق اسلامي عامل به عمل صالح، تعالي‌جو و تحول‌آفرين، انقلابي، آينده‌نگر، عاقل، متعهد، امين، بصير، حق‌شناس
    مدرسه در افق چشم‌انداز ۱۴۰۴
      برپايه اين چشم‌انداز، مدرسه جلوه‌اي است از تحقق مراتب حيات طيبه، کانون عرضه خدمات و فرصت‌هاي تعليم و تربيتي، زمينه‌ساز درک و اصلاح موقعيت توسط دانش‌آموزان و تکوين و تعالي پيوسته هويت آنان براساس نظام معيار اسلامي، در چارچوب فلسفه و رهنامه نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي جمهوري اسلامي ايران که داراي ويژگي‌هاي زير است
        ـ تجلي بخش فرهنگ غني اسلامي، انقلابي در روابط و مناسبات با خالق، جهان خلقت، خود و ديگران «به ويژه تکليف‌گرايي، مسئوليت‌پذيري، کرامت نفس، امانتداري، خودباوري، کارآمدي، کارآفريني، پرهيز از اسراف و وابستگي به دنيا، همدلي، احترام، اعتماد، وقت‌شناسي، نظم، جديت، ايثارگري، قانون‌گرايي، نقادي و نوآوري، استکبارستيزي، دفاع از محرومان و مستضعفان و ارزش‌هاي انقلاب اسلامي
        ـ نقطه اتکاي دولت و ملت در رشد، تعالي و پيشرفت کشور و کانون تربيت محله.
        ـ برخوردار از قدرت تصميم‌گيري و برنامه‌ريزي در حوزه‌هاي عملياتي در چارچوب سياست‌هاي محلي، منطقه‌اي و ملي.
        ـ نقش‌آفرين در انتخاب آگاهانه، عقلاني، مسئولانه و اختياري فرآيند زندگي فردي، خانوادگي و اجتماعي دانش‌آموزان براساس نظام معيار اسلامي.
        ـ داراي ظرفيت پذيرش تفاوت‌هاي فردي، کشف و هدايت استعدادهاي متنوع فطري و پاسخگويي به نيازها، علائق و رغبت دانش‌آموزان در راستاي مصالح و چارچوب نظام معيار اسلامي.
        ـ يادگيرنده، کمال‌جو، خواستار تعالي مستمر فرصت‌هاي تربيتي، تسهيل‌کننده هدايت، يادگيري و تدارک بيننده خودجوش ظرفيت‌هاي جديد در خدمت تعليم و تربيت.
        ـ‌ خودارزياب، مسئول و پاسخگو نسبت به نظارت و ارزيابي بيروني.
        ـ تأمين‌کننده نيازهاي فردي و اجتماعي و محيط اخلاقي، علمي، امن، سالم، بانشاط، مهرورز و برخوردار از هويت جمعي.
        ـ برخوردار از مربيان داراي فضائل اخلاقي و شايستگي‌هاي حرفه‌اي با هويت يکپارچه توحيدي براساس نظام معيار اسلامي.
        ـ مبتني بر رويکرد مديريتي نقدپذير، مشارکت‌جو.
        ـ متکي بر ارکان تعليم و تربيت و بهره‌مند از ظرفيت عوامل سهيم و مؤثر و مبتني بر مشارکت ذي‌نفعان با تأکيد بر مربيان، دانش‌آموزان و خانواده.
        ـ برخوردار از بهره فناوري آموزشي در سطح معيار؛ با توجه به طيف منابع و رسانه‌هاي يادگيري (شبکه ملي اطلاعات و ارتباطات).
        ـ داراي ظرفيت تصميم‌سازي براي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي.
        ـ داراي تعامل اثربخش با مساجد و ديگر نهادها، مراکز مذهبي و کانون‌هاي محلي نظير فرهنگسرا، کتابخانه‌هاي عمومي و برخوردار از ارتباط مستمر و مؤثر با عالمان ديني، صاحب‌نظران و متخصصان.
        ـ داراي پيوند مؤثر با موضوعات و مسائل جامعه در مقياس محلي، منطقه‌اي و ملي با حضور فعال در حيات اجتماعي.
  هدف‌هاي كلان
    ۱ـ تربيت انساني موحد و مؤمن و معتقد به معاد و آشنا و متعهد به مسئوليت‌ها و وظايف در برابر خدا، خود، ديگران و طبيعت، حقيقت‌جو و عاقل، عدالت‌خواه و صلح‌جو، ظلم‌ستيز، جهادگر، شجاع و ايثارگر و وطن‌دوست، مهرورز، جمع‌گرا و جهاني‌انديش، ولايت‌مدار و منتظر و تلاشگر در جهت تحقق حکومت عدل جهاني، با اراده و اميدوار، خودباور و داراي عزت نفس، امانتدار، دانا و توانا، پاکدامن و با حياء، انتخابگر و آزادمنش، متعلق به اخلاق اسلامي، خلاق و کارآفرين و مقتصد و ماهر، سالم و بانشاط، قانون‌مدار و نظم‌پذير و آماده ورود به زندگي شايسته فردي، خانوادگي و اجتماعي براساس نظام معيار اسلامي.
    ۲ـ‌ ارتقاي نقش نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي و خانواده در رشد و تعالي کشور، بسط و اعتلاي فرهنگ عمومي و زمينه‌سازي براي اقتدار و مرجعيت علمي و تکوين تمدن اسلامي ـ ايراني در راستاي تحقق جامعه جهاني عدل مهدوي با تأکيد بر تعميق معرفت و بصيرت ديني و سياسي،‌ التزام به ارزش‌هاي اخلاقي، وفاداري به نظام جمهوري اسلامي ايران، اعتقاد و التزام عملي به اصل ولايت مطلقه فقيه و مردم‌سالاري ديني، تحکيم وحدت ملي، تقويت روحيه علمي، رعايت حقوق و مسئوليت‌هاي اجتماعي، ارتقاي آداب و آيين زندگي متعالي، بهداشتي و زيست‌محيطي.
    ۳ـ گسترش و تأمين همه‌جانبه عدالت آموزشي و تربيتي.
    ۴ـ برقراري نظام اثر بخش و کارآمد مديريت و مديريت منابع انساني براساس نظام معيار اسلامي.
    ۵ـ افزايش مشارکت و اثربخشي همگاني به ويژه خانواده در تعالي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي.
    ۶ـ بهسازي و تحول در نظام برنامه‌ريزي آموزشي و درسي، مالي و اداري و زيرساخت‌هاي کالبدي.
    ۷ـ ارتقاي اثربخشي و افزايش کارايي در نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي.
    ۸ـ کسب موقعيت نخست تربيتي در منطقه و جهان اسلام و ارتقاي فزاينده جايگاه تعليم و تربيتي ايران در سطح جهاني.
  راهبردهاي كلان
    ۱ـ استقرار نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي براساس مباني نظري و فلسفه تعليم و تربيت اسلامي (تمام هدف‌هاي کلان).
    ۲ـ نهادينه کردن نگاه يکپارچه به فرآيند تعليم و تربيت با رويکرد تعالي‌بخشي در کليه مؤلفه‌هاي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي (هدف‌هاي کلان ۱، ۲، ۴، ۵ و ۶).
    ۳ـ ابتناء فرايند طراحي، تدوين و اجراي اسناد تحولي زير نظام‌ها (شامل برنامه درسي ملي، تربيت معلم و تأمين منابع انساني، راهبري و مديريت، تأمين و تخصيص منابع مالي، تأمين فضا، تجهيزات و فناوري ـ پژوهش و ارزشيابي) و برنامه‌هاي کوتاه‌مدت و ميان‌مدت بر مباني نظري و فلسفه تعليم و تربيت اسلامي و مفاد سند تحول راهبردي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي (هدف‌هاي کلان ۱، ۴، ۳، ۲، ۶، ۵).
    ۴ـ توسعه و نهادينه کردن عدالت آموزشي و تربيتي در مناطق مختلف کشور و تقويت آموزش و پرورش مناطق مرزي با تأکيد بر توانمندسازي معلمان و دانش‌آموزان اين مناطق با تمرکز بر کيفيت فرصت‌هاي تربيتي هماهنگ با نظام معيار اسلامي (هدف کلان، ۵، ۴، ۳).
    ۵ـ تقويت و نهادينه‌سازي مشارکت اثربخش و مسئوليت‌پذيري مردم، خانواده و نهادهاي اقتصادي، مديريت شهري و روستايي و بنيادهاي عام‌المنفعه در نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي (هدف‌هاي کلان، ۵، ۲، ۳ و ۷).
    ۶ـ گسترش و تعميق فرهنگ پژوهش و ارزشيابي، خلاقيت و نوآوري، نظريه‌پردازي و مستندسازي تجربيات علمي ـ تربيتي بومي در نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي (هدف‌هاي کلان ۲، ۱، ۴ و ۸).
    ۷ـ بهره‌مندي هوشمندانه از فناوري‌هاي نوين در نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي مبتني بر نظام معيار اسلامي (هدف‌هاي کلان، ۳، ۲، ۱، ۵ و ۷).
    ۸ـ تعامل اثربخش و فعال نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي با ساير نهادها و دستگاه‌هاي مرتبط به ويژه نهاد خانواده و رسانه با تأکيد بر کاهش مرزهاي تعليم و تربيت رسمي و غيررسمي (هدف‌هاي کلان، ۷ و ۴، ۱، ۲).
    ۹ـ استقرار نظام مديريت اثربخش، کارآمد، مسئوليت‌پذير و پاسخگو و بسترسازي براي استقرار نظام کارآمد منابع و مصارف در نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي (هدف‌هاي کلان ۲، ۶، ۴ و ۷).
    ۱۰ـ ارتقاي جايگاه نظام تعليم و تربيت کشور به عنوان مهمترين نهاد تربيت نيروي انساني و مولد سرمايه اجتماعي و اعمال سياست‌هاي مصوب و هدايت و نظارت بر آن، از پيش دبستاني تا دانشگاه به عنوان امر حاکميتي با توسعه مشارکت همگاني (هدف کلان ۲،۴ و ۵).
    ۱۱ـ ارتقاء معرفت و بصيرت ديني، انقلابي و سياسي براي رشد و تعالي معنوي و اخلاقي معلمان و دانش‌آموزان و مشارکت براي ارتقاء معنوي خانواده (هدف‌هاي کلان ۵ و ۴، ۲، ۱).
    ۱۲ـ بازنگري و بازسازي ساختارها و رويه‌ها در نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي (هدف‌هاي کلان ۱، ۲، ۳، ۵، ۶ و ۷).
    ۱۳ـ توسعه مستمر شايستگي‌ها و توانمندي‌هاي اعتقادي، تربيتي، علمي و حرفه‌اي فرهنگيان (هدف‌هاي کلان ۷ و ۶، ۵، ۴).
    ۱۴ـ توسعه ظرفيت‌ها و توانمندي‌هاي آموزشي و پرورشي براي حضور فعال و سازنده در صحنه‌هاي بين‌المللي و منطقه‌اي در راستاي تحقق اهداف و مأموريت‌هاي مندرج در قانون اساسي و سند چشم‌انداز و سياست‌هاي کلي مقام معظم رهبري و برنامه‌هاي پنج ساله (هدف‌هاي ۷، ۸، ۲).
    ۱۵ـ ارتقاي جايگاه علم و علم‌آموزي به عنوان عاملي مؤثر در دستيابي به حيات طيبه با تأکيد بر حيثيت کاشفيت و مطلوبيت علم (هدف‌هاي کلان، ۷، ۲، ۱ و ۸).
  هدف‌هاي عملياتي و راهكارها
    هدف‌هاي عملياتي و راهکارهاي ذيل آنها، لزوماً از تناظر يک به يک با هدف‌هاي کلان برخوردار نيستند. از اين‌رو، برخي هدف‌هاي عملياتي و نيز راهکارهاي ذيل يک هدف کلان، ممکن است با کلان ديگري نيز مرتبط باشند. با توجه به اين‌گونه ارتباط‌ها، هر راهکار، براي هدفي که ذيل آن آمده است، جنبه اصلي و براي برخي هدف‌هاي ديگر جنبه مکمل دارد. به هنگام عملياتي کردن احکام اين سند، لازم است در تدوين برنامه‌هاي ميان‌مدت و کوتاه‌مدت اين‌گونه پيوستگي‌ها مورد توجه قرار گيرد
    ۱ـ پرورش تربيت يافتگاني که:
      ـ دين اسلام را حق دانسته و آن را به عنوان نظام معيار مي‌شناسند و به آن باور دارند و آگاهانه و آزادانه و شجاعانه و فداکارانه براي تکوين تعالي اخلاق خود و دستيابي به مرتبه‌اي از حيات طيبه و استقرار حکومت عدل جهاني مهدوي از آن تبعيت مي‌نمايند و به رعايت احکام و مناسک دين و موازين اخلاقي مقيد هستند.
      ـ از دانش‌هاي پايه و عمومي سازگار با نظام معيار اسلامي، همچنين از توان تفکر، درک و کشف پديده‌ها و رويدادها به عنوان آيات الهي و تجلي فاعليت خداوند در خلقت و نيز، دانش، بينش و مهارت‌‌ها و روحيه‌ مواجهه علمي و خلاق با مسائل فردي و خانوادگي و اجتماعي برخوردارند.
      ـ با درک مفاهيم اجتماعي و سياسي و «احترام به قانون» و انديشه‌ورزي در آنها، شايستگي رويارويي مسئولانه و خردمندانه با تحولات اجتماعي و سياسي را کسب مي‌کنند و با رعايت وحدت و تفاهم ملي، در دفاع از عزت و اقتدار ملي مي‌کوشند و با روحيه مسئوليت‌پذيري و تعالي‌خواهي و برخوردار از مهارت‌هاي ارتباطي، در حيات خانوادگي و اجتماعي (در سطوح محلي تا جهاني) با رعايت اصول برگرفته از نظام معيار اسلامي، مشارکت موثر دارند.
      ـ با درک مفاهيم اقتصادي در چارچوب نظام معيار اسلامي از طريق کار و تلاش و روحيه انقلابي و جهادي، کارآفريني، قناعت و انضباط مالي، مصرف بهينه و دوري از اسراف و تبذير و با رعايت وجدان، عدالت و انصاف در روابط با ديگران در فعاليت‌هاي اقتصادي در مقياس خانوادگي، ملي و جهاني مشارکت مي‌نمايند.
      ـ داراي حداقل يک مهارت مفيد براي تأمين معاش حلال باشند به گونه‌اي که در صورت جدايي از نظام رسمي تعليم و تربيت در هر مرحله، توانايي تأمين زندگي خود و اداره خانواده را داشته باشند.
      ـ با درک مفاهيم بهداشت فردي و اجتماعي و مسائل زيست بوم طبيعي و شهري به منزله امانات الهي، شايستگي حفظ و ارتقاي سلامت فردي و بهداشت محيطي را کسب مي‌کنند و با ورزش و تفريحات سالم فردي و گروهي به نيازهاي جسمي و رواني خود و جامعه براساس اصول برگرفته از نظام معيار اسلامي، پاسخ مي‌دهند.
      ـ با قدر شناسي و درک زيباشناسانه آفرينش الهي و مصنوعات هنرمندانه بشري، درک مفاهيم فرهنگي و ميان‌فرهنگي و بهره‌گيري از قدرت تخيل، توانمندي‌هاي لازم در خلق آثار فرهنگي و هنري را به دست مي‌آورند و براي حفظ و تعالي ميراث فرهنگي، تمدني و هنري در سطح ملي و جهاني براساس نظام معيار اسلامي مي‌کوشند (هدف کلان ۱، ۴، ۵ ، ۲ و ۸).
      راهكارها
        راهکار ۱/۱- طراحي، تدوين و اجراي برنامه درس ملي براساس اسناد تحول راهبردي و باز توليد برنامه‌هاي درسي موجود با تأکيد بر:
          الف) متناسب‌سازي حجم و محتوي کتب درسي و ساعات و روزهاي آموزشي با توانمندي‌ها و ويژگي‌هاي دانش‌آموزان.
          ب) حاکميت رويکرد فرهنگي ـ تربيتي در توليد محتوي و تقويت شايستگي‌هاي پايه دانش‌آموزان.
          ج) بهره‌مندي فزون‌تر از روش‌هاي فعال، خلاق و تعالي‌بخش
          هـ) توجه بيشتر به تفاوت‌هاي فردي به ويژه هويت جنسيتي دانش‌آموزان و تفاوت‌هاي شهري و روستايي
          د) بهره‌گيري از تجهيزات و فناوري‌‌هاي نوين آموزشي و تربيتي در راستاي اهداف.
        راهکار ۲/۱ـ تدوين برنامه‌هاي عملياتي لازم در راستاي ترويج، تقويت مستمر و تحکيم فضايل اخلاقي در محيط‌هاي تربيتي با استفاده از تمام ظرفيت‌هاي آموزشي و تربيتي با تأکيد بر اولويت کرامت و عزت‌نفس و شجاعت، حيا و عفت، صداقت، مسئوليت‌پذيري و نظم در تمام دوره‌هاي تحصيلي.
        راهکار ۳/۱ـ توسعه فرهنگ اقامه نماز و اهتمام به برپايي نماز جماعت در مدرسه و تقويت انس با قرآن در دانش‌آموزان و توسعه فرهنگ و سواد قرآني با اصلاح برنامه‌ها و توانمندسازي معلمان در راستاي تقويت مهارت روخواني و روان‌خواني در دوره ابتدايي، آشنايي با مفاهيم کليدي قرآن در دوره متوسطه اول و آموزش معارف قرآني در متوسطه دوم براساس منشور توسعه فرهنگ قرآني.
        راهکار ۴/۱ـ ايجاد سازوکارهاي ترويج و نهادينه‌سازي فرهنگ ولايت‌مداري تولي و تبرّي، امر به معروف و نهي از منکر، روحيه جهادي و انتظار «زمينه‌سازي براي استقرار دولت عدل مهدوي (عج)» با تأکيد بر بهره‌گيري از ظرفيت حوزه‌هاي علميه و نقش الگويي معلمان و اصلاح روش‌ها.
        راهکار ۵/۱ـ ارائه آموزش زبان خارجي در چارچوب بخش انتخابي (نيمه تجويزي) برنامه درسي، با رعايت اصل تثبيت و تقويت هويت اسلامي ـ ايراني.
        راهکار ۶/۱ـ گسترش و تنوع دادن به حِرَف و مهارت‌هاي مورد نياز جامعه و تعليم متناسب و برنامه‌ريزي شده آن در همه دوره‌هاي تحصيلي و براي همه دانش‌آموزان.
        راهکار ۷/۱ـ ايجاد سازوکار براي تقويت انسجام اجتماعي و وحدت ملي و احياء هويت افتخارآميز اسلامي ـ ايراني در دانش‌آموزان و معلمان با تأکيد بر آموزش و اجراي سرود ملي به اهتزاز درآوردن پرچم جمهوري اسلامي ايران در تمام مدارس٫
    ۲- تعميق تربيت و آداب اسلامي، تقويت اعتقاد و التزام به ارزش‌هاي انقلاب اسلامي (۱، ۲ و ۸)
      راهکار ۱/۲- بازنگري و اصلاح برنامه‌هاي درسي مبتني بر رويکرد فرهنگي ـ تربيتي و تقويت و توسعه جنبه‌هاي تربيتي و اخلاقي آنها به منظور فراهم آوردن زمينه تربيت پذيري دانش‌آموزان براساس فرهنگ اسلامي ـ ايراني.
      راهکار ۲/۲ـ تعميق تقواي الهي و مهارت خويشتنداري، انتخابگري درست و تعالي‌بخش مستمر دانش‌آموزان با استفاده از فرصت ايام‌الله، برگزاري مراسم آگاهي‌بخش و نشاط‌انگيز در اعياد و وفيات، حضور فعال و مشارکت دانش‌آموزان در محافل، مجالس و اماکن مذهبي و تقويت انس با دعا و توسل.
      راهکار ۳/۲ـ تقويت شايستگي‌هاي اعتقادي، اخلاقي و حرفه‌اي مديران و معلمان و تحکيم نقش الگويي آنان و فراهم آوردن سازوکارهاي اجرايي براي مشارکت فعال و موثر ايشان در برنامه‌هاي تربيتي و فعاليت‌هاي پرورشي مدارس و واگذاري مسئوليت کلان تربيتي مدرسه به مديران مدارس٫
      راهکار ۴/۲ـ تقويت ايمان، بصيرت ديني و باور به ارزش‌هاي انقلاب اسلامي و توانمندسازي مربيان و دانش‌آموزان براي وفاداري و حمايت آگاهانه از اين ارزش‌ها و مواجهه هوشمندانه با توطئه‌هاي دشمنان با استفاده از ظرفيت برنامه‌هاي آموزشي و تربيتي آموزش و پرورش و مشارکت خانواده و ساير نهادها و دستگاه‌ها به ويژه حوزه‌هاي علميه و حضور فعال و سازمان يافته دانش‌آموزان و مدارس در برنامه‌هاي سياسي و اجتماعي و انقلابي.
      راهکار ۵/۲ـ ايجاد سازوکارهاي لازم براي تقويت آداب و سبک زندگي اسلامي ـ ايراني، در تمام ساحت‌هاي تعليم و تربيت به عنوان رويکرد حاکم در فرايند طراحي، تدوين و اجراي برنامه‌هاي درسي و آموزشي.
      راهکار ۶/۲ـ طبقه‌بندي و متناسب سازي مقولات و موضوعات تربيتي و اخلاقي با مراحل رشد و ويژگي‌هاي دانش‌آموزان و اهداف نيازهاي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي و جامعه.
      راهکار ۷/۲ـ استانداردسازي و تدوين شاخص‌هاي کيفي براي ارزيابي فعاليت‌هاي فرهنگي و تربيتي مدارس٫
      راهکار ۸/۲ـ استفاده از ظرفيت‌ برنامه‌هاي درسي، منابع آموزشي، شبکه ملي اطلاعات و ارتباطات، کتابخانه، فرصت اردوها و فعاليت‌هاي برون مدرسه به ويژه مساجد و کانون‌هاي مذهبي براي تقويت معرفت و باور به معارف الهي به ويژه اعتقاد به توحيد و معاد و ولايت و انتظار با رويکرد قرآني، روايي و عقلاني در دانش‌آموزان.
    ۳- ترويج و تعميق فرهنگ حيا، عفاف و حجاب متناسب با قابليت‌ها و ظرفيت‌هاي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي (۱ و ۲)
      راهکار ۱/۳ـ بازنگري و بازتوليد برنامه‌ها و محتواي آموزشي و روش‌هاي تربيتي براي دروني‌سازي و تعميق و ترويج فرهنگ حيا، عفاف و حجاب.
      راهکار ۲/۳ـ اتخاذ تدابير مناسب جهت جذب، تربيت و بکارگيري نيروي انساني شايسته و متعهد و عامل به رعايت حيا، عفاف و پوشش مناسب در کليه مراکز اداري و آموزشي.
      راهکار ۳/۳ـ جلب مشارکت سازنده و اثربخش خانواده‌ها در حفظ، تعميق و اشاعه حيا، عفاف و پوشش دانش‌آموزان.
      راهکار ۴/۳ـ ايجاد سازوکارهاي لازم براي هماهنگي رسانه‌ها و توليد کنندگان کتب و مواد آموزشي، لوازم‌التحرير و تجهيزات آموزشي و تربيتي در جهت ترويج فرهنگ حيا، عفاف و حجاب مناسب در دانش‌آموزان.
      راهکار ۵/۳ـ طراحي و ارائه الگوي لباس و پوشش مناسب، متنوع، زيبا و آراسته مبتني بر فرهنگ اسلامي ـ ايراني براي مربيان و دانش‌آموزان پسر و دختر در راستاي تقويت هويت اسلامي ـ‌ ايراني.
      راهکار ۶/۳ـ برنامه‌ريزي به منظور اقناع فکري دانش‌آموزان براي پذيرش قلبي و دروني حيا، عفاف، حجاب و عمل به آن با تبيين ديدگاه اسلام.
      راهکار ۷/۳ـ ارائه خدمات مشاوره‌اي‌ ـ تربيتي در کليه سطوح تحصيلي براي افزايش سلامت جسمي و روحي دانش‌آموزان.
    ۴- تقويت بنيان خانواده و کمک به افزايش سطح توانايي‌ها و مهارت‌هاي خانواده در ايفاي نقش تربيتي متناسب با اقتضائات جامعه اسلامي (۲ و ۵)
      راهکار ۱/۴ـ آموزش و ارتقاء مديريت خانواده در استفاده مناسب از ابزار رسانه در محيط خانواده همسو با اهداف نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي.
      راهکار ۲/۴ـ تدوين اصول راهنما و پودمان‌هاي آموزشي براي تبيين نقش مدرسه، رسانه‌ها و خانواده در تامين پيش‌نيازهاي ورود کودک به مدرسه و ايجاد سازوکارهاي لازم براي هماهنگي و همسويي آنها با هم و با اهداف نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي.
      راهکار ۳/۴ـ تدوين برنامه جامع مشارکت خانواده و نهادهاي تربيتي و آموزشي براي تقويت فرهنگ تربيتي خانواده‌ها و تحقق شايستگي‌هاي پايه دانش‌آموزان.
      راهکار ۴/۴ـ افزايش ميزان مشارکت خانواده‌ها در فعاليت‌هاي آموزشي و تربيتي مدرسه، برگزاري دوره‌هاي آموزشي اثربخش، ارائه خدمات مشاوره‌اي به خانواده‌هاي آسيب‌پذير و آسيب‌زا براي همسوسازي اهداف و روش‌هاي تربيتي خانواده و مدرسه.
      راهکار ۵/۴ـ اضافه نمودن درس مديريت و سلوک مناسب خانواده به جدول برنامه درسي دوره متوسطه در تمامي رشته‌ها و براي تمام دانش‌آموزان.
      راهکار ۶/۴ـ تهيه و تدوين محتواي آموزشي براي دانش‌آموزان جهت آشنايي با ويژگي‌ها، نيازها و وظايف خانواده در چارچوب ارزش‌ها و معيارهاي اسلامي.
    ۵- تأمين و بسط عدالت در برخورداري از فرصت‌هاي تعليم و تربيت با کيفيت مناسب با توجه به تفاوت‌ها و ويژگي‌هاي دختران و پسران و مناطق مختلف کشور (۳، ۵ و ۷)
      راهکار ۱/۵ ـ تعميم دوره پيش‌دبستاني به ويژه در مناطق محروم و نيازمند حتي‌الامکان با مشارکت بخش غيردولتي با تأکيد بر آموزش‌هاي قرآني و تربيت بدني و اجتماعي.
      راهکار ۲/۵ ـ برنامه‌ريزي و تمهيد مقدمات براي پوشش کامل دوره آموزش عمومي و برخودار از کيفيت مناسب در تمام مناطق کشور.
      راهکار ۳/۵ ـ توانمندسازي دانش‌آموزان ساکن در مناطق محروم، روستاها، حاشيه شهرها، عشاير کوچ‌نشين و هم‌چنين مناطق دوزبانه با نيازهاي ويژه، با تأکيد بر ايجاد فرصت‌هاي آموزشي متنوع و با کيفيت.
      راهکار ۴/۵ ـ اولويت‌بخشي به تأمين و تخصيص منابع، تربيت نيروي انساني کارآمد، تدوين برنامه براي رشد، توانمندسازي و مهارت‌آموزي، ادامه تحصيل و حمايت مادي و معنوي دانش‌آموزان مناطق محروم و مرزي.
      راهکار ۵/۵‌ ـ اختصاص حداقل ۱۰ درصد و حداکثر ۲۰ درصد از برنامه‌هاي آموزشي به معرفي حرفه‌ها، هنرها، جغرافيا، آيين و رسوم و نيازها و شرايط اقليمي و جغرافيايي استان‌ها به ويژه مناطق روستايي و عشاري با رعايت استانداردهاي ارتقاي کيفيت و تقويت هويت اسلامي ـ ايراني دانش‌آموزان در چارچوب ايجاد کارآمدي و تقويت هويت ملي.
      راهکار ۶/۵ ـ طراحي و تدوين برنامه آموزشي متناسب با نيازها و نقش‌هاي دختران و پسران.
      راهکار ۷/۵ ـ طراحي و تدوين برنامه‌ تعليم و تربيت انعطاف‌پذير، متناسب با ويژگي‌هاي شخصيتي و محيطي استعدادهاي گوناگون دانش‌آموزان به منظور شکوفايي استعدادهاي خاص و افزايش کارآمدي و مفيد بودن آنها.
      راهکار ۸/۵ ـ ساماندهي و بکارگيري بهينه و اثربخش منابع انساني و توزيع عادلانه آن در سراسر کشور.
    ۶- تنوع‌بخشي به محيط‌هاي يادگيري در فرايند تعليم و تربيت رسمي عمومي (۱، ۳ و ۸)
      راهکار ۱/۶ ـ ايجاد،‌ توسعه و غني‌سازي واحد اطلاعات و منابع آموزش و پرورش در سطح مدرسه (از قبيل کتابخانه، آزمايشگاه و کارگاه، شبکه ملي اطلاعات و ارتباطات).
      راهکار ۲/۶ـ تقويت و توسعه تعاملات نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي با جامعه و ساير دستگاه‌ها و نهادها از طريق گسترش ساختار تلفيقي و مسئله محور در ضمن طراحي و اجراي برنامه‌هاي درسي.
      راهکار ۳/۶ـ ايجاد موزه و نمايشگاه علم و فناوري در هر يک از شهرستان‌ها تا پايان برنامه ششم توسعه کشور، به منظور فراهم آوردن زمينه مشاهده و تجربه فزون‌تر دانش‌آموزان و عيني‌تر کردن محتواي آموزشي کتب درسي.
      راهکار ۴/۶ـ ساماندهي و مديريت بر فعاليت‌هاي موسسات و آموزشگاه‌هاي آزاد وابسته به وزارت آموزش و پرورش، بازنگري و بازتوليد محتواي برنامه‌هاي آموزشي آنها همسو با اهداف و برنامه‌هاي تحولي آموزش و پرورش و نظارت و ارزيابي مستمر بر عملکرد آنها و هماهنگي و همکاري با دستگاه‌هاي ذيربط براي ايجاد همسويي ساير آموزشگاه‌هاي آزاد با اهداف برنامه‌هاي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي.
      راهکار ۵/۶ـ تنظيم و اجراي برنامه‌ جامع کارآفريني و مهارت آموزي براي تمام دوره‌هاي تحصيلي به ويژه دانش‌آموزان دوره متوسطه تا پايان برنامه پنجم توسعه در برنامه درسي و آموزشي.
      راهکار ۶/۶ـ ايجاد شبکه‌اي از محيط‌هاي يادگيري مانند پژوهشسراها، اردوگاه‌ها، خانه‌هاي فرهنگ، کتابخانه‌هاي عمومي، نمايشگاه‌ها و موزه‌هاي تخصصي علوم و فناوري، مراکز کارآفريني، ورزشگاه‌ها و ساير مراکز مشابه و برقراري تعامل اثربخش مدارس با اين محيط‌ها، با رعايت اصل غني‌سازي محيط مدرسه با همکاري ساير دستگاه‌ها.
    ۷ـ افزايش نقش مدرسه به عنوان يکي از کانون‌هاي پيشرفت محلي، به ويژه در ابعاد فرهنگي ـ اجتماعي (۲، ۱، ۵ و ۷)
      راهکار ۱/۷ـ فراهم آوردن زمينه‌هاي لازم براي نقش‌آفريني مدرسه به عنوان کانون کسب تجربيات تربيتي محله و جلوه‌اي از جامعه اسلامي و حيات طيبه با تفويض اختيار و مسئوليت به آن و استانداردسازي تمام مولفه‌ها و عوامل درون مدرسه‌اي.
      راهکار ۲/۷ـ نهادينه‌سازي و تقويت همکاري مدرسه با مراکز فرهنگي و علمي محله به ويژه مسجد و کانون‌هاي مذهبي و حوزه‌هاي علميه و مشارکت فعال مديران، معلمان و دانش‌آموزان در برنامه‌هاي مرتبط محله و نيز حضور نظام‌مند و اثربخش روحانيون توانمند و مبلغان مذهبي با تجربه در مدرسه.
      راهکار ۳/۷ـ برقراري ارتباط سازمان يافته مراکز علمي ـ پژوهشي با نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي در سطح ملي و منطقه‌اي و بهره‌مندي از پشتيباني علمي و تخصصي حوزه‌هاي علميه و موسسات آموزش عالي و مراکز آموزش فني و حرفه‌اي به ويژه دانشکده‌هاي علوم قرآني، علوم تربيتي و روانشناسي در مدارس٫
    ۸- افزايش مشارکت نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي و مدرسه و معلمان و دانش‌آموزان در رشد و تعالي کشور در عرصه‌هاي ديني، فرهنگي، اجتماعي در سطح محلي و ملي به عنوان نهاد مولد سرمايه انساني، فرهنگي، اجتماعي و معنوي (۵، ۲ و ۷)
      راهکار ۱/۸ ـ اصلاح، ارتقاء و تغيير نگرش به آموزش و پرورش به عنوان سازمان فراگير و نيروي اثرگذار در خدمت اهداف رشد و تعالي کشور به ويژه اهداف فرهنگي و اجتماعي.
      راهکار ۲/۸ ـ ايجاد سازوکارهاي لازم براي تقويت جايگاه و منزلت فرهنگي و اجتماعي معلمان.
      راهکار ۳/۸ ـ بسترسازي براي حضور فعال دانش‌آموزان در تشکل‌هاي رسمي و قانوني مرتبط با اتکا به ظرفيت‌هاي درون و برون آموزش و پرورش از قبيل بسيج دانش‌آموزي، کانون‌هاي علمي و فرهنگي و انجمن اسلامي دانش‌آموزان.
      راهکار ۴/۸ ـ فراهم آوردن سازوکارهاي قانوني براي حضور فعال و موثر مسئولين نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي در نهادهاي سياست‌گذار و تصميم‌ساز فرادستي به عنوان يکي از ارکان تعالي و پيشرفت همه جانبه و پايدار کشور.
      راهکار ۵/۸ ـ تبيين دستاوردهاي علمي و فني و تمدن اسلامي‌ ـ ايراني در برنامه‌هاي درسي و آموزشي و تقويت باور و روحيه مسئوليت‌پذيري دانش‌آموزان براي تحقق تمدن نوين اسلامي در راستاي دستيابي به جامعه عدل مهدوي.
      راهکار ۶/۸ ـ تقويت شايستگي‌هاي حرفه‌اي و اعتقادي مديران و معلمان و فراهم آوردن ساز و کارهاي اجرايي براي مشارکت فعال و موثر ايشان در برنامه‌هاي تربيتي و فعاليت‌هاي پرورشي مدارس٫
      راهکار ۷/۸ ـ تأکيد بر معلم محوري در رابطه معلم و دانش‌آموز در عرصه تعليم و تربيت و جلوگيري از اجراي هر سياسيت و برنامه نظري و عملي که اين محوريت را مخدوش نمايد.
      راهکار ۸/۸ ـ مشارکت فعال آموزش و پرورش در مواجهه با نيازهاي فوري و عمومي جامعه از قبيل شيوع بيماري‌هاي فراگير، زلزله، رفع بيسوادي، حاکميت قوانين و مقررات، حفظ و پاکيزگي محيط زيست، خدمت به محرومين، حرکت‌هاي خيرخواهانه مردمي و انقلابي از طريق برگزاري دوره‌ها، اردوهاي آموزشي و توجيهي براي آماده‌سازي مربيان و دانش‌آموزان.
      راهکار ۹/۸ ـ تعامل اثربخش با مراکز فرهنگي و اجتماعي و استفاده از ظرفيت رسانه‌ها ـ به ويژه رسانه ملي ـ براي تبيين جايگاه نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي در توليد سرمايه اجتماعي و فرهنگي و جلوگيري از کوچک‌انگاري نقش آن در سرنوشت آينده کشور از منظر معارف اسلامي.
    ۹ـ جلب مشارکت ارکان سهيم و موثر و بخش عمومي و غيردولتي در تعليم و تربيت رسمي عمومي (۵، ۲ و ۷)
      راهکار ۱/۹ـ ايجاد تسهيلات قانوني و سازوکارهاي تشويقي و انگيزشي لازم اعم از مادي و معنوي، براي بسط فرهنگ نيکوکاري و تعاون، مشارکت پذيري و مشارکت جويي در جامعه و در بين دانش‌آموزان با الهام از آموزه‌هاي ديني با تأکيد بر استفاده مناسب از ظرفيت کتاب‌هاي درسي، مجلات و رسانه‌هاي آموزشي و برگزاري اردوهاي جهادي.
      راهکار ۲/۹ـ ايجاد سازوکارهاي مناسب براي حفظ و ارتقاي مستمر سطح مشارکت واقفين و خيرين مدرسه‌ساز از قبيل نامگذاري مدارس به نام ايشان، مشارکت آنان در مديريت مدارس خيرساز، مشارکت دولت در تأمين هزينه‌هاي اين مدارس٫
      راهکار ۳/۹ـ توسعه مشارکت بخش‌هاي دولتي و غيردولتي در انجام امور به توليد، چاپ و توزيع مواد و منابع آموزشي در چارچوب سياست‌هاي آموزش و پرورش با تأکيد بر سياست توليد بسته‌هاي آموزشي و سياست چند تأليفي در کتاب‌هاي درسي.
      راهکار ۴/۹ـ تقويت و گسترش مدارس غيردولتي با اصلاح و بازنگري قوانين و مقررات موجود.
    ۱۰ـ ارتقاء منزلت اجتماعي و جايگاه حرفه‌اي منابع انساني با تأکيد بر نقش الگويي و جايگاه معلم (۴و ۲)
      راهکار ۱/۱۰- برنامه‌ريزي و به کارگيري امکانات و فرصت‌هاي اجتماعي براي اعتلاي فرهنگ عمومي در تکريم و پاسداشت مقام معلم با تاکيد بر استفاده از ظرفيت رسانه ملي
      راهکار ۲/۱۰- استقرار نظام سنجش صلاحيت‌هاي عمومي، تخصصي و حرفه‌اي، تعيين ملاک‌هاي ارزيابي و ارتقاي مرتبه (نظام رتبه‌بندي) علمي و تربيتي معلمان و تقويت انگيزه ارتقاء شغلي در آنان براساس نظام معيار اسلامي.
      راهکار ۳/۱۰- اصلاح قوانين و مقررات موجود استخدامي، مالي و اداري متناسب با حرفه‌هاي تخصصي، با مشارکت دستگاه‌هاي ذيربط.
      راهکار ۴/۱۰- طراحي و استقرار نظام خاص بازنشستگي فرهنگيان براي بهره‌مندي فرون‌تر از تجارب مفيد آنان.
    ۱۱- بازمهندسي سياست‌ها و باز تنظيم اصول حاکم بر برنامه‌ درسي تربيت معلم با تأکيد بر کارورزي و انطباق سطح شايستگي‌هاي حرفه‌اي معلمان در سطح ملي و جهاني با مقتضيات الگوي برنامه درسي در نظام تعليم و تربيت و طراحي سياست‌هاي مناسب براي ارتقاي شيوه‌هاي جذب، تربيت و نگهداشت معلمان در آموزش و پرورش (۷، ۴، ۲، ۱ و ۸)
      راهکار ۱/۱۱ـ استقرار نظام ملي تربيت معلم و راه‌اندازي دانشگاه ويژه فرهنگيان با رويکرد آموزش تخصصي و حرفه‌اي تربيت محور توسط وزارت آموزش و پرورش با همکاري دستگاه‌هاي ذيربط.
      راهکار ۲/۱۱ـ‌ طراحي و ارتقاي نظام تربيت حرفه‌اي معلمان در آموزش و پرورش با تأکيد بر حفظ تعامل مستمر دانشجو، معلمان با مدارس و نهادهاي علمي و پژوهشي در طي اين دوره و فراهم آوردن امکان کسب تجربيات واقعي از کلاس درس و محيط‌هاي آموزشي.
      راهکار ۳/۱۱‌ـ ايجاد سازوکارهاي لازم براي جذب و نگهداشت استعدادهاي برتر و برخوردار از صلاحيت‌هاي ديني، اخلاقي، انقلابي و شخصيتي به رشته‌هاي تربيت معلم با تأکيد بر تقويت انگيزه‌هاي معنوي و مادي معلمان از قبيل برقراري حقوق و دستمزد در دوران تحصيل، ارتقاي سطح آموزشي و تجهيزاتي مراکز ذيربط، ايجاد نظام بازآموزي مستمر علمي و تسهيل در ادامه تحصيل با توجه به رتبه‌بندي معلمان.
      راهکار ۴/۱۱ـ ايجاد نظام ارزيابي صلاحيت معلمان شامل شايستگي‌هاي اخلاقي، اعتقادي، انقلابي، حرفه‌اي و تخصصي و ارزشيابي متناسب با مباني و اهداف سند تحول راهبردي.
      راهکار ۵/۱۱ـ ايجاد انعطاف در برنامه‌هاي درسي تربيت معلم متناسب با تحولات علمي و نيازهاي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي با تأکيد بر رويکرد تلفيقي و به روزرساني توانمندي‌هاي تربيتي و تخصصي معلمان.
      راهکار ۶/۱۱ـ استقرار سازوکارهاي ارتقاي توانمندي‌هاي معلمان براي مشارکت موثر آنان در برنامه‌ريزي درسي در سطح مدرسه، به ويژه سازوکارهايي که به تقويت هويت حرفه‌اي آنان مي‌انجامد.
      راهکار ۷/۱۱ـ توسعه زمينه پژوهشگري و افزايش توانمندي‌هاي حرفه‌اي به شکل فردي و گروهي ميان معلمان و تبادل تجارب و دستاوردها در سطح محلي و ملي و ايجاد فرصت‌هاي بازآموزي مستمر علمي و تحقيقاتي و مطالعاتي و برگزاري جشنواره‌هاي الگوي تدريس برتر و اختصاص اعتبارات خاص براي فعاليت‌هاي پژوهشي معلمان.
      راهکار ۸/۱۱ـ برنامه‌ريزي براي کارآموزي و کارورزي دانشجو معلمان در کنار تربيت معلم و بررسي نظريات جديد تعليم و تربيت.
      راهکار ۹/۱۱ـ رصد کردن تحولات نظام آموزش و پرورش و تربيت معلم و تحولات علمي در حوزه علوم تربيتي در سطح منطقه، جهان اسلام و بين‌الملل و بومي‌سازي تجربيات و يافته‌هاي مفيد آنها و بهره‌مندي آگاهانه از آنها در چارچوب نظام معيار اسلامي.
      راهکار ۱۰/۱۱ـ جلب مشارکت دانشگاه‌هاي برتر و حوزه‌‌هاي علميه در امر تربيت تخصصي ـ حرفه‌اي و ديني معلمان، کارشناسان و مديران با همکاري دانشگاه فرهنگيان.
      راهکار ۱۱/۱۱ـ مشارکت فعال در تعاملات بين‌المللي، با اولويت جهان اسلام و انعکاس نظريات و تجربيات موفق داخلي در محافل و مراکز علمي جهاني.
      راهکار ۱۲/۱۱ـ بهينه‌سازي سياست‌ها و برنامه‌هاي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي براي افزايش کارآيي و اثربخشي مدارس خارج از کشور با تأکيد بر بازنگري جداول آموزشي و محتواي کتب درسي، به کارگيري نيروهاي متعهد، توانمند و مجرب و متناسب‌سازي فضاي فيزيکي اين مدارس٫
    ۱۲ـ برقراري الگوي جبران خدمات و تامين رفاه نيروي انساني در خور منزلت فرهنگيان با توجه به لزوم تمام وقت شدن آنان (۴، ۳ و ۷)
      راهکار ۱/۱۲ـ بهينه‌سازي نظام پرداخت‌ها، مبتني بر شايستگي‌ها و براساس رويکرد رقابتي.
      راهکار ۲/۱۲ـ فراهم آوردن تسهيلات و امتيازات متناسب براي جذب و نگهداشت نيروهاي کارآمد در دوره ابتدايي و تقويت نگاه تخصصي زيربنايي به اين دوره تحصيلي.
      راهکار ۳/۱۲ـ ايجاد سازوکارهاي قانوني براي افزايش انگيزه معلمان و مربيان با ساماندهي مناسب خدمات و امکانات رفاهي و رفع مشکلات مادي و معيشتي آنان.
    ۱۳ـ افزايش نقش شوراهاي آموزش و پرورش استان، مناطق و مدارس در تقويت فعاليت‌هاي تربيتي استان و منطقه و مدرسه در چارچوب سياست‌ها و برنامه‌هاي ملي (۵، ۲، ۴ و ۷)
      ۱/۱۳ـ اصلاح قوانين و مقررات موجود در راستاي تقويت نقش شوراهاي آموزش و پرورش استان‌ها و مناطق و مدارس متناسب با مقتضيات تربيتي.
      ۲/۱۳ـ افزايش کارآمدي شوراهاي درون مدرسه (مانند شوراي معلمان و شوراي دانش‌آموزان) با تفويض برخي از اختيارات اداره و مدرسه به آنان فراهم آوردن زمينه مشارکت بيشتر ايشان در فرآيند تعليم و تربيت مدرسه.
    ۱۴ـ ايجاد و متناسب‌سازي فضاهاي تربيتي با ويژگي‌ها و نيازهاي دانش‌آموزان و اقتضائات فرهنگ اسلامي ـ ايراني و شرايط اقليمي، فرهنگي و جغرافيايي (۶، ۷ و ۳)
      راهکار ۱/۱۴ـ طراحي و ساخت فضاهاي تربيتي متناسب با برنامه‌ درسي، استانداردهاي تربيتي، تحولات جمعيتي، اصول شهرسازي و معماري و شرايط اقليمي با تاکيد بر استفاده از فناوري‌هاي نوين ساخت و تجهيزات آموزشي و رعايت الگوي معماري اسلامي ـ ايراني و توجه ويژه به نقش محوري نمازخانه در طراحي و معماري اسلامي.
      راهکار ۲/۱۴ـ متناسب‌سازي فضاهاي فيزيکي، آموزشي و تربيتي با نيازهاي ويژه و تفاوت‌هاي جنسيتي دانش‌آموزان با تأکيد بر فراهم آوردن الزامات نهادينه سازي فرهنگ ايماني و عفاف و پوشش و رعايت احکام محرّميت در محيط.
      راهکار ۳/۱۴ـ اهتمام به طراحي، ساخت و تجهيز مناسب نمازخانه، کتابخانه، آزمايشگاه، فضاي سبز و فضاي ورزشي در تمام مدارس به عنوان محيط تعليم و تربيت.
    ۱۵ـ اصلاح محتوا، ارتقاي جايگاه، افزايش کيفيت و کارآمدي علوم انساني در نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي مبتني بر مباني ديني در چارچوب نظام معيار اسلامي (۱ و ۲)
      راهکار ۱/۱۵ـ تدوين منابع علوم انساني مبتني بر جهان بيني اسلامي و با هدف توأمان هدايت، تعالي و مديريت فرد و جامعه.
      راهکار ۲/۱۵ـ تدوين برنامه به منظور فرهنگ‌سازي در جهت تبيين و تقويت منزلت علوم انساني و پرهيز از غلبه رويکرد تجربي و فني در دوره‌هاي آموزش رسمي عمومي.
      راهکار ۳/۱۵ـ شناسايي استعدادهاي برتر و هدايت آنها به ادامه تحصيل در رشته‌هاي علوم انساني و زمينه‌سازي براي تقويت و تعميق فعاليت‌هاي علمي پژوهشي آنها در دوره‌هاي آموزش عالي.
      راهکار ۴/۱۵ـ جذب و تربيت معلمان مستعد، آگاه و متعهد براي تدريس در درس‌هاي علوم انساني، دانش‌افزايي مستمر معلمان در حين خدمت و ارتقاء شأن و منزلت فرهنگي و اجتماعي آنها.
      راهکار ۵/۱۵ـ اصلاح و باز تدوين متون و مواد آموزشي دروس علوم انساني در سطوح مختلف براساس آموزه‌ها و معارف ديني و با مشارکت حوزه‌هاي علميه.
      راهکار ۶/۱۵ـ گسترش و تقويت مدارس و مجموعه‌هاي آموزشي تربيتي خاص علوم انساني در سراسر کشور.
    ۱۶ـ تنوع‌بخشي در ارائه خدمات آموزشي و فرصت‌هاي تربيتي متناسب با مصالح جامعه، نيازها و علايق دانش‌آموزان در راستاي شکوفايي استعدادهاي آنها (۳، ۲ و ۷)
      راهکار ۱/۱۶ـ ايجاد تنوع در فرصت‌هاي تربيتي در مراکز آموزشي و تربيتي براي پاسخ‌گويي به نيازهاي دانش‌آموزان.
      راهکار ۲/۱۶ـ رعايت اقتضائات هويت جنسيتي (پسران و دختران) و ويژگي‌هاي دوران بلوغ دانش‌آموزان در برنامه‌هاي درسي و روش‌ها و برنامه‌هاي تربيتي ضمن توجه به هويت مشترک آنان.
      راهکار ۳/۱۶ـ توجه کافي به شرايط روحي دانش‌آموزان در سنين بلوغ و ارائه مشاوره و آموزش‌هاي ديني و اخلاقي متناسب با آنها.
    ۱۷ـ ارتقاي‌ کيفيت فرايند تعليم و تربيت با تکيه بر استفاده هوشمندانه از فناوري‌هاي نوين (۳، ۲، ۱ و ۷)
      راهکار ۱/۱۷ـ توسعه ضريب نفوذ شبکه ملي اطلاعات و ارتباطات (اينترنت) در مدارس با اولويت پر کردن شکاف ديجيتالي بين مناطق آموزشي و ايجاد ساز و کار مناسب براي بهره‌برداري بهينه و هوشمندانه توسط مربيان و دانش‌آموزان در چارچوب نظام معيار اسلامي.
      راهکار ۲/۱۷ـ توليد و به کارگيري محتواي الکترونيکي متناسب با نياز دانش‌آموزان و مدارس با مشارکت بخش دولتي و غيردولتي و الکترونيکي کردن محتواي کتاب‌هاي درسي براساس برنامه درسي ملي (با تأکيد بر استفاده از ظرفيت چند رسانه‌اي) تا پايان برنامه پنجم توسعه کشور.
      راهکار ۳/۱۷ـ اصلاح و به روزآوري روش‌هاي تعليم و تربيت با تأکيد بر روش‌هاي فعال، گروهي، خلاق با توجه به نقش الگويي معلمان.
      راهکار ۴/۱۷ـ گسترش بهره‌برداري از ظرفيت‌ آموزش‌هاي غيرحضوري و مجازي در برنامه‌هاي آموزشي و تربيتي ويژه معلمان، دانش‌آموزان و خانواده‌هاي ايراني در خارج از کشور براساس نظام معيار اسلامي و با رعايت اصول تربيتي از طريق شبکه ملي اطلاعات و ارتباطات.
    ۱۸ـ تغيير و نوآوري در نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي با رويکرد تعالي‌بخش، پويا و بالنده (۷، ۱ و ۲)
      راهکار ۱/۱۸ـ مناسب‌سازي فرهنگ سازماني براساس معيارهاي اخلاق اسلامي با تأکيد بر تقويت روحيه اخوت و تعاون، خلاقيت و آموزش مستمر.
      راهکار ۲/۱۸ـ تأمين تسهيلات و امکانات و ايجاد سازوکارهاي کارا و اثربخش در آموزش‌هاي ضمن خدمت معلمان و تقويت انگيزه و مهارت حرفه‌اي براي يادگيري مداوم.
      راهکار ۳/۱۸ـ ايجاد شبکه پژوهشي فعال و فراگير در درون ساختار نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي با استفاده از فناوري‌هاي نوين و در قالب شبکه ملي اطلاعات و ارتباطات.
      راهکار ۴/۱۸ـ استفاده بهينه از دانش‌ و تجربه نخبگان و پيشکوستان آموزش و پرورش.
      راهکار ۵/۱۸ـ استقرار نظام خلاقيت و نوآوري در آموزش و پرورش در راستاي تربيت جامعه و بالندگي معنوي و اخلاقي و حمايت مادي و معنوي از مديران، مربيان و دانش‌آموزان خلاق و نوآور و کارآفرين
    ۱۹ـ استقرار نظام ارز‌شيابي و تضمين کيفيت در تعليم و تربيت رسمي عمومي (۷، ۲ و ۴)
      راهکار ۱/۱۹ـ ايجاد سازوکارهاي قانوني و ساختار مناسب براي سنجش و ارزشيابي عملکرد نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي.
      راهکار ۲/۱۹ـ طراحي و اجراي نظام ارزشيابي نتيجه محور براساس استانداردهاي ملي براي گذر از دوره‌هاي تحصيلي و رويکرد ارزشيابي فرآيند محور در ارتقاي پايه‌هاي تحصيلي دوره ابتدايي و رويکرد تلفيقي (فرآيند محور و نتيجه محور) در ساير پايه‌هاي تحصيلي.
      راهکار ۳/۱۹ـ ايجاد نظام رتبه‌بندي مدارس و موسسات آموزش و پرورش به منظور شفاف‌سازي عملکرد و ارتقاء کيفيت و تقويت انگيزه‌هاي رقابت منطقي و علمي بين آنان.
      راهکار ۴/۱۹ـ ارتقاء جايگاه ايران در ارزيابي‌هاي کيفيت جهاني در چارچوب معيارهاي اسلامي و معرفي الگوي تعليم و تربيت اسلامي به جهان.
    ۲۰ـ تأمين، تخصيص و تنوع‌بخشي به منابع مالي، مديريت مصارف متناسب با نيازهاي کمّي و کيفي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي (۶ و ۷ و ۳)
      راهکار ۱/۲۰ـ مديريت بهينه منابع و مصارف و شفاف‌سازي عملکرد مالي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي.
      راهکار ۲/۲۰ـ شفاف‌سازي و برنامه‌ريزي براي افزايش سهم اعتبارات آموزش و پرورش از توليد ناخالص داخلي به ميزان مناسب.
      راهکار ۳/۲۰ـ اولويت‌بخشي به آموزش ابتدايي در تامين و تخصيص منابع٫
      راهکار ۴/۲۰ـ افزايش سهم هزينه‌هاي غيرپرسنلي در بودجه جاري آموزش و پرورش به ميزان مناسب به منظور ارتقاء آموزش و تربيت.
      راهکار ۵/۲۰ـ طراحي سازوکارهاي تنوع‌بخشي به منابع مالي دولتي و غيردولتي از قبيل موقوفات و امور خيريه.
      راهکار ۶/۲۰ـ بهينه‌سازي بهره‌برداري از منابع مادي و فيزيکي و تبديل به احسن کردن آنها و طراحي استانداردهاي مصرف و تعبيه‌ساز و کارهاي پيشگيري از اسراف و تبذير.
      راهکار ۷/۲۰ـ تقويت مشارکت عمومي در آموزش و پرورش با حفظ کارکردهاي سياست‌گذاري و نظارتي نظام از طريق تسهيل تأسيس مدارس غيردولتي و حمايت از فعاليت‌هاي آموزشي آنان.
    ۲۱ـ بازنگري و بازمهندسي ساختارها و رويه‌ها و روش‌ها (۷، ۱ و ۲)
      راهکار ۱/۲۱ـ اصلاح و بازنگري ساختار دوره‌هاي آموشي براساس مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي.
      راهکار ۲/۲۱ـ استقرار نظام مکان‌يابي مدارس براساس سامانه آمايش سرزمين و تحولات جمعيتي (ناظر به ۵۰ سال آينده).
      راهکار ۳/۲۱ـ طراحي و استقرار جامع هدايت تحصيلي و استعداديابي به منظور هدايت دانش‌آموزان به سوي رشته‌ها و حرف و مهارت‌هاي مورد نياز حال و آينده کشور متناسب با استعدادها، علاقه‌مندي و توانايي‌هاي آنان.
      راهکار ۴/۲۱ـ استقرار نظام راهنمايي و مشاوره تربيتي مبتني بر مباني اسلامي و افزايش نقش معلمان در اين زمينه و به کارگيري مشاوران متخصص براي ايفاي وظايف تخصصي در تمام پايه‌هاي تحصيلي.
      راهکار ۵/۲۱ـ ساماندهي ساعات کار مربيان براي حضور تمام وقت در مدارس شامل ساعات تدريس و ساعات اختصاص يافته به ساير فعاليت‌هاي تربيتي مرتبط در مدرسه با توجه به ضرورت جبران خدمت مناسب ايشان.
      راهکار ۶/۲۱ـ تحول در ساختار و مديريت زمان آموزش در مدارس و تعيين و متناسب‌سازي ساعات و روزهاي آموزشي در طول هفته.
      راهکار ۷/۲۱ـ اولويت‌بخشي به رويکرد مديريت مجتمع‌هاي آموزشي و تربيتي به منظور اعمال مديريت يکپارچه تربيتي در طول مدت تحصيل دانش‌آموزان و ايجاد فرصت بيشتر براي ارتقاي فعاليت‌هاي آموزشي و تربيتي.
      راهکار ۸/۲۱ـ استقرار و استفاده از نظام «دوري» در سازماندهي، معلمان در سه پايه اول ابتدايي.
      راهکار ۹/۲۱ـ حاکميت برنامه محوري به جاي کتاب محوري و توليد بسته آموزشي در برنامه‌هاي درسي با رعايت اصل معلم محوري.
      راهکار ۱۰/۲۱ـ باز طراحي و ساماندهي تقويم سال تحصيلي با رعايت انعطاف و توجه به شرايط اقليمي و با تاکيد بر بهينه‌سازي تعطيلات.
    ۲۲ـ ارتقاء و بهبود مستمر کيفيت نظام کارشناسي، مديريت راهبردي آموزشي و تربيتي در نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي (۷، ۲ و ۴)
      راهکار ۱/۲۲ـ نهادينه کردن برنامه محوري در سطوح مختلف مديريت نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي.
      راهکار ۲/۲۲ـ ايجاد سازوکارهاي لازم براي تربيت و نگهداشت مديران و راهبران آموزشي و تربيتي و تلاش براي افزايش ثبات مديريت در مجموعه نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي.
      راهکار ۳/۲۲ـ طراحي و اجراي الگوي بالندگي شغلي ـ حرفه‌اي براي منابع انساني.
      راهکار ۴/۲۲ـ ايجاد مطالعات راهبردي آينده‌نگر در آموزش و پرورش و تدوين برنامه‌هاي آينده پژوهانه و اجراي آن با هماهنگي دستگاه‌هاي ذيربط در آموزش و پرورش.
      راهکار ۵/۲۲ـ اصلاح ساختار اجرايي و کاهش تعداد واحدهاي اداري، متناسب با مديريت کارآمد و اثربخش.
      راهکار ۶/۲۲ـ گزينش مديران در سطوح مختلف براساس شايسته‌سالاري و پيشگامي آنان در ارزش‌هاي الهي و انساني و معيارهاي علمي، کارآمدي و باور به اهداف نظام تعليم و تربيت رسمي.
    ۲۳ـ توسعه ظرفيت پژوهش و نوآوري، نظريه‌پردازي و مستندسازي تجربيات تربيتي بومي (۸، ۲ و ۷)
      راهکار ۱/۲۳ـ استفاده بهينه از ظرفيت‌هاي موجود براي گسترش فرهنگ تفکر و پژوهش در بين مديران، مربيان و تأمين پژوهشگر مورد نياز تعليم و تربيت رسمي عمومي و حمايت از پژوهشگران فعال و مجرب.
      راهکار ۲/۲۳ـ تدوين نظام جامع حمايت از پژوهشگران حوزه آموزش و پرورش و هدايت موضوعات و اهداف پژوهشي در راستاي تحقق اهداف تعليم و تربيت رسمي.
      راهکار ۳/۲۳ـ حمايت مادي و معنوي از طرح‌هاي موفق و نوآوري‌هاي تربيتي بومي، مستندسازي و انتشار يافته‌هاي پژوهشي در داخل و خارج از کشور و ايجاد بانک اطلاعاتي فعال و کارآمد.
      راهکار ۴/۲۳ـ حمايت مادي و معنوي از کرسي‌هاي نظريه‌پردازي در علوم تربيتي و روش‌هاي تعليم و تربيت و فراهم آوردن زمينه کاربست يافته‌هاي جديد و نوآوري در مدارس و نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي با همکاري حوزه‌هاي علميه، دانشگاه‌ها و مراکز علمي و پژوهشي.
  چارچوب نهادي و نظام اجرايي تحوّل بنيادين
    براي تحقق اهداف و برنامه‌هاي سند ملي آموزش و پرورش در افق چشم‌انداز، سياست‌گذاري، برنامه‌ريزي و نظارت بر فرآيند تحول بنيادين در دو سطح به شرح زير صورت مي‌پذيرد
      سياست‌گذاري، نظارت و ارزيابي در سطح کلان
        سياست‌گذاري و تصميم‌گيري کلان و نيز ارزيابي و نظارت راهبردي فرايند تحول بنيادين نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي بر پايه اين سند برعهده شوراي عالي انقلاب فرهنگي مي‌باشد
      برنامه‌ريزي و نظام اجرايي
        الف ـ شوراي عالي آموزش و پرورش با استفاده از همه ظرفيت آموزش و پرورش و ساير نهادها و امکانات کشور مسئوليت بررسي، تصويب و ابلاغ سياست‌هاي اجرايي، طراحي سازکار تحقق اهداف، ساختارها و فرايندهاي مربوط، به روزآوري و ترميم، هماهنگي و انسجام در سياست‌ها و برنامه‌ها و نظارت بر حسن اجراي برنامه‌‌هاي تحول راهبردي را برعهده دارد و گزارش پيشرفت اجراي سند و چگونگي عملکرد وزارت آموزش و پرورش را به صورت سالانه به شوراي عالي انقلاب فرهنگي ارائه مي‌دهد.
        ب ـ وزارت آموزش و پرورش مسئوليت نهادينه‌سازي و اجراي سند ملي آموزش و پرورش مسئوليت نهادينه سازي و اجراي سند ملي آموزش و پرورش (شامل بنيان‌هاي نظري و سند تحول راهبردي) و طراحي و تدوين برنامه‌هاي اجرايي سند تحول راهبردي را برعهده دارد و حداکثر ظرف مدت يک سال پس از تصويب اين سند، برنامه‌هاي خود (به ويژه برنامه‌هاي زير نظام‌هاي اصلي) را به تصويب شوراي عالي آموزش و پرورش مي‌رساند.
        ج ـ وزارت آموزش و پرورش موظف است با تربيت، به کارگيري و ساماندهي نيروهاي توانمند و واجد شرايط، تامين و بسيج امکانات و منابع، تدوين برنامه‌هاي اجرايي کوتاه‌مدت و ميان‌مدت در سطح ملي و استاني، اصلاح قوانين و مقررات و جلب مشارکت و همکاري ساير دستگاه‌ها و نهادها اقدامات لازم براي تحقق مفاد سند را معمول دارد.
        د ـ تمام دستگاه‌ها و نهادها، به ويژه رسانه ملي، موظفند در چارچوب اين سند، همکاري لازم با نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي را براي تحقق اهداف تحول بنيادين آموزش و پرورش معمول دارند. گزارش نحوه و ميزان همکاري دستگاه‌ها به صورت سالانه توسط وزير آموزش و پرورش به شوراي عالي انقلاب فرهنگي ارائه خواهد شد
    نحوه ترميم و بروز رساني سند تحول راهبردي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي
      فرآيند ترميم سند تحول راهبردي نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي جمهوري اسلامي ايران در افق چشم‌انداز در بازه‌هاي زماني ۵ ساله از تاريخ تصويب آن و مطابق با بنيان‌هاي نظري سند ملي (فلسفه تعليم و تربيت در جمهوري اسلامي ايران، فلسفه و تربيت رسمي عمومي در جمهوري اسلامي ايران، رهنامه نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي در جمهوري اسلامي ايران) پس از تصويب شوراي عالي آموزش و پرورش به تصويب نهايي شوراي عالي انقلاب فرهنگي خواهد رسيد
    اين سند مشتمل بر ۷ فصل در جلسات ۶۸۱، ۶۸۲، ۶۸۳، ۶۸۴، ۶۸۵، ۶۸۶، ۶۸۷، ۶۸۸، ۶۸۹، ۶۹۰، ۶۹۱، ۶۹۲، ۶۹۳، ۶۹۴، ۶۹۵، ۶۹۶ و ۶۹۷ مورخ ۱۲/۱۱/۸۹، ۲۶/۱۱/۸۹، ۳/۱۲/۸۹، ۱۰/۱۲/۸۹، ۱۷/۱۲/۸۹، ۲۳/۱/۹۰، ۶/۲/۹۰، ۲۰/۲/۹۰، ۳۱/۳/۹۰، ۱۴/۴/۹۰، ۲۱/۴/۹۰، ۴/۵/۹۰، ۱۵/۶/۹۰، ۲۲/۶/۹۰ و ۵/۷/۹۰ شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب نهايي رسيد و از تاريخ ابلاغ لازم‌الاجرا است و کليه مصوبات و سياست‌هاي قبلي در موارد مغايرت با آن منسوخ و بلااثر و در ساير موارد براساس آن مورد بازنگري و اصلاح قرار مي‌گيرد